Кіріспе
Dornier Flugzeugwerke – 1914 жылы Фридрихсхафен қаласында Клод Дорнье құрған неміс ұшақ жасаушы компаниясы. Өмірлік жолы бойында компания азаматтық және әскери салалар үшін көптеген үлгілерді жасап шығарды.
Dornier Flugzeugwerke was a German aircraft manufacturer founded in Friedrichshafen in 1914 by Claude Dornier. Over the course of its long lifespan, the company produced many designs for both the civil and military markets.
Тарих
Бастапқыда Dornier Metallbau, Dornier Flugzeugwerke 1923 жылы банкрот болған кезде Flugzeugbau Friedrichshafen өндіріс орындарын (Weingarten, Warnemünde және Манцельдегі бұрынғы Цеппелин ангары) иелігіне алды. Dornier екі дүниежүзілік соғыс аралығында ірі, толығымен металлдан жасалған ұшақ қайықтары мен құрлықтағы әуе кемелерін өндіруші ретінде кеңінен танылды. 1924 жылғы рекордтық "Wal" ұшағы көптеген қашықтыққа ұшу рейстерінде қолданылды, ал Do X өзінің үлкен көлемі мен салмағы бойынша рекордтарды жаңартты. Dornier-дің сәтті құрлықтағы ұшақтары, соның ішінде "Komet" (Comet) және "Merkur" (Mercury) 1920-шы жылдар мен 30-шы жылдардың басында Lufthansa және басқа да еуропалық әуе тасымалдаушылармен пайдаланылды. Версаль келісімімен неміс ұшақ өндірушілеріне қойылған шектеулерге байланысты Dornier осы кезеңнің көп бөлігінде Германиядан тыс жерде ұшақтарды құрастырды: олардың ішінде Швейцариядағы Альтенрайн қаласы, Цеппелиннің Линдау (Бодензее) орнынан 12 км қашықтықта орналасқан. Шетелдік зауыттар Dornier өнімдерін лицензия бойынша құрастыруға CMASA және Piaggio (Италия), CASA (Испания), Kawasaki (Жапония) және Aviolanda (Нидерланды) кірді. Нацистік үкімет билікке келгеннен кейін және келісімнің шектеулерін жойғаннан соң Dornier Германияда өндірісті қайта бастады. "Wal" отбасының табысы туындыларын және Do 18 және Do 24 сияқты одан да жетілдірілген ұрпақтарын дамытуға ықпал етті, олар екінші дүниежүзілік соғыста, соның ішінде неміс әскерінде кеңінен қолданылды. Dornier екінші дүниежүзілік соғыста жасаған ең маңызды әскери ұшақ – "Ұшқыш қалам" деген лақап атымен танымал Do 17 ұшағы. Ол алғаш рет 1934 жылы Lufthansa үшін пошта ұшағы ретінде ұшты, бірақ тар фюзеляжының (содан лақап аты пайда болды) салдарынан коммерциялық тұрғыдан тиімді болмады және пайдаланылмады. Dornier оны одан әрі әскери ұшақ ретінде дамытты, 1935 жылы прототиптік бомбалаушы ұшты, ал 1937 жылы Испания азаматтық соғысында неміс "Condor" легионы қолданды. Өндіріс Германияда жалғасты, және ол Luftwaffe үшін көптеген мақсаттарда қолданылуы үшін жаңартылды. Орташа бомбалаушы ретінде ол екінші дүниежүзілік соғыстың басында, әсіресе Британия шайқасында қолданылды. Кейіннен ол RAF бомбалаушы шабуылдарына қарсы тұру үшін түнгі күрес ұшағына айналды. Dornier Do 17 ұшағынан ұқсас Do 217 ұшағы жасалды, бірақ ол үлкен және толығымен жаңа конструкция болды. Dornier сонымен қатар соғыстың ең жылдам поршеньді қозғалтқышты ұшағын, екі қозғалтқышты Do 335 ұшағын жасады, бірақ ол пайдалануға тым кеш болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Германияда ұшақ өндіруге тағы да тыйым салынды, сондықтан Dornier Испанияға, содан кейін Швейцарияға көшіп барды, онда 1954 жылы Германияға оралғанға дейін әуе кеңістігі саласында кеңес беру қызметтерін ұсынды. Соғыстан кейін Dornier STOL Do 27 және Do 28 ұшақтарымен қайтадан өркендеді. 1974 жылы ол Alpha Jet ұшағын әзірлеу үшін француздық ұшақ өндірушілері Dassault Breguet-пен бірлескен кәсіпорынға қосылды. 1983 жылы Hindustan Aeronautics Limited (HAL) Dornier 228 үшін өндірістік лицензия алды және Азия нарығы үшін ұшақты өндірді. 2013 жылға дейін HAL 117 Dornier 228 ұшағын өндірді, 2013-2014 жылдары тағы 20 ұшақ жасау жоспарланды. 1985 жылы Dornier Daimler Benz тобының құрамына кірді, оның авиациялық активтерін бас компаниямен біріктірді. Осы келісімнің нәтижесінде Lindauer Dornier GmbH бөлініп, жеке отбасылық компания құрылды, ол тоқыма машиналарын жобалаумен және өндірумен айналысты. Компанияның қалған бөлігі қорғаныс, спутниктер, медициналық техника және ұшақтар салаларына арналған бірнеше еншілес компанияларға бөлінді. 1996 жылы Dornier Aircraft компаниясының көп бөлігі Fairchild Aircraft компаниясына сатылып, Fairchild Dornier құрылды. Бұл компания 2002 жылдың басында банкротқа ұшырады. Оның 328 Jet ұшағының өндірісін АҚШ-тың Avcraft компаниясы иеленді. Азиялық топтар 2004 жылдың тамызында оның 728 нұсқасына қызығушылық танытты, бірақ өндіріс қайта басталмады. Dornier 228 өндірісін швейцариялық RUAG компаниясы иеленді, содан кейін оны 2020 жылы General Atomics компаниясына сатты. Басқа еншілес компаниялар EADS құрамына кірді. Медициналық техника бөлімі инвестициялық компанияға сатылды және қазір Dornier MedTech деп аталады. Dornier Medtech медициналық жабдықтар, мысалы, бүйрек тастарын емдеуге арналған Dornier S литотриптер, HM3, Compact Delta өндіреді. Dornier MedTech сонымен қатар көптеген салаларда қолданылатын лазерлік құрылғыларды да өндіреді.
Дорнье су ұшақтары компаниясы
Дорнье отбасы "Дорнье Сеастар" атты жекелеген компания мен жобаға ие. Бұл көбінесе композиттік материалдардан жасалған турбовинтті қырыққанат ұшақ. Оны Клаудиус Дорнье, ал кейін оның ұлы Корнадо Дорнье Сейвингс компаниясымен әзірледі.
Dornier Technology компаниясы
Клодтың немересі де 1996 жылы Dornier Technologie компаниясын құрып, Dornier S Ray 007 ұшағын жасауды бастады.
Дорнье әлсіз нысан камерасы
Дорнье ГМБХ 1990 жылдан 2002 жылға дейін пайдаланылған Хаббл ғарыш телескопы үшін әлсіз нысандар камерасын құрастырды. Бұл құрылғыны Еуропалық Ғарыш агенттігі (ESA) қаржыландырды, ол екі толық және тәуелсіз камера жүйесінен тұрады. Бұл жүйелер 0,05 доғалық секундтан аспайтын өте жоғары ажыратылысты қамтамасыз ету үшін жасалған. Ол 115-ден 650 нанометрге дейінгі толқын ұзындығындағы өте әлсіз ультракөк сәулелерді бақылауға арналған. 2002 жылы Advanced Camera for Surveys (Анкеталар үшін алдыңғы қатарлы камера) онымен ауыстырылғанда, ол Хаббл телескопының соңғы бастапқы құралы болды.