Кіріспе

Бразилиялық экспедициялық күш (Força Expedicionária Brasileira, FEB), «Түтінді жыландар» (Cobras Fumantes) деген лақап атымен танымал, АҚШ қолбасшылығына бағынышты болды. Бразилия әскерлері 1944 жылдың қыркүйегінен 1945 жылдың мамырына дейін Италияны азат ету үшін күресті, ал Бразилияның Әскери-теңіз және Әуе күштері 1942 жылдың ортасынан соғыстың соңына дейін Атлантика шайқасына қатысты. FEB көбінесе взвод деңгейінде жұмыс істеді, Готикалық желісте және 1945 жылғы соңғы шабуылда ауыр шайқастарға қатысты. Соғыс аяқталған кезде 20 573 жау тұтқынға алынды, оның ішінде екі генерал және 900-ге жуық офицер болды. Дивизия барлық үш күш саласында 948 адамын жоғалтты. Бразилия ресми түрде бейтарап болғанымен, АҚШ-пен, әсіресе 1941 жылдың желтоқсанында Екінші дүниежүзілік соғысқа кіргеннен кейін ынтымақтастығы күшейді. 1942 жылдың 15-28 қаңтарында Рио-де-Жанейрода өткен Панамерикандік мемлекеттер конференциясы АҚШ-тың Осі державаларына қарсы соғыс жариялауынан кейін шақырылды. Кездесуде АҚШ Латын Америкасына экономикалық көмек беру және қауіпсіздік саласында ынтымақтастық орнату, сондай-ақ Осі елдерімен дипломатиялық қатынастарды үзу туралы ұсыныстар жасады. Нәтижесінде Бразилия қаңтар айының соңында Германия, Жапония және Италиямен дипломатиялық қатынастарды тоқтатты. Конференция шешімі бойынша Бразилия АҚШ-қа өз аумағында әуе базаларын құруға рұқсат берді, бұл отандық болат өнеркәсібін дамытуға көмектесті – Companhia Siderúrgica Nacional, ол американдық соғыс машинасына қызмет етті және кейін Бразилия экономикасына пайда әкелді. Базалар Баия, Пернамбуко және Рио-Гранде-ду-Норте штаттарының солтүстік-орталық аймақтарында орналасқан, ал Натал қаласында АҚШ Әскери-теңіз күштерінің VP 52 бомбалаушы эскадрильясының бөлімшесі орналасқан, ол кейіннен АҚШ-тың ең ірі шетелдегі әуе базасына айналды. Бразилияда АҚШ-тың 3-ші жедел әскер тобы да орналасқан, оның құрамында Жапониямен сауда жасауға тырысатын су асты кемелері мен сауда кемелеріне шабуыл жасауға жабдықталған эскадрилья болды. Алайда, 1917 жылғыдан айырмашылығы, Бразилия үкіметі соғыстан аулақ болуға және екі тараппен де экономикалық тиімді байланыстарды сақтауға тырысты. Формальды бейтараптығына және соғыс жариялауға құлшынбауына қарамастан, АҚШ-пен ынтымақтастығы және дипломатиялық қатынастарды үзуі Германия тарапынан дереу жауап шараларын тудырды. 1942 жылдың қаңтар айының соңынан тамыз айына дейін неміс U- қайықтары 18 бразилиялық сауда кемесін батырды. Шабуылдар 16 маусымнан кейін күшейді, Гитлер Бразилияға қарсы «су асты кемелерінің блицкригін» жариялады, өйткені АҚШ-пен жақын байланысы соғыс актісі деп есептеді. Тамыз айының ортасына қарай немістер Бразилия жағалауына жақын кемелерді нысанаға алды. U 507 екі күн ішінде бес бразилиялық кемені батырып, 600-дан астам адамның өліміне себеп болды. Оның 215 жолаушысы мен 55 экипаж мүшесі қаза тапты. Бір сағаттан соң U 507 «Араракуараны» торпедалады, ол да Сальвадордан елдің солтүстігіне қарай бағытталған. Кемедегі 142 адамның 131-і қаза тапты. Екінші шабуылдан жеті сағат өткен соң «Аннибал Беневолоға» шабуыл жасалып, 83 жолаушының барлығы және 71 экипаж мүшесінің төртеуінен басқасы қаза тапты. 17 тамызда Витория қаласының жанында сағат 10:45-те «Итагиба» кемесі соққыға ұшырап, 36 адам қаза тапты. Сальвадордан Сантосқа бара жатқан бразилиялық «Арара» кемесі қиын жағдайда қалған «Итагибаға» көмекке тоқтағанда шабуылға ұшырап, 20 адам қаза тапты. Барлығы 21 неміс және екі итальяндық су асты кемелері Бразилияның 36 сауда кемесін батырып, 2000-ға жуық адамның өмірін қиды. Тамыз айындағы шабуылдар толқыны шешуші болды, әсіресе құрбандар арасында әскерилер мен діни паломниктің болуы себеп болды. Бразилияда «күркіреу толқыны» болды, өйткені Осі державаларына қарсы наразылықтар, оның ішінде зорлық-зомбылыққа толы наразылықтар Рио-де-Жанейроны қоса алғанда, көптеген ірі қалаларға тарады. Наразылар Осі державаларының туларын өртеп, «Біз соғыс қалаймыз!» деп ұран салды. Кейбір жағдайларда неміс қауымдастықтарына шабуыл жасалды. Варгас үкіметінің бейтараптық ұстанымы халық пікіріне қарсы тұра алмады, ал 22 тамызда, соңғы U- қайық шабуылынан бір апта өткен соң, Бразилия кабинеті Осі державаларына қарсы соғыс жариялауға келісім берді. Бразилия шетелдегі базаларға қажетті жабдықтарды, соғыс материалдарын және стратегиялық аумақтарды жалғастырды, бірақ әскерлерді аттандыру туралы шешім бірнеше айдан кейін, 1943 жылдың 28 және 29 қаңтарында Потенжи өзені конференциясында қабылданды. Рио-Гранде-ду-Норте штатындағы Натал қаласында «Гумбольдт» кемесінде өткен АҚШ президенті Франклин Д. Рузвельт пен Гетулио Варгастың кездесуі АҚШ пен Бразилия арасындағы саяси, экономикалық және әскери ынтымақтастықты күшейтті, сондай-ақ соғыстан кейінгі жаһандық тәртіпте Бразилияның рөлін кеңейтуге шақыруды қамтыды. Варгас және Сыртқы істер министрі Освальдо Аранья әскерлерді аттандыруды АҚШ-пен стратегиялық серіктестікті нығайту және Бразилияның халықаралық аренадағы беделін арттыру құралы ретінде қарастырды.

Әскери-теңіз флоты

Бразилия әскери-теңіз күштерінің Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуы тікелей FEB және Италия кампаниясымен байланысты емес, себебі олар негізінен Атлантика шайқасына қатысты. Остік теңіз шабуылдары салдарынан шамамен 1600 адам қаза тапты, оның ішінде 500-ге жуық азамат, 470 сауда флотының теңізшісі, 570 әскери-теңіз күштерінің теңізшісі болды. Бразилия теңізшілерінің шамамен жетісінен біреуі осы науқанда қаза тапты. Немістер 36 кемені батырды, ал тағы үш кеме апаттан батып, 350 адам қаза тапты. Бразилия әскери-теңіз күштерінің басты міндеті одақтастармен бірге Атлантиканың орталық және оңтүстік бөліктерінде, Гибралтарға дейінгі кемелердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету болды. Олар жеке немесе одақтас күштермен координацияда 3164 сауда және әскер тасымалдау кемесін қорғаған 614 конвойды сүйемелдеді. Неміс су асты қайықтарына қарсы күресте бразилиялық фрегаттар мен су асты қайықтары миналар мен тереңдік зарядтарын қолданды. Неміс құжаттарына сәйкес, Бразилия әскери-теңіз күштері неміс су асты қайықтарына барлығы 66 рет шабуыл жасады. Бразилия әскери-теңіз күштері өз жағалауында 12 остік су асты қайығын жойғаны расталды: итальяндық су асты қайығы «Архимед» және неміс U 128, U 161, U 164, U 199, U 507, U 513, U 590, U 591, U 598, U 604 және U 662. Бразилия әскери-теңіз күштерінің жоғалтқан әскери кемелерінің арасында 1944 жылдың шілдесінде конвойды сүйемелдеу кезінде дауылда құлаған мина тартушы BZ «Camaqua» және оқ-дәрілік апаттан зардап шеккен BZ «Bahia» жеңіл крейсері болды; соңғысының экипажының көп бөлігі қаза тапты. Соғыс кезінде жоғалған үш бразилиялық әскери кемесінің тек Vital de Oliveira жүк кемесі ғана жау су асты қайығының шабуылынан зардап шекті, ол 1944 жылдың 20 шілдесінде U 861 су асты қайығымен батырылды.

Командалық

Бразилиялық 1-ші дивизия Феб 15-ші армия тобының басшылығымен, генерал-фельдмаршал Харольд Александрға (кейін генерал Марк Кларк басқарды) бағынышты болды, генерал-лейтенант Марк Кларктың (кейін генерал-лейтенант Люсиан Трускотт басқарды) АҚШ-тың 5-ші армиясы және генерал-майор Уиллис Д. Криттенбергердің АҚШ-тың IV корпусы арқылы. Готика сызығының соғыс құрамы Италиядағы одақтас және неміс әскерлерінің орналасуын көрсетеді. FEB штабы әкімшілік штаб ретінде жұмыс істеді және Рио-де-Жанейродағы әскери хатшы, генерал Еврико Гаспар Дутраның басшылығымен Бразилияның жоғарғы бас қолбасшылығымен байланыс қызметін атқарды. Генерал Маскаренхас де Мораис (кейін маршал) FEB-тің қолбасшысы болды, генерал Зенобио да Коста Качапаваның 6-шы полктік ұрыс тобының (RCT) бастығы (Италияға алғашқы болып қонған FEB RCT) және генерал Кордейро де Фариас артиллерия қолбасшысы болды. Теориялық тұрғыдан алғанда, FEB сол кездегі стандартты АҚШ жаяу әскер дивизиясы деңгейінде ұйымдастырылды, логистикалық базасына дейін (пошта және банк қызметтерін қоса алғанда) толық жабдықталған, бірақ денсаулық сақтау қызметтері сияқты кейбір бөлімдері жеткіліксіз болды және оларды толықтыру қажет болды, ал көп жағдайда американдықтар басқарды немесе қадағалады. Оның жауынгерлік бөлімдері жоғарыда аталған 6-шы РТК-дан басқа, Рио-де-Жанейродағы 1-ші РТК және Сан-Жуао-дель-Рейдегі 11-ші РТК-ны қамтыды. Әр РТК шамамен 5000 адамнан (қазіргі бригадалардың көлемімен салыстырылады) тұрды, олар үш "батальонға" бөлінді, әр батальонда төрт рота болды, сондай-ақ ұрысқа қолдау көрсету бөлімдері мен артиллерия, инженерлік және атқыштар сияқты әскердің басқа да түрлері кірді. Бразилия Әуе күштерінің истребитель эскадрильясы Жерорта теңізінің одақтас тактикалық әуе күштеріне бағынды.

Дайындықтар

Бразилия Тікұшаққа қарсы соғыс жариялағаннан кейін көп ұзамай, Еуропаға соғысуға арналған экспедициялық күш құру үшін халықтық жұмылдыру басталды. Сол кезде Бразилия дәстүрлі түрде оқшауланған сыртқы саясаты бар ел болатын. Оның халқы көбінесе ауылдық және сауатсыз, экономикасы тауар экспорттауға бағытталған, ал өнеркәсіп, денсаулық сақтау және білім беру салаларындағы инфрақұрылым соғыс күшін материалдық және адам ресурстарымен қамтамасыз ету үшін қажет болды. Бұдан әрі, бұл шектеулерді айналып өтуге бағытталған іс-қимыл жоспары (алдыңғы дүниежүзілік соғыстағы Калогерас жоспары сияқты) мүмкін болмады, себебі көптеген бразилиялық әскери шенеуніктердің пікірінше, Еуропада нацистік-фашистік режим жеңіліске ұшыраған жағдайда Бразилияда демократия талаптары күшеюі мүмкін. Сол кезде Бразилияда әскери режим орнатылған. Ол 1937 жылдан бері ашық түрде авторитарлық болды және 1941 жылға дейін нацистік-фашистік режимдерге симпатия танытты. Осылайша Бразилияға қақтығыста тәуелсіз әрекет етуге мүмкіндік берілмеді және тіпті шағын рөл атқару да қиын болды. Үкіметтің бейқұлықтары мен ықылассыздарына тап болған Ассис Шатобриан, бұқаралық ақпарат құралдарының магнаты, Бразилиядағы АҚШ өкілдерімен Латын Америкасының еріктілерінен құралған экспедициялық армия дивизиясын құру үшін келіссөздер жүргізді. Бұл дивизияны ол қаржыландыратын, оған бразилиялық генерал басшылық ететін және американдық шенеуніктер оқытатын. Алайда, Бразилия үкіметі 1943 жылдың басында бұл бастаманы тоқтатты. Шамамен екі жылдан кейін Бразилия ресми түрде соғысқа қатысып, Еуропа операциялық театрына әскер жіберді. Салыстыру үшін, АҚШ-тың соғысқа қатысуы мен "Шағын шырақ" операциясы арасында шамамен бір жыл уақыт болды. Кешігудің бірнеше себебі болды: бразилиялық және американдық билік арасындағы саяси сенімсіздік, Бразилия экспедициялық күшінің көлемі туралы келіспеушіліктер, бразилиялық мүдделер мен күшті бақылауда ұстауға бағытталған американдық преференциялар арасындағы айырмашылықтар, сондай-ақ күшке толыққанды дайындықпен және қаруланумен кемеге мінуге, немесе Италия майданының артына орналасып, онда оқытудан өтуге қатысты келіспеушіліктер. Нәтижесінде, Бразилия үкіметі Италия кампаниясында одақтастарға қосылу үшін 25 000 адамнан (қосымша резервтерді ескере отырып) тұратын бір армия дивизиясын жинады, бұл бастапқыда жоспарланған 100 000 адамдық армия корпусынан кем болды.

Италияға келу

1944 жылдың 2 шілдесінде алғашқы 5000 FEB сарбазы, 6-шы RCT, Бразилиядан Еуропаға USS General Mann кемесімен аттанып, 16 шілдеде Италияның Неаполь қаласына жетті. Олар қару-жарақ, жабдықтардан мүлдем құр алақан, тіпті казармаға орналасу үшін де жағдай жасалмағандықтан, АҚШ-тың 45-ші жедел әскер тобына қосылуды күтіп, доктарда күшін сарп етті. Дұрыс емес жоспарлау және одан кейін туған ұят бразилиялық БАҚ-та қызу пікірталас тудырды. Шілде айының соңында тағы екі көлікпен бразилиялық әскер Италияға жетті, ал 1944 жылдың қыркүйегі мен қарашасында, сондай-ақ 1945 жылдың ақпанында тағы үш көлік келді. Ерекше көзге түскен бірлік – Бразилияның Таулы жаяу әскер батальоны болды. FEB Италиядағы алғашқы апталарын итальяндық жерде соғысуға қажетті жабдықтарды алуға және американдық қолбасшылық астында оқу-жаттығуларға арнады. Соғыс жарияланғанынан бері екі жыл өткеніне қарамастан, Бразилиядағы дайындық көбінесе нәтижесіз болып шықты. Сол шайқаста болған ветерандардың арасында, жауынгерді бұрынғы жаттығулардың сапасына қарамастан, тек ұрыс-шайқаста ғана толыққанды дайындауға болатыны туралы жалпы пікір қалыптасты. Тамыз айында әскерлер Кларк армиясының базасы орналасқан Неапольден солтүстікке қарай 350 км қашықтықтағы Таркиния қаласына көшті. Қараша айында FEB генерал Криттенбергердің басқаратын АҚШ IV корпусына қосылды. Бразилиялықтар көпұлтты әскерлер тобына қосылды. Американдық күштерге бөлінген афроамерикандық 92-ші жаяу әскер дивизиясы және жапон-американдық 442-ші жаяу әскер полкі кірді. Британдық күштер империяның түкпір-түкпірінен, соның ішінде Австралия, Жаңа Зеландия, Канада, Үндістан, Непал, Палестина, Оңтүстік Африка, Родезия және түрлі африкалық колониялардан келген әскерлерді қамтыды. Британ қолбасшылығында Польша, Грекия және Чехословакия сияқты оккупацияланған елдердің, сондай-ақ антифашистік итальяндықтардың сарбаздары да болды. Бос француз күштеріне сенегалдықтар, марокколықтар және алжирліктер кірді. Немістер Бразилияның Италиядағы саяси қатысуына ерекше мән берді; олардың пропагандасы бразилиялықтарға бағытталды, листовкалар таратылды және Берлин радиосынан португал тілінде күн сайын бір сағаттық «Хора АуриВерде» (Алтын-жасыл сағат) атты радио хабарламалар таратылды.

Жауынгерлік

FEB Массароса, Камайор, Прано тауы, Монте Акуто, Сан-Квирико, Галликано, Барга, Монте Кастелло, Ла Серра, Кастельнуово ди Вергато, Сопрассасо, Монтезе, Паравенто, Зокка, Марано суль Панаро, Коллекчио және Форново ди Таро қалаларында шайқас алаңында табыстарға жетті. Бразилиялықтардың АҚШ-тың 370-ші жаяу әскер полкімен тығыз байланыста атқарған алғашқы тапсырмалары тамыз айының соңына дейін барлау операциялары болды. Бразилия әскерлері Италиядан шығып, Францияның оңтүстігіне шабуыл жасаған АҚШ VI корпусы мен француз экспедициялық корпусының бөлімдері қалдырған бос орынды ішінара толтыруға көмектесті. 16 қыркүйекте 6-шы РКТ Massarosa қаласын басып алды. Екі күннен кейін ол солтүстікке қарай Камайор мен басқа да шағын қалаларды басып алды. Сол кезде FEB Монте-Праноны жаулап алды және Серкио аңғарының бақылауын үлкен зардаптарсыз алды. Барга қаласының айналасында алғашқы сәтсіздіктерден кейін және қазан айының соңында 1-ші RCT келгеннен кейін, FEB Тоскана мен Эмилия Романья аймақтарының шекарасында, солтүстік Апенниннің түбінде бағытталды. Ол келесі айларды қатал қыс пен Готика сызығының қарсылығына қарсы өткізді. Одақтасқан күштер қыста тауларды бұза алмады және FEB секторының сол жағында АҚШ-тың 92-ші жаяу әскер дивизиясына қарсы неміс және итальяндық дивизиялардың шабуылдары, оны қайтарып алу алдында 8-ші үнді жаяу әскер дивизиясының көмегін қажет етті. 1945 жылдың ақпан айының аяғы мен наурыз айының басында, көктемгі шабуылға дайындық барысында Бразилиялық дивизия мен АҚШ-тың 10-шы тау дивизиясы солтүстік Апенниндердегі маңызды позицияларды басып алды (Бразилия секторында Монте Кастелло мен Кастельнуово үшін), бұл немістерді таудағы негізгі артиллериялық позициялардан айырды, олардың тиімді атысы 1944 жылдың күзінен бастап Одақтастардың Болоньяға жолын бұзды. Шынымды айтсам, бразилиялықтар не ақылсыз, не өте батыл. Мен ешқашан біреудің автоматтар мен жақсы қорғалған позициялар алдында өмірді құрметтемейтінін көрген емеспін. Сіздер - шайтандар, – деп тұңғыш рет тұтқынға алынған FEB лейтенантына немiс капитаны айтқан. АҚШ-тың Бесінші армиясының секторында Италия майданындағы соңғы шабуыл 14 сәуірде 2000 артиллерия ұшағының бомбалауынан кейін басталды; Бразилиялық дивизия бастаған АҚШ IV корпусының әскерлері Монтезеге шабуыл жасады. Одақтастардың шабуылдаудың бірінші күнінен кейін немістер көп күш салмай, АҚШ-тың 10-шы тау дивизиясы бастаған IV корпустың негізгі шабуылдауын тоқтатты, бұл құралымдағы әскерлер арасында елеулі зардаптарға ұшырады. Немістер FEB-тің Монтезеге қарсы шабуылы, M8 бронеавтомобильдері мен Шерман танкілерін қолдану, сол сектордағы Одақтастардың негізгі мақсаты болуы мүмкін деп ойлады, бұл оларды бразилиялықтарды Монтезе үшін шайқас күндері барлық төрт Одақтас дивизияларға қарсы қолданылған 2800-дан 1800 артиллерия раундымен оқ атуға итермеледі. Осыдан кейін IV корпустың күштерімен немістердің солтүстікке қарай сызықтарын бұзуы болмай қалды. Оң жақта британдық 8-ші армияның поляк дивизиясы мен бесінші армияның 34-ші американдық дивизиясы 21 сәуірде Болоньяға кірді. 25 сәуірде итальяндық қарсылық қозғалысы жалпы партизандық көтерілісті бастады, сонымен бірге Бразилия әскерлері Пармаға, американдықтар Модена мен Генуяға келді. Британдық 8-армия Венеция мен Триестке қарай алға жылды. Коллекио шайқасында Бразилия әскерлері Таро өзенінің аймағында Генуя / Ла Специя аймағындағы кері шегінген неміс-итальян әскерлерінің қатал қарсылығына қарсы тұруға дайындалды. Бұл күштер Форново маңында қоршалып, біраз шайқастан кейін берілді. 28 сәуірде бразилиялықтар 13000-нан астам адамды тұтқынға алды, оның ішінде бүкіл 148-ші жаяу әскер дивизиясы, 90-шы танк-гренадиерлер және итальяндық 1-ші Берсальери "Италия" дивизиясының элементтері. Бұл неміс қолбасшылығын таң қалдырды, өйткені ол осы әскерлердің Бесінші армияға қарсы шабуыл жасау үшін Лигурияның неміс-итальян армиясымен күш біріктіруін жоспарлаған болатын. Бесінші армия, осы жағдайларда болмай қоймайтындай, жылдам, бірақ диффузиялық және әуе көмегімен үйлестірілмеген жолмен алға жылжи бастады және сол жақ қанатында және артқы жағында кейбір саңылаулар қалдырды. Осістік күштер қарсы шабуыл жасау үшін По өзені бойындағы көптеген көпірлерді бүлінбей қалдырды. Неміс армиясының қолбасшылығы Казертада бітімгершілік туралы келіссөздер жүргізіп, қарсы шабуыл жасау берілу шарттарын жақсартады деп үміттенді. Форноводағы оқиғалар неміс жоспарын олардың әскерлерінің бұзылуымен де, соған әкеп соққан кешіктірімімен де бұзды. Бұған қоса, Адольф Гитлердің қазасы және Берлиннің Қызыл Армия тарапынан басып алынуы неміс қолбасшылығын Италиядағы әскерлерін толық капитуляциялауға мәжбүр етті. Соңғы шабуылында бразилиялықтар Туринге жетті, содан кейін 2 мамырда Франция әскерлерімен Сузадағы шекарада қосылды. Сол күні Италиядағы жауынгерлік әрекеттердің аяқталғаны туралы хабарланды.

1-ші байланыс және бақылау ұшуы

Әскерге қолдау көрсету үшін жұмыс істеген Әскери-әуе күштерінің 1-ші ұрыс эскадрильясынан өзгеше, 1-ші "Байланыс және бақылаушылық ұшу" (португалша: E. L. O.) тікелей ФЕБ-тің бағынысында болды. 1944 жылдың шілдесінің соңында құрылған 1-ші E.L.O. резервтегі офицерлерден – Әскери-әуе күштерінің ұшқыштары мен Армияның артиллериялық бақылаушыларынан тұрды. Олар Piper L 4H Cubs ұшақтарымен бірге ұшты. Бұл әуе бөлімі Бразилия дивизиясымен Италия кампаниясы бойына бірге болды. Соңғы шабуылда қаза болған жүздеген бразилиялықтар Пистойядағы ФЕБ зиратына жерленді. Маршал Маскаренхас де Мораестің ұсынысымен Рио-де-Жанейрода соғыста қаза болған барлық әскерилерге арналған жаңа мавзолей салынды. 1960 жылы зират жабылып, мәйіттері ресми түрде басқа бразилиялық соғыс құрбандарымен бірге Екінші дүниежүзілік соғыстың қаза тапқандарына арналған Ұлттық ескерткішке қайта жерленді. Біраз уақыттан кейін бұрынғы зираттан бір дене табылды, және Бразилия үкіметі 1967 жылы сол жерде Белгісіз сарбаздың жаңа қабірін ашты. Бразилияның Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуы өңірінен тыс жерде болған кез келген басқа да қақтығыстан гөрі ауқымдырақ болды. Оның басты үлесі Оңтүстік Атлантика кампаниясында болды, және АҚШ контр-адмиралы Сэмюэл Э. Морисон бұл кампанияны одақтастардың жеңісіне шешуші әсер еткен деп сипаттады. Дегенмен, шетелге жер күштерін жіберудің саяси және әлеуметтік маңызы зор болды, бұл елдің әлемдік беделін көтеріп, ұлттық мақтаныш сезімін ояртты. ФЕБ сол кезде Италия майданындағы 30 одақтас әскери құралымның (20 дивизия және 10 бригада) бірі болды. Ол өзі жұмыс істеген секторларда маңызды рөл атқарса да, Бразилияның рөлі көбінесе тактикалық сипатта болды және стратегиялық деңгейде айтарлықтай әсер етпеді. Сонымен қатар, 1944 жылдың маусымында Нормандияға түскеннен кейін және сол тамызда Оңтүстік Францияға жасалған шабуылдан кейін Италия майданы екі тарап үшін де екінші орынға түсті. Дегенмен, ФЕБ замандастарымен "оған тапсырылған барлық міндеттерді орындаған және Төртінші корпустың американдық дивизияларымен салыстырғанда жақсырақ" тиімді күш ретінде қарастырылды.

Есімдік

Бразилиялық режимнің одақтастардың соғыс күш-жігеріне тереңірек араласуға құлықсыздығына байланысты, 1943 жылдың басында халық арасында былай деген мақал кең тараған: "Mais provável uma cobra fumar um cachimbo, do que a FEB ir para a frente da luta" (сөзбе-сөз: "Жыланның құрышқанына темекі тартуы, ФЭБ-тің майданға барып соғысуынан гөрі ықтимал"). ФЭБ жауынгерлік қимылдарға түспей тұрып, Бразилияда "a cobra vai fumar" ("жылан темекі тартады") деген тіркес "қара құс ұшқанда" деген мағынада жиі қолданылды; дивизиядағы сарбаздар кейіннен өздерін "Cobras Fumantes" (сөзбе-сөз, темекі шегетін жыландар) деп атады және иықтарына жасыл жыланның құрышқанына темекі тартқан суреті бейнеленген белгіні тақты. Бразилиялық сарбаздар минометтеріне "A Cobra Está Fumando" (сөзбе-сөз: "Жылан темекі тартады") деп жазуды да жиі қойды. Соғыстан кейін мағынасы өзгеріп, бірдеңе міндетті түрде қатты және жағымсыз жағдайда орын алатынын білдірді. Осы екінші мағынасымен "A Cobra Vai Fumar!" (сөзбе-сөз: "Жылан темекі тартады!") деген тіркес бүгінгі күнге дейін бразилиялық португал тілінде қолданылып келеді.