Кіріспе

Пинхус Кремень (28 шілде 1890 – 5 сәуір 1981) – литвалық беларусьтік еврей және француз суретшісі, негізінен мүсінші, суретші және литография шебері ретінде белгілі.

Өмірбаян және өнер

Ол қазіргі Беларусьтің Лида қаласына жақын Жалудақ ауылының тумасы, Шаим Сутин мен Мишель Кикойнның досы болды. Вильнюс өнер академиясында мүсін өнері мамандығы бойынша білім алған. Еврей болғандықтан, 1912 жылы погромдардың құрбаны болып, Парижге қашып келді. Парижде Кремен Монпарнас суретшілер тобына қосылды және көп ұзамай Ла Руштің құрметті тұрғындарының бірі атанды. 1915 жылы мүсіншіліктен бас тартып, өзін толығымен сурет салуға арнады. Сотинді Парижге шақыруда да оның үлесі болды. Монпарнаста ол Париж мектебінің басқа да белгілі еврей суретшілерімен, оның ішінде Исаак Френкель мен Мишель Кикойнмен танысты. Парижден кетіп, Пиреней тауларындағы Керет деген шағын қалаға қоныстанды. Collioure-ден ішкі жаққа қарай орналасқан бұл ауыл Сотин сияқты басқа суретшілерді де қызықтырды. Сотин бұл қаланы аса жалықпаса да, онда бірнеше жыл бойы көптеген картиналар салған. Ол қалып қоймады, бірақ оның отандасы Кремен 1960 жылдары сол жерде үй салдырды. Бұл қарапайым, сәндігі жоқ үй таудың етегіне жайғасқан, ауылға қарайтын көрініспен әсемделген. Екі суретшінің арасында туған дау-жанжал, мүмкін, Сотиннің Париждегі алғашқы жылдарында екі кедей суретшіге көмектескен ортақ меценатқа көрсеткен ризасыздығынан туындаған болуы мүмкін. Кремненің үйіне жаңа иелері кірген, қазір ол "Миранда дель Конвент" деп аталады. Кейіннен Керет Пикассо сияқты басқа суретшілерді де өзіне тартты. Пикассоның серуендеу жолы Кремненің үйінің жанынан өтеді, ал Керетте Матисс, Пикассо және басқа да суретшілердің туындыларынан тұратын маңызды мұражай бар. Мұражайда Кремненің бірнеше картинасы да қойылған. Кремен Керетте қайтыс болды.

Мұра

Қазіргі таңда суретші ретінде бағасы төмендеп кеткен ол Сутин мен Шагалдың артында қалып қойды. 1990 жылдары Париждегі Ле-Аль қалалық ауданында өткен жеке көрмесімен еске алынды. Сутинге қарағанда табиғатты құрылымдырақ бейнелеген Кремненің соңғы туындылары Англиядағы Леон Коссофф пен Франк Ауербах сияқты суретшілердің болашақ жұмыстарын болжады.