Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ауғанстан провинциясы
Province of Afghanistan
Газни () – Ауғанстанның оңтүстік-шығысында орналасқан 34 провинцияның бірі. Провинцияда 19 аудан бар, олар мыңнан астам ауылды және шамамен 1,3 миллион адамды қамтиды.
Ghazni (; ) is one of the 34 provinces of Afghanistan, located in southeastern Afghanistan. The province contains 19 districts, encompassing over a thousand villages and roughly 1.3 million people,
644 жылы қытай саяхатшысы Сюаньцзян Варнудан (қазіргі Банну, Пәкістан) қайтып келе жатып, Джагуда қаласына (вероятно, Газни) сапар жасаған.
In 644 AD, the Chinese pilgrim Xuanzang visited the city of Jaguda (probably Ghazni), while returning from Varnu (modern Bannu, Pakistan)
Исламдану
683 жылы Омейяд халифатының әскерлері ислам дінін әкеліп, Газни қаласын жаулап алуға тырысты, бірақ жергілікті тайпалар қарсылық көрсетті. Олардың қарсылығы соншалықты күшті болды, сонда Яқуб Саффари (840-879) Заранждан Газниді ислам атынан басып алған кең аймақты аралап, оны үлгі етіп алды. 869 жылы Саффарлар қаланы толығымен қиратты. Газнидің Махмуды индустар мен буддистерді қоса алған, жергілікті халықтың көп бөлігін исламға өткізді.
In 683 AD, armies from the Umayyad Caliphate brought Islam to the area and attempted to conquer the capital of Ghazni but the local tribes fiercely resisted. Its resistance was so famed that Yaqub Saffari (840 879) from Zaranj made an example of Ghazni when he ranged the vast region conquering in the name of Islam. The city was completely destroyed by the Saffarids in 869. A substantial portion of the local population including Hindus and Buddhists were converted to Islam by Mahmud of Ghazni
Яқубтың інісі қаланы қайта салғаннан кейін, 994 жылдан 1160 жылға дейін Газни қаласы Газнавилердің жарқыраған астанасы болды. Ол Солтүстік Үндістанның, Парсының және Орталық Азияның көп бөлігін қамтыды. Газниден Үндістанға көптеген иконалық жорықтар ұйымдастырылды. Газнавилер ислам дінін Үндістанға жеткізіп, ханзадалар мен храм құдайларынан алған зор байлықпен оралды. Газниге келген замандас саяхатшылар мен тұрғындар ғимараттардың сәнділігі, үлкен кітапханалар, сарайдағы салтанатты рәсімдер және Газни азаматтарының бағалы заттарына таң қалды. Феришта Гурдың Мұхаммедінің шабуылдары туралы жазды: "Осы кезде Газни мен Инд арасындағы тауларда тұратын көптеген кәпірлер, бірі күшпен, екіншісі көндіру арқылы ислам дініне кірді". Газнидің астанасы 1151 жылы Горид Алауддиннің қолынан қирады. Қала қайтадан гүлденді, бірақ 1221 жылы Шыңғыс хан мен оның моңғол әскерлері Хорезмшахтардың алты жылдық билігінен кейін оны толығымен жойды. Газнидің экономикалық және әскери тұрғыдан стратегиялық орны, оның бұрынғы жарқыраған дәуірі болмаса да, бастапқыда Карлугидтер кезінде қайта жандануын қамтамасыз етті. Газни жұлдыздық жоспармен салынған минареттерімен танымал. Олар XII ғасырдың ортасына жатады және Бахрамшах мешітінің сақталған бөлігі болып табылады. Олардың қабырғалары геометриялық өрнектермен әсемделген. Минареттердің жоғарғы бөліктері зақымданған немесе қираған. Газнидегі ең маңызды мазар – Сұлтан Махмудтың кесенесі. Басқаларында ақын және ғалымдардың, мысалы, Әл-Бируни мен Санайдың қабірлері бар. Ескі Газнидегі архитектуралық формасын сақтаған жалғыз қираған құрылыстар – 43 метр (140 фут) биіктігіндегі және 365 метр (1200 фут) қашықтықтағы екі мұнара. Жазбаларға сәйкес, мұнараларды Махмуд Газни және оның ұлы салған. Ибн Батута "Қаланың көп бөлігі қираған, тек бір бөлігі ғана тұр, бірақ ол бұрын үлкен қала болған" деп жазған. Бабур өзінің естеліктерінде Газнидің Забулистанның бір бөлігі болғанын айтқан. Бұл аймақ 1738 жылы Надир Шах пен оның парсы әскерлері басып алғанға дейін Моғолдардың бақылауында болды. Ахмад Шах Дуррани 1747 жылы Газниді басып алып, оны Дуррани империясының бір бөлігіне айналдырды. Бірінші ағылшын-афған соғысы кезінде Газни провинциясының астанасы Газни шайқасында британдықтар бастаған үнді әскерлерімен қиратылды. 1960 жылдары 15 метрлік әйел Будда мүсіні арқасына жатқан күйі табылды және бір кезде кіші ер Буддалардың қатарын ұстаған бос бағаналармен қоршалған. Әйел Будданың бөліктері ұрланған. 1980 жылдары мүсінді қорғау үшін саз кірпіштен жасалған баспана салынды, бірақ ағаш тіректері отын үшін ұрланып, баспана ішінара құлады.
After the rebuilding of the city by Yaqub's brother, it became the dazzling capital of the Ghaznavids from 994 to 1160, encompassing much of North India, Persia and Central Asia. Many iconoclastic campaigns were launched from Ghazni into India. The Ghaznavids took Islam to India and returned with fabulous riches taken from both prince and temple god. Contemporary visitors and residents at Ghazni write with wonder of the ornateness of the buildings, the great libraries, the sumptuousness of the court ceremonies and of the wealth of precious objects owned by Ghazni's citizens. Ferishta records attacks by Muhammad of Ghor: "at the same time most of the infidels who inhabited the mountains between Ghazni and the Indus were also converted, some by force and others by persuasion." Ghazni's eponymous capital was razed in 1151 by the Ghorid Alauddin. It again flourished but only to be permanently devastated, this time in 1221 by Genghis Khan and his Mongol armies after 6 years of Khwarezmid rule. Ghazni's strategic position, both economically and militarily, assured its revival initially under the Qarlughids, albeit without its dazzling former grandeur. Ghazni is famous for its minarets built on a stellar plan. They date from the middle of the twelfth century and are the surviving element of the mosque of Bahramshah. Their sides are decorated with geometric patterns. Upper sections of the minarets have been damaged or destroyed. The most important mausoleum located in Ghazni is that of Sultan Mahmud's. Others include the tombs of poets and scientists, for example Al Biruni and Sanai. The only ruins in Old Ghazni retaining a semblance of architectural form are two towers, about 43 m (140 ft) high and some 365 m (1,200 ft) apart. According to inscriptions, the towers were constructed by Mahmud of Ghazni and his son. Ibn Battuta noted "The greater part of the town is in ruins, with nothing but a fraction of it still standing, although it was formerly a great city." Babur records in his memoirs that Ghazni was part of Zabulistan. The area was controlled by the Mughals until Nader Shah and his Persian forces invaded it in 1738. Ahmad Shah Durrani conquered Ghazni in 1747 and made it part of the Durrani Empire. During the First Anglo Afghan War, the capital of Ghazni province was destroyed by the British led Indian forces in the Battle of Ghazni. In the 1960s a 15 meter female Buddha was discovered lying on its back and surrounded by empty pillars that once held rows of smaller male Buddhas. Parts of the female Buddha have been stolen. In the 1980s a mud brick shelter was created to protect the sculpture, but the wood supports were stolen for firewood and the shelter partially collapsed.
Жақында болған тарих
2001 жылдың қазан айында АҚШ Ауғанстанға басып кіргеннен бері провинциялық қайта құру базасы мен НАТО күштерінің базасы құрылды. Бұл батыс күштері (көбінесе Польша қарулы күштері) аймақта белсенділік танытқан «Талибан» және «Әл-Қаида» жауынгерлерін іздестірді. Газни провинциясының қауіпсіздік жағдайы, Афғанстанның көптеген оңтүстік провинциялары сияқты, жағдайы тұрақсыз. «Талибан» көтерілісшілері астанадан тыс ауылдық жерлерде орналасқан және провинциялық мектептерге, үкіметтік инфрақұрылымға шабуылдар жасауға қатысады. Провинция Ауғанстанның басқа провинцияларындағы, мысалы Хелманд пен Кандагардағыдай кең ауқымды соғыстан аулақ болды, бірақ бұл провинциядағы тұрақты қауіпсіздік жағдайының болуынан емес, көбінесе саяси ыңғайлылық пен НАТО басқаратын ISAF күшінің тактикалық жоспарларының нәтижесі. Бұрынғы губернатор Тадж Мохаммад 2006 жылы «Талибан» билігін басу мақсатымен провинцияның полиция бастығы болып тағайындалғаннан кейін көтерілісшілердің қолынан қаза тапты. Сол күні сол кездегі губернатор Шер Алам Ибрахимиге жасалған сәтсіз қастандық орын алды. Газниде поляк және американдық провинциялық қайта құру тобының базасы орналасқан. 2007 жылдың сәуір айының соңында жаңалықтар агенттіктері «Талибан» жауынгерлері провинцияның Джиро ауданын басып алғанын хабарлады. «Талибан» аудан әкімшісін, полиция бастығын (қызметке бір ай ғана келген) және үш полиция қызметкерін өлтірді. «Талибан» бір күннен кейін аудан орталығынан шығып кетті. 2007 жылдың шілдесінде «Талибан» провинцияда 23 оңтүстік кореялық еріктіні ұрлады. 2010 жылдың 28 қыркүйегінде Газни провинциясының вице-губернаторы және тағы бес адам моторикшадағы жанкешті бомбалаушының шабуылынан қаза тапты. Вице-губернатор Мұхаммед Қазим Аллаяр және онымен бірге сапарлаған бірнеше адам Газни қаласының әуежайына жақын жерде көліктерінің артқы жағында бомба жарылғанда бірден қаза тапты. Мәйіттер қатты күйіп кеткендіктен, қалған құрбандардың кім екенін анықтауда қиындықтар туды. Облыстық полиция бастығы Делавар Захид Аллаярдың ұлы, туысы және жүргізушісі, сондай-ақ велосипедпен өтіп бара жатқан екі азаматтың қаза тапқанын хабарлады. 2014 жылдың 26 қыркүйегіне қарай «Талибан» мен Ауғанстанның Ұлттық қауіпсіздік күштері (ANSF) арасында маңызды аудандарда шайқас жалғасуда. 2017 және 2018 жылдың басында провинция бойынша «Талибан» күштерінің үнемі алға жылжуынан кейін 2018 жылдың тамызында Газни шайқасы болды.
Since the US led invasion of Afghanistan in October 2001, there has been a Provincial reconstruction base and a NATO forces base. These western forces (mostly Polish Armed Forces) were hunting Taliban and al Qaida militants, who were active in the area. Like many southern Afghan provinces, Ghazni has a precarious security situation. The Taliban insurgents are found in the rural areas outside of the capital, and are involved in attacks on provincial schools and government infrastructure. The province has avoided the outright warfare seen in other provinces of Afghanistan such as Helmand and Kandahar, but that is due more to political expediency and the tactical plans of the NATO led ISAF force than the existence of a stable security situation in the province. Ex Governor Taj Mohammad was killed by insurgents in 2006 after being appointed police chief of the province with a mandate to quell the power of the Taliban. On the same day there was an unsuccessful attempt on the life of the governor at the time, Sher Alam Ibrahimi. There is a Polish and American Provincial Reconstruction Team base located in Ghazni. In late April 2007, news agencies reported that Taliban fighters had taken control of Giro District in the province. The Taliban reportedly killed the district administrator, chief of police (who had been on the job for only one month) and three police officers. The Taliban withdrew from the district center one day later. In July 2007, 23 South Korean volunteers were kidnapped in the province by the Taliban. On September 28, 2010, the Deputy Governor of Ghazni and five others were killed after a suicide bomber on a motorized rickshaw attacked their vehicle. Deputy Governor Mohammad Kazim Allahyar and several men travelling with him were killed instantly when the attacker detonated his explosives at the back of their car near the airport in Ghazni City. The bodies were so badly burnt that there was some confusion about the identity of the other victims. Provincial police chief Delawar Zahid reported Allahyar's son, nephew and driver died, along with two civilians passing by on a bicycle. As of 26 September 2014, there is ongoing fighting in key districts between the Taliban and Afghan National Security Forces (ANSF). After steady gains by the Taliban across the province in 2017 and early 2018 the Battle of Ghazni took place in August, 2018.
Таза ауыз сумен қамтамасыз етілген үй шаруашылықтарының үлесі 2005 жылғы 35%-дан 2011 жылы 18%-ға дейін төмендеді. Кәсіби босандырушының қатысуымен туған балалардың саны 2005 жылы 7%-дан 2011 жылы 11%-ға дейін өсті. Газни көп ұлтты және негізінен тайпалық қоғам. Этностық құрамында паштундар мен хазаралар басым, олардың әрқайсысы халықтың шамамен 45%-ін құрайды. Хазаралар негізінен солтүстік және батыс өңірлерде, ал паштундар оңтүстік және шығыс өңірлерде қоныстанған. Тәжіктер провинцияның жалпы халқының 5% ғана құрайды, бірақ астанасы Газни қаласының негізгі этникалық тобы болып табылады, онда олардың үлесі шамамен 50%-ке жетеді. Сонымен қатар, кішкентай индуист қауымы да бар. Газни тұрғындарының негізгі қызметі – егіншілік және мал шаруашылығы. Бидай, люцерна, қарбыз және бадам ең көп өндірілетін өнімдердің қатарында.
The percentage of households with clean drinking water fell from 35% in 2005 to 18% in 2011. The percentage of births attended to by a skilled birth attendant increased from 7% in 2005 to 11% in 2011. which is multi ethnic and mostly a tribal society. Ethnically, Ghazni is composed mainly off of Pashtuns and Hazaras, which both make up about 45% of the population each. Hazaras live mainly in the north and west, while the Pashtuns live mainly in the south and east. Tajiks make up only about 5% of the whole province's population, but are the main ethnic group of the capital city Ghazni at about 50% there. Also, there is a small community of Hindus. Agriculture and animal husbandry are the primary occupation of the citizens of Ghazni. Wheat, alfalfa, melons, and almonds are among the largest crops produced.
Инфрақұрылым
Сардех-Бенд бөгеті Пактика провинциясының шекарасына жақын Андар ауданында орналасқан. Ол Қаңжур шаруашылық аймағын суару үшін маңызды үлкен су қоймасын құрайды. Бөгеттің өзі де, онымен байланысты арналар жүйесі де жөндеуге және күтімге мұқтаж. Газни облысының әкімі Мұса Хан Акбарзада 2013 жылы Ислам цивилизациясының Азия астанасы мәртебесін алуға дайындық аясында 2012 жылы Газнидің оңтүстігінде маңызды даму жобалары іске қосылатынын мәлімдеді. Жобаларға ислам мәдени орталығы, мешіт, жабық базар, спорт залы, қонақ үй, әуежай, бес жұлдызды қонақ үй, екі 27 қабатты ғимарат және тағы да басқалары кіреді. 30 миллион долларлық жобаларға жұмысқа 2000-нан астам адам тартылады. Орталық үкімет 10 миллион доллар, Польшаның провинциялық реконструкциялық тобы (PRT) 7 миллион доллар, ал АҚШ 3 миллион доллар бөледі. 2012 жылдың соңына дейін 40 шақырымдық жол асфальтталуы жоспарлануда. Газни облысы Солтүстік-Шығыс электр жүйесі (NEPS) арқылы ұлттық электр тарату желісіне қосылады. Жоба бойынша, Шығыс Чимталадан Газниге дейін жоғары кернеулі электр желісі (2 x 220 кВ электр желісі және электр қосалқы станциялары) салынады. Жобаны USFOR A және USAID жүзеге асырады, оның құны 101 миллион долларға бағаланады. Алайда, Азия Даму Банкі Чимталадан Даст-и-Барчиге дейінгі электр желісін аяқтауға келісім берді, осылайша жобаның көлемі Чимталадан емес, Даст-и-Барчиден бастауға өзгертілді. USACE ұсынылған тендерлердің бағасы жобаның сметалық құнынан екі еседен асып кеткендігіне байланысты келісімшартқа отыруға мүмкіндік таппағандықтан жобаның іске асырылуы кейінге шегерілді. Бұл, негізінен, кинетикалық жағдайда белгілі бір бағамен келісімшарт жасаумен байланысты қауіптер, дұрыс емес сметалық есептеулер және орындалу мерзімінің нақты болмауы салдарынан туындаған қауіпсіздік мәселелеріне байланысты болды. USACE екі жобаны да қайта іске қосып, 2012 жылдың маусым немесе шілде айында келісімшарттарды беруді жоспарлап отыр, бұл жобаның орындалу кестесін 6-15 айға дейін ұзартады. Сонымен қатар, қаражатты аударудың кешігуі жобаның іске асырылуына да кедерілді. Бұл желі, Қандағарға электр энергиясын жеткізу үшін жоспарланған NEPS-тен SEPS-ке қосылыстың маңызды бөлігі болып табылады, бұл қымбат дизельдік электр станцияларын алмастыруға мүмкіндік береді.
The Sardeh Band Dam is located in Andar District near the border with Paktika Province. It creates a large water reservoir that is critical to the irrigation of the Kahnjoor farming zone. The dam itself and the canal system it feeds both need repairs and maintenance. Governor Musa Khan Akbarzada stated that key development projects would be launched in southern Ghazni in 2012 ahead of the Asian capital of the Islamic civilization for 2013. The projects include the construction of a proposed Islamic cultural center, a mosque, a covered bazaar, a gymnasium, a guesthouse, an airport, a five star hotel and two 27 story buildings and others. More than 2,000 people would find work opportunities on the $30 million projects; $10 million would be provided by the central government, $7 million by the Polish provincial reconstruction team (PRT) and $3 million by the US. A 40 kilometer road would be asphalted by the end of 2012. Ghazni province is to be connected to the national electrical distribution system via North east Power System (NEPS). The construction of the transmission line would begin from east Chimtala to Ghazni using a high voltage transmission network (2 x 220kV transmission lines and power substations). The project is to be implemented by USFOR A and USAID costing $101 million. However, the Asian Development Bank agreed to complete the transmission line from Chimtala to Dast i Barchi; hence reducing the Project scope to begin from Dast i Barchi instead of Chimtala. The implementation of this project was delayed due to USACE being unable to award a contract because bids received for the project were more than double the estimated costs, due largely to security concerns resulting from the risks associated with implementing firm fixed price contracts in a kinetic environment, poor cost estimates, and unrealistic periods of performance. USACE is re procuring both projects and plans to award contracts in June or July 2012, which will delay the project's execution schedules between 6 and 15 months. Furthermore, the delays in transferring funds contributed to delays in project execution. This line is a key part of a planned NEPS to SEPS connection to transport power to Kandahar to replace the expensive diesel fueled power plants.
Көлік
Кабул–Кандаһар тас жолы провинциядан өтеді. Газни әуежайы 2012 жылдың сәуір айында жұмысын бастады, бірақ 2018 жылдың тамызына дейін коммерциялық рейстері болған жоқ. Логар, Пактика, Маидан-Шаһр және Забуль сияқты көршілес провинциялардың тұрғындары да бұл әуежайдан үлкен пайда көреді.
The Kabul–Kandahar Highway runs through the province. The Ghazni Airport began operations in April 2012 but does not have any commercial flights as of August 2018. Residents in neighboring provinces, such as Logar, Paktika, Maidan Shahr and Zabul, would also benefit from the airport.