Кіріспе

1937 жылғы Blohm & Voss компаниясының ұшақ кемелері. Blohm & Voss BV 138 Seedrache (Теңіз серпілісі) – неміс ұшақ құрастырушысы Blohm & Voss компаниясы жобалаған және құрастырған үш қозғалтқышты ұшақ кемесі. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Люфтваффе әуе күштері қолданған, ұзақ қашықтықтағы теңіздік патрульдеу және теңіздік барлау ұшағы ретінде қызмет етті. BV 138 – доктор Рихард Вогттың соғысқа дейінгі жобасы, бастапқыда Hamburger Flugzeugbau компаниясының атымен жасалған, сондықтан бастапқыда Ha 138 деп аталды. Оның ерекше сыртқы түрі, екі бумды құйрық бөлігі, қысқа корпус және үш қозғалтқышты конфигурациясы сияқты ерекше дизайн ерекшеліктерінің үйлесімінен туды. Фюзеляжының бүйірлік пішініне және Вагнердің «Der fliegende Holländer» («Ұшқыш голландиялық») операсының атауымен байланысты, ұшақ көбінесе Der Fliegende Holzschuh («Ұшқыш ағаш кепіш») деген лақап атымен танымал болды. Бастапқыда екі қозғалтқышта жұмыс істеуге жоспарланған, бірақ қозғалтқыштардың туындаған қиындықтарына байланысты, ұшу сынақтарынан бұрын үш қозғалтқышты конфигурация қабылданды. Көптеген қайта жобалаулардың қабылдануына байланысты әзірлеу процесі ұзаққа созылды. 1937 жылдың 15 шілдесінде алғашқы прототиптің (D ARAK) бірінші ұшуынан кейін, анықталған тұрақсыздық гидродинамикалық және аэродинамикалық қасиеттерін жақсарту үшін корпус пен құйрық бумдарын қайта жобалауды талап етті. BV 138A 1 деп белгіленген алғашқы өндірістік үлгі 1940 жылдың сәуір айында алғашқы ұшуын жасады, сол кезде Германия бірнеше көрші елдермен соғыста болды. 1940 жылдың желтоқсанында ол Люфтваффе әуе күштерінің әскери-теңіздік барлау ұшағы ретінде қолданысқа енгізілді. Құрылымдық беріктігіне қатысты алаңдаушылықтар болғанымен, ол уақыт өте келе жақсартылды, сонымен қатар радиолокациялық жабдықталған кемеге қарсы ұшақ, қарапайым әскер тасымалы және теңіз миналарына қарсы әуе шабуылы сияқты әртүрлі мақсаттарға бейімделді. BV 138C 1 моделі 1941 жылдың наурыз айында пайдалануға берілді. 1938 мен 1943 жылдар аралығында барлығы 297 BV 138 ұшағы құрастырылды.

Даму

1930 жылдардың басында Гамбургтегі Blohm & Voss кеме құрылысы компаниясы әлемдік сұранысқа әсер еткен Ұлы депрессия кезінде тапсырыстардың ұзаққа созылған төмендеуінен қаржылық қиындықтарға тап болды; компания басшылары әуе кемелерін жобалауға және жасауға маманданған жаңа еншілес компания, Hamburger Flugzeugbau құру арқылы қызмет саласын кеңейтуді шешті. BV 138, бастапқыда Ha 138 деп аталған, жаңа компанияның алғашқы ұшатын қайығын жасауға деген ниетінен туындады; компания кеме құрылысымен айналысқандықтан, көптеген қызметкерлер теңіз ортасын және оған сәйкес құрылыс тәсілдерін жақсы білген, ал компанияның негізгі кешені Эльба өзенінің жағасында орналасқан, бұл үлкен су көзіне тікелей қол жеткізуге мүмкіндік берді. Әртүрлі конфигурациялар бойынша жобалық зерттеулер жүргізілді; олардың бірі, P.12, ұзақ қашықтықтағы барлау ұшағы ретінде одан әрі дамыту үшін таңдалды. Ұзындығы өзгертілген және жаңа пішін берілген корпус, сондай-ақ күшейтілген құйрық тіреулері қабылданды. 1930 жылдардың соңында көптеген қорғаныс автоматтарымен жабдықталған бес сынақ үлгісі аяқталды. 1940 жылдың сәуір айында алғашқы өндірістік үлгі, BV 138A 1, алғашқы ұшуын жасады; одан кейін ол соғыс талаптарына жауап ретінде Люфтваффеге жылдам енгізілді. Құрылымның беріктігі 1941 жылдың наурыз айында жақсартылған BV 138C 1 үлгісі енгізілгеннен кейін толыққанды шешілді; бұл модель ұшақтың түпкілікті нұсқасы болды. Алдыңғы модельдердегі діріл мәселелерін шешу үшін BV 138C 1 орталық қозғалтқышы төрт қанатты пернемен, ал қалған екі қозғалтқышы үш қанатты пернелермен жабдықталды; сондай-ақ орталық қозғалтқыштың радиаторлық жүйесі де қайта қарастырылды. Теңіздік барлау миссияларымен қатар, бірнеше ұшақ теңіз миналарын іздеуге арнайы бейімделді; BV 138MS деп аталған бұл рөл үшін барлық стандартты қару-жарақтар алынып тасталды және далалық генераторлық құралдармен бірге дөңгелек антенна орнатылды. Алғашқыда жасалған ұшақтарда конструкциялық беріктік жеткіліксіздігіне байланысты мәселелер жиі кездесетін. 1941 жылдың наурыз айында ұшақтың ең табысты нұсқасы, BV 138C 1, Люфтваффеге қосылды. Кейбір BV 138 ұшақтары KG200 арнайы бөлімінде қызмет етті, онда олар бомбалардың орнына 10 толық қаруланған жаяу әскерін тасымалдайтын. 1943 жылы "Wunderland" операциясын қайталауға дайындық ретінде U 255 теңіз қайығы Новая Земляның шығыс жағалауына жіберілді, онда ол BV 138 ұшағымен бірікті. U 255 теңіз қайығы BV 138 ұшағын төрт рет май құйып, Кара теңізі үстінен Вилькицкий бұғазына дейін барлау рейстерін жүргізді. BV 138 кемелер неміс крейсері Lützow үшін тиімді миссияны орындайтын кемелерді таба алмады, сондықтан операция тоқтатылды. BV 138 ұшағы Walter HWK 109 500 Starthilfe RATO реактивтік үдеткіш құрылғысымен сынақтан өтті, олар қысқа ұшу жолы үшін жұптармен қолданылды. Барлық реактивтік құрылғылар қолданылғаннан кейін тасталды; парашютпен жабдықталған, олар қонудан кейін қайта жинауға болатын. Барлық MS нұсқалары қолданыстағы ұшақтардан өзгертілді және олардың қару-жарағы алынып тасталды; қару орнатылған орындар жабылды. Олардың құрамында фюзеляж ұзындығына тең диаметрлі дөңгелек антеннасы бар магниттік өріс тудыратын дегауссингтік жабдықтары болды. Көптеген неміс ұшақтарында модификациялар үшін Umbau жиынтықтары болды. BV 138 үшін сол қанаттың астына бомба тіреуін қосуға арналған Umbau жиынтығы болды. Мұндай Umbau жиынтығымен бомбалық жүктемені екі есе арттыруға болады. Дерек көзі сенімсіз: дата=2022 жылғы қазан. Неміс номенклатурасына сәйкес, мұндай ұшақтар "/U" қосымшасын алды. Umbau модификациясы бар BV 138 C 1 ұшағы BV 138 C 1/U1 болады.

Тірі қалған әуе кемелері

Толық BV 138 ұшақтары сақталған жоқ. Дегенмен, соғыстан кейін британдық авиашоуда батып кеткен бір ұшақтың қиратылысы 2000 жылы Эресунн бұғазының теңіз түбінен көтеріліп, Хельсингердегі Дания техникалық мұражайында қойылған. 2013 жылдың маусым айында Норвегия геологиялық қызметінің кемесі Порсангер-фьордта, Норвегияда 35 метр тереңдікте Blohm & Voss BV 138 ұшағын түсірді, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі неміс су ұшақтарының Индре-Биллефьордтағы портынан көп алшақтамаған жерде жатыр. 2022 жылы Норвегияның картаграфия және жер кадастры агенттігі Свалбардқа жақын теңіз түбінде BV 138 ұшағының тағы бір қиратылысын анықтады.