Бірінші дүниежүзілік соғыстағы әуе шайқасының кезеңі

Кіріспе

Бірінші дүниежүзілік соғыстың әуе шайқасы кезеңі

Фокер алапабы (Фокер қорқынышы) 1915 жылдың шілдесінен 1916 жылдың басына дейін Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде орын алды. Императорлық неміс ұшу корпусының (Luftstreitkräfte) Fokker Eindecker (Fokker моноплан) истребительдерімен жабдықталған бөлімшелері Корольдік ұшу корпусынан (RFC) және француздық Әуе күштерінен (Armée de l'Air, 1909–1942) басымдыққа ие болды. Fokker – бұл пернетақта доғасы арқылы оқ атуға мүмкіндік беретін синхронды пулеметпен жабдықталған алғашқы әскери ұшақ. Ұшақты бағыттап, қаруды нысанаға алудың тактикалық артықшылығы және оның күтпеген пайда болуы оның табысына ықпал етті. Неміс әуе басымдылығының бұл кезеңі француздық Nieuport 11 және британдық Airco DH.2 истребительдерінің жетілуімен аяқталды, олар Фокерлерге қарсы тұра алды, бірақ соңғы Фокерлер 1916 жылдың тамыз-қыркүйек айларына дейін толығымен ауыстырылмады. Бұл терминнің қолданылуы Корольдік ұшақ фабрикасының Корольдік ұшу корпусына ұшақтарды жабдықтаудағы басымдығын жою мақсатындағы саяси науқанмен бірге жүрді. Бұл науқанды авиация саласындағы белгілі журналист C. G. Grey және Ноэль Пембертон Биллинг, Pemberton Billing Ltd (1916 жылдан Supermarine) компаниясының негізін қалаушы, сондай-ақ әуе соғысының жақтасы бастады.

Ертедегі әуе соғысы

Әуе соғысы дамыған сайын одақтастар автоматты қарумен жабдықталған типтерді, мысалы, Vickers F.B.5 Gunbus және Morane Saulnier L ұшақтарын енгізу арқылы немістерден басымдыққа ие болды. 1915 жылдың басында неміс Oberste Heeresleitung (OHL, Жоғарғы әскери басшылығы) одақтастардың қару-жарағына қарсы автоматты қарумен жабдықталған ұшақтарды әзірлеуді бұйырды. Жаңа "C" класы, екі орындық және "K" (кейін "G") класының екі қозғалтқышты ұшақтары, мысалы AEG G.I, Feldflieger Abteilungen (FFA) артиллериялық бақылау және барлау бөлімдеріне "тәуекел" ұшулары үшін, көбінесе қарусыз ұшақтарды сүйемелдеу үшін бірінен-екісінен қосылды. 1915 жылдың 18 сәуірінде Ролан Гарростың Morane Saulnier L ұшағы неміс шебінің артына мәжбүрлі түрде қонғаннан кейін тұтқынға алынды. 1 сәуірден бастап Гаррос Morane ұшағымен үш неміс ұшағын жойды, ол винт арқылы атылатын пулеметпен жабдықталған. Saulnier синхронизаторды жасауға сәттілік таппады, сондықтан Гаррос винтке металл клиндерді орнатты; оқтар қаннаттарға тисе, олармен бұрылатын болды. Бұрынғы ұсыныстардан өзгеше, Stangensteuerung ұшаққа орнатылып, ұшу кезінде сынақтан өтті. Соғыстан кейінгі өмірбаяндық еңбегінде Фокер 48 сағат ішінде құрылғыны жасағанын мәлімдеді, бірақ оны, мүмкін, Fokker Flugzeugbau инженері Генрих Люббе жасаған. Соғысқа дейінгі ұқсас құрылғыларға арналған бірнеше патенттердің арасында Nieuport және неміс LVG компаниясында жұмыс істеген швейцариялық инженер Франц Шнайдердің патенті болды. Құрылғы ең қолайлы Fokker типіне орнатылды, Fokker M.5K (әскери типтік атауы "Fokker A.III"), оның ішінде A.16/15, Отто Паршауға берілді, ол Fokker Eindecker сериясының ұшақ жобаларының прототипі болды. 1915 жылдың мамыр және маусым айларында Фокер A.16/15 ұшағын неміс ұшқыштарына, соның ішінде Курт Винтгенске, Освальд Боэлькеге және Макс Иммельманға көрсетті. Fokker, оның типтік Morane басқаруы, сезімтал теңгерілген лифті және күмәнді бүйірлік басқаруымен ұшу қиын болды; FokkerA типтерінде тәжірибелі болған Паршау ұшқыштарды жаңа истребительге оқытты. Алғашқы Eindecker ұшақтары FFA-ға бірінен-екісінен қосылып, барлау ұшақтарын одақтастардың автоматты қарумен жабдықталған ұшақтарынан қорғауға арналды. 1915 жылдың 1 және 4 шілдесінде ол француздық Morane Saulnier L (Parasol) ұшақтарымен француз шебінің үстінде шайқасқандығын хабарлады. 15 шілдеде Винтгенс FFA48-ге көшіп, өзінің алғашқы расталған жеңісін, тағы бір Morane L ұшағын жеңді. Паршау жаңа E.1/15 (Fokker зауытының сериялық нөмірі 191) ұшағын алды, ол Eindecker ұшақтарының желісі үшін жасалған бес Fokker M.5K/MG сынақ үлгісінің алғашқысы болды, ал A.16/15 (жасыл ұшақ), ол соғыстың басынан бері ұшқан, дамыту үшін Schwerin–Gorries-дегі Fokker Flugzeugbau зауытына қайтарылды. 1915 жылдың шілде айының соңында он бес Eindecker ұшағы әртүрлі бөлімдерде, соның ішінде бес M.5K/MG және шамамен он E.I ұшағы қолданыста болды. FFA62 бөліміне жеткізілген алғашқы Eindecker прототипі M.5K/MG, E.3/15, Fokker-дің сенімсіз бірінші нұсқасымен синхронизацияланған Parabellum MG14 пулеметімен жабдықталған. Бастапқыда E.3/15 олардың "ресми" міндеттеріне рұқсат болған кезде олармен және Иммельманмен бірлесіп пайдаланылды, бұл оларға ұшақтың қиын басқару сипаттамаларын меңгеруге және жердегі нысаналарға атуды жаттығуға мүмкіндік берді. Иммельманға көп ұзамай өте ерте шыққан Fokker E.I, E.13/15 ұшағы берілді, ол Fokker синхронизациясының сенімді өндірістік нұсқасын қолдана отырып, lMG 08 (MG08 Spandau-дың жеңілдетілген нұсқасы) пулеметімен жабдықталған алғашқылардың бірі болды.

As aerial warfare developed, the Allies gained a lead over the Germans by introducing machine gun armed types such as the Vickers F. B.5 Gunbus fighter and the Morane Saulnier L. By early 1915, the German Oberste Heeresleitung (OHL, Supreme Army Command) had ordered the development of machine gun armed aircraft to counter those of the Allies. The new "C" class, armed two seaters and twin engined "K" (later "G") class aircraft such as the AEG G. I were attached in ones and twos to Feldflieger Abteilungen (FFA) artillery observation and reconnaissance detachments for "fighter" sorties, mostly the escort of unarmed aircraft. On 18 April 1915, the Morane Saulnier L of Roland Garros was captured, after he was forced to land behind the German lines. From 1April, Garros had destroyed three German aircraft in the Morane, which carried a machine gun firing through the propeller arc. Saulnier had failed to develop a synchroniser and with Garros, as an interim solution, fitted metal wedges to the propeller; bullets that hit the blades were deflected by them. Unlike earlier proposed gears, the Stangensteuerung was fitted to an aircraft and proved in flight. In a postwar biography, Fokker claimed that he produced the gear in 48hours but it was probably designed by Heinrich Lübbe, a Fokker Flugzeugbau engineer. Among several pre war patents for similar devices was that of Franz Schneider, a Swiss engineer who had worked for Nieuport and the German LVG company. The device was fitted to the most suitable Fokker type, the Fokker M.5K (military type name "Fokker A. III"), of which A.16/15, assigned to Otto Parschau, became the prototype of the Fokker Eindecker series of fighter designs. Fokker demonstrated A.16/15 to German fighter pilots, including Kurt Wintgens, Oswald Boelcke and Max Immelmann in May and June 1915. The Fokker, with its typical Morane controls, an over sensitive balanced elevator and dubious lateral control, was difficult to fly; Parschau, who was experienced on FokkerA types, converted pilots to the new fighter. The early Eindeckers were attached to FFAs, in ones and twos, to protect reconnaissance machines from Allied machine gun armed aircraft. On 1and 4July 1915, he reported combats with French Morane SaulnierL (Parasols), well over the French lines. By 15July, Wintgens had moved to FFA48 and scored his first confirmed victory, another MoraneL. Parschau had received the new E.1/15 (Fokker factory serial 191), the initial example of the five Fokker M.5K/MG service test examples for the Eindecker line of aircraft, when the A.16/15 (green machine), he had flown since the beginning of the war, was returned to the Fokker Flugzeugbau factory in Schwerin–Gorries for development. By the end of July 1915, about fifteen Eindeckers were operational with various units, including the five M.5K/MGs and about ten early production E. I airframes. M.5K/MG prototype airframe E.3/15, the first Eindecker delivered to FFA62, was armed with a Parabellum MG14 gun, synchronised by the unreliable first version of the Fokker gear. At first, E.3/15 was jointly allocated to him and Immelmann when their "official" duties permitted, allowing them to master the type's difficult handling characteristics and to practice shooting at ground targets. Immelmann was soon allocated a very early production Fokker E. I, E.13/15, one of the first armed with the lMG 08 (a lightened version of the MG08 Spandau) machine gun, using the more reliable production version of the Fokker gear.

Азаптың соңы

Бұл құбылыс Верден шайқасында (21 ақпан – 20 желтоқсан 1916 ж.) әлсіреген. Немістер әуе кеңістігін жабуға (Luftsperre) тырысты, бұл француз әуе барлауынан неміс шабуылына дайындық жасауды жасырды. Наурыз және сәуір айларында Верденге жаңа француздық Nieuport 11 истребительдерінің саны артты. Нейпорттар арнайы истребитель эскадрильяларында (escadrilles de chasse) ұйымдастырылды, олар әдетте Фокерлер ұшқан жеке немесе жұптардан үлкен формацияларда жұмыс істей алады, бұл оларға әуедегі басымдықты жылдам қайтаруға мүмкіндік берді. 1915 жылдың соңында британдық F.E.2b ұшақтары Францияға келіп, жаңа жылдан бастап ескі F.B.5 ұшақтарын алмастыра бастады. Ұшқыш пен бақылаушы пилот кабинасынан алға жақсы көретін, ал бақылаушы құйрықтан артқа қарай оқ атуы мүмкін болды. 1916 жылдың 23 қаңтарында 20 эскадрилья, F.E. жабдықталған алғашқы эскадрилья, ұзақ қашықтыққа барлау және сүйемелдеу үшін Францияға келді. Жаңа ұшақтардың жылдамдығы Фокерлерді қуу үшін жеткіліксіз болды және маневрлеуі шектеулі болды, бірақ F.E. ұшақтары, әсіресе формацияда ұшқанда, күшті қарсыластарға айналды. Airco DH.2, бір орындық истребитель, 1916 жылдың ақпан айында майданға келе бастады. Бұл ұшақтың өнімділігі шамалы болды, бірақ оның жоғары маневрлеу қабілеті оған Эйндекерге қарағанда артықшылық берді, әсіресе Льюис пулеметін ұшу бағытына бекіткеннен кейін. 8 ақпанда 24 эскадрилья (майор Лану Хокер) D.H.2 ұшақтарымен келді және Сомманың солтүстігінде қарауылдауға кірісті; тағы алты D.H.2 эскадрильясы одан кейін келді. 25 сәуірде екі D.H. ұшқышы шабуылға ұшырады және олар Фокерлерді маневрлеу арқылы жеңе алатынын анықтады; бірнеше күннен кейін, от ашпай-ақ, D.H. ұшқышы Фокерді Бапумедегі шатырға құлатты. Нейпорттар тіпті тиімдірек болды, өйткені алғашқы британдық Nieuport 16 ұшақтары сәуір айында 1-ші және 11-ші эскадрильяларға берілді. 1916 жылдың наурызына қарай, Фокерлермен жиі кездесуге және Эйндекердің жетістіктеріне қарамастан, бұл құбылыс аяқталды. "Фокер Эйндекер" истребитель ретіндегі қауіптің негізі сәуір айында Е. III ұшағы қателесіп британдық әуежайға қонғанда құлады. Тәжірибеден өткен ұшақтың күтілгендей жоғары өнімділігі болмағаны анықталды. Синхрондау механизмі бар алғашқы британдық ұшақ Bristol Scout болды, ол 1916 жылдың 25 наурызында келді, ал 24 мамырда 70 эскадрильясының ұшу тобымен алғашқы Sopwith 1½ Strutter ұшақтары Францияға ұшты.

The scourge waned during the Battle of Verdun (21February20December 1916). The Germans tried to impose an air barrage (Luftsperre) which concealed much of the German preparation for the offensive from French aerial reconnaissance. During March and April increasing numbers of the new French Nieuport 11 fighters were sent to Verdun. Organised in specialist fighter squadrons (escadrilles de chasse) the Nieuports could operate in formations larger than the singletons or pairs normally flown by the Fokkers, quickly regaining air superiority for the [[History of the Armée de l'Air (1909–42). British F. E.2b pusher aircraft had been arriving in France from late 1915 and in the New Year began to replace the older F. B.5s. The pilot and observer had a good view forwards from their cockpits and the observer could also fire backwards over the tail. 20 Squadron, the first squadron equipped with the F. E., arrived in France on 23January 1916, for long range reconnaissance and escort flying. The new aircraft lacked the speed to pursue the Fokkers and had limited manoeuvrability but the F. E. s became formidable opponents, particularly when flying in formation. The Airco DH.2, a single seat fighter, began to arrive at the front in February 1916. This aircraft had a modest performance but its superior manoeuvrability gave it an advantage over the Eindecker, especially once the Lewis gun was fixed to point in the direction of flight. On 8 February, 24 Squadron (Major Lanoe Hawker) arrived with D. H.2s and began patrols north of the Somme; another six D. H.2 squadrons followed. On 25 April, two of the D. H. pilots were attacked and found that they could out manoeuvre the Fokkers; a few days later, without opening fire, a D. H. pilot caused a Fokker to crash onto a roof at Bapaume. The Nieuports proved even more effective when the first Nieuport 16s in British service were issued to 1 and 11 Squadrons in April. By March 1916, despite frequent encounters with Fokkers and the success of Eindecker aces, the scourge was almost over. The bogey of the Fokker Eindecker as a fighter was finally laid in April, when an E. III landed by mistake at a British aerodrome. The captured aircraft was found not to have the superior performance it had been credited with. The first British aircraft with a synchronisation gear was a Bristol Scout, which arrived on 25 March 1916 and on 24 May the first Sopwith 1½ Strutter aircraft were flown to France by a flight of 70 Squadron.

Соңғысы

Жаңа одақтас түрлерінің, әсіресе Ниупорттың әсері Фокер ұшқыштарын қатты алаңдатты; кейбіреулері тіпті қолға түскен үлгілерді ұшыруға кірісті. Idflieg неміс фирмаларына Ниупорттың көшірмелерін жасауды тапсырды, олардың ішінде Euler D. I және Siemens Schuckert D. I аз санда салынды. Жаңа D типіндегі бір орындық, екі қанатты ұшақтар, әсіресе Fokker D. II және Halberstadt D. II, 1915 жылдың соңынан бері сынақтан өтіп жатты және монопландарды осы типтерге ауыстыру 1916 жылдың ортасында басталды. 1916 жылдың ақпан айында Инспектор-майор Фридрих Штемпель Кампфэйнзицер коммандосын (КЕК, бір орындық шайқас бөлімшелері) құруға кірісті. КЕК-тер көбінесе екі-төрт истребительден тұратын, 1915–1916 жылдардың қысында FFA бөлімдерімен бірге қызмет еткен Eindecker және басқа да типтермен жабдықталған бөлімшелер болды. 1916 жылдың шілдесіне қарай КЕК Верденге жақын Во, Авильерс, Ямец және Кунелде, сондай-ақ Батыс майданындағы басқа да жерлерде Luftwachtdienst (әуе күзеті қызметі) бөлімдері ретінде құрылды, олар тек истребительдерден тұратын. Мамыр айының соңында британдық майдандағы неміс әуе қызметі күрт төмендеді, ал жаңа Luftstreitkräfte командирі, Oberst (полковник) Герман фон дер Лиет Томсeн неміс әуе қызметін қайта ұйымдастырды. КЕК-тің истребительдері Jagdstaffeln (ұшақ эскадрильялары) деп аталған жауынгерлік эскадрильяларға шоғырландырылды, алғашқысы Jagdstaffel 2 (Jasta 2) 17 қыркүйекте Соммада әрекетке кірісті. Осы кезде соңғы Эйндеккерлер, бұрынғы қатардағы жауынгерлер ретінде, қызметтен шығарылды.

Талдау

Британдық саясаткерлер мен журналистердің арасында "Қайыршылықтың" материалдық әсерін қатты арттырып көрсеткендердің қатарында "Аэроплан" журналының негізін қалаушы көрнекті авиация журналисі, алғашқы авиация журналдарының бірі және 1916 жылдың наурыз айынан бастап Парламент мүшесі болған Корольдік әскери-әуе қызметінің (RNAS) ұшқышы, ең сәтсіз ұшақ конструкторы және өндірушісі Ноэль Пембертон Биллинг болды. B. E.2c-нің әуе шайқасына жарамсыздығы алғашқы Fokker эйстандарымен ашылғанға дейін сын көбінесе Корольдік ұшақ фабрикасының ұшақтарының техникалық сапасына емес, мемлекеттік органның жекеменшік өнеркәсіппен бәсекелесуіне бағытталды. 1915 жылдың соңында Fokker монопландары туралы хабарды естіген Грей, проблеманың себебін соңғы жетістіктерге байланысты ескірген жабдыққа жасалған тапсырыстарда көріп, кінәлады. Грей балама ұшақтарды ұсынбады, тіпті соғыс кезінде авиация технологиясының қарқынды дамуын болжау мүмкін болды деп санамады. Пембертон Биллинг те британдық ұшақ өндірушілердің бастапқыда нашар өнімділігін британдық армияның бір бөлігі болған Корольдік ұшақ фабрикасына RFC көрсеткен ықпалына байланысты деп есептеді. Бұл фабрика номиналды түрде азаматтық болғанымен, әскери құрамында да болды. Пембертон Биллингтің сөзіне сүйенсек, тіпті оқиғалардың осы нұсқасының гистериясын мойындаған жазушылар арасында да "Фоккердің Қайыршылығы" туралы бұл көзқарас соғыс кезінде және одан кейін кеңінен таралды. 1996 жылы Питер Грос былай деп жазды:

Among British politicians and journalists who grossly exaggerated the material effects of the "Scourge" were the eminent pioneering aviation journalist C. G. Grey, founder of The Aeroplane, one of the first aviation magazines and Noel Pemberton Billing, a Royal Naval Air Service (RNAS) pilot, notably unsuccessful aircraft designer and manufacturer and a Member of Parliament from March 1916. Before the unsuitability of the B. E.2c for aerial combat was exposed by the first Fokker aces, criticism was not primarily aimed at the technical quality of Royal Aircraft Factory aircraft but because a government body was competing with private industry. When the news of the Fokker monoplane fighters reached him in late 1915, Grey was quick to blame the problem on orders for equipment that the latest developments had rendered obsolete. Grey did not suggest alternative aircraft, even supposing that the rapid development of aviation technology during the war could have been foreseen. Pemberton Billing also blamed the initially poor performance of British aircraft manufacturers on what he saw as the favouritism shown by the RFC, an arm of the British Army, towards the Royal Aircraft Factory, which, while nominally civilian, was also part of the army. Pemberton Billing claimed that,

Even among writers who recognised the hysteria of this version of events, this picture of the Fokker Scourge gained considerable currency during the war and afterwards. In 1996 Peter Grosz wrote,

quote|The epithet Fokker Fodder was coined by the British to describe the fate of their aircraft under the guns of the Fokker monoplanes, but given [its] acknowledged mediocrity, it comes as something of a shock to realise how abysmal the level of British aircraft performance, pilot training and aerial tactics must have been In the next two years, the Allied air forces gradually overwhelmed the Luftstreitkräfte in quality and quantity, until the Germans were only able to gain temporary control over small areas of the Western Front. When this tactic became untenable, development of new aircraft began, which led to the Fokker D. VII. The new aircraft created another Fokker Scourge in the summer of 1918 and as a condition of the Armistice, Germany was required to surrender all of its Fokker D. VIIs to the Allies.

"Фоккер азығы" деген атауды британдықтар өз ұшақтарының Fokker монопландарының атыстан зардап шегуін сипаттау үшін қолданды, бірақ оның жалпыға танымал екенін ескерсек, британдық ұшақтардың өнімділігі, ұшқыштардың даярлануы және әуе тактикасының деңгейі қаншалықты нашар болғанын білуге келгенде таңғалуға болады. Келесі екі жылда одақтас әуе күштері сапа және мөлшер жағынан Luftstreitkräfte-ді басып өтіп, немістер Батыс майданның шағын бөліктерін ғана уақытша бақылауда ұстай алды. Бұл тактика тиімсіз болған соң, жаңа ұшақтарды әзірлеу жұмыстары басталды, нәтижесінде Fokker D. VII пайда болды. Жаңа ұшақ 1918 жылдың жазында тағы бір "Фоккердің Қайыршылығын" тудырды, ал келісім шартының талабы бойынша Германия барлық Fokker D. VII ұшақтарын одақтастарға тапсыруға міндетті болды.