Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ауғанстан провинциясы
Province of Afghanistan
Сарыпол, сондай-ақ Сарыпул (дәрі/пашту: سرپل) – Ауғанстанның солтүстігінде орналасқан, еліміздің отыз төрт провинциясының бірі. Ол оңтүстікте Гор және Бамянмен, шығыста Саманғанмен, солтүстікте Балх және Жоузжанмен, ал батыста Фарьябпен шектеседі. Провинция 7 ауданға бөлінген және 896 ауылды қамтиды. Халық саны шамамен 632 000 адамды құрайды. Сарыпул қаласы провинцияның орталығы болып табылады. 2021 жылы Талибан 2021 жылғы Талибан шабуылы барысында провинцияны бақылауға алды.
Sar e Pol, also spelled Sari Pul (Dari/Pashto: سرپل), is one of the thirty four provinces of Afghanistan, located in the north of the country. It borders Ghor and Bamyan to the south, Samangan to the east, Balkh and Jowzjan to the north, and Faryab to the west. The province is divided into 7 districts and contains 896 villages. It has a population of about 632,000, The city of Sar e Pol serves as the provincial capital. In 2021, the Taliban gained control of the province during the 2021 Taliban offensive.
Тарих
16 ғасырдың басы мен 18 ғасырдың ортасы аралығында аймақ Бұхара хандығының билігінде болды. 1750 жылға жуық шамада келісім шарты жасалғаннан кейін Мұрат Бек Бұхарадан Ахмет Шах Дурраниге осы территорияны сыйға берді, ол Дуррани империясының бір бөлігіне айналды. Дурранилер, одан кейін Баракзай әулеті осы аймақты басқарды. 19-шы және 20-шы ғасырларда өткен үш ағылшын-ауған соғысында бұл аймақ британдықтардың ықпалына түспеді. 1980 жылдардағы кеңес-афған соғысына дейін шамамен жүз жыл бойы бейбітшілік сақталды.
Between the early 16th century and the mid 18th century, the territory was ruled by the Khanate of Bukhara. It was given to Ahmad Shah Durrani by Murad Beg of Bukhara after a treaty was signed in or about 1750, and became part of the Durrani Empire. It was ruled by the Durranis followed by the Barakzai dynasty. The area was untouched by the British during the three Anglo Afghan wars that were fought in the 19th and 20th centuries. It remained peaceful for about one hundred years until the 1980s Soviet–Afghan War.
Жақында болған тарих
Ауғанстан Азамат соғысы кезінде бұл аймақты Абдул Рашид Достумға адал күштер бақылады. 1998 жылы оны талибандар басып алды. Әминулла Әмин, талибандардан тұтқындалған алғашқы жоғары лауазымды өкіл, провинцияның бұрынғы губернаторы болды. Швеция жетекшілігімен құрылған провинциялық қайта құру тобы (PRT), 2005 жылдан бері Мазаре-Шарифте орналасқан және Сар-Е-Поль провинциясының ішіндегі төрт провинцияға жауапты, провинцияда кеңсе ашып, бірнеше әскер орналастырды. Ауғанстанның Ұлттық қауіпсіздік күштері (АНҚК) соңғы он жылда кеңейе бастады және Халықаралық қауіпсіздікке көмектесу күштерінен (ХҚКК) қауіпсіздікті біртіндеп өздеріне алды. Ауғанстан-Түрікменстан шекарасын Ауғанстан шекара полициясы (АБП) күзетсе, провинцияның қалған бөлігіндегі заң мен тәртіпті НАТО-да оқытылған Ауғанстан ұлттық полициясы (АҰП) қамтамасыз етеді. 2009 жылы провинциялық полиция бастығы көптеген адамдардан және Сангчарак, Госфанди және Созама Кала секілді үш ауданнан қару-жарақ жиналғанын мәлімдеді, бұл аудандар провинцияның бейбіт аймақтары деп есептелді. Полиция бастығының сөзіне göre, жауынгерлерге қарсы операциялар кезінде талибандардың көрнекті қолбасшысы Мулла Надер және тағы 11 адам тұтқындалды. Операция барысында ондаған килограмм есірткі (марихуана мен опиум) тәркіленді. Сар-Е-Поль провинциясында саяхатшылар үшін ең үлкен қауіп – қарақшылар мен ұрылар, сыбайлас милиция және полиция, сондай-ақ жол апаттары. Америка-Ауған соғысы кезінде провинцияның барлық жерінде шағын топтар белсенді болды. Бұл топтар көбінесе көршілес провинциялардағы үлкен қолдау желілеріне сүйенді. 2021 жылдың 8 тамызында талибандар провинциялық орталықты қайта бақылауға алды.
During the Afghan Civil War, the area was controlled by forces loyal to Abdul Rashid Dostum. It was captured by the Taliban in 1998. Aminullah Amin, the first senior member of the Taliban to be captured, was the former governor of the province. Swedish led Provincial Reconstruction Team (PRT), which has been based in Mazar e Sharif since about 2005 and responsible for four provinces including Sar e Pol, established an office and some troops in the province. The Afghan National Security Forces (ANFS) began expanding in the last decade and slowly took over security from International Security Assistance Force (ISAF). The Afghanistan Turkmenistan border is maintained by the Afghan Border Police (ABP) while law and order for the rest of the province is provided by the NATO trained Afghan National Police (ANP). In 2009, the provincial Police Chief stated that weapons had been collected from many people and three districts, namely, Sangcharak, Gosfandi, and Sozama Qala areas termed as the peaceful districts of the province. In operations against militants, the police chief said they had arrested a prominent Taliban commander Mullah Nader along with 11 other people during the recent operations. He said scores of kilograms of hashish and opium had also been seized from people during the operations. The biggest threat to travelers in Sar e Pol province remains highway bandits and thieves, corrupt militiamen and police, and road hazards. During the American Afghan war, small groups of cadres were active throughout the province. These groups often relied on larger support networks in neighboring provinces. On August 8, 2021, the Taliban regained control of the provincial capital.
Денсаулық сақтау
Таза ауыз сумен қамтамасыз етілген үй шаруашылықтарының үлесі 2005 жылы 8%-дан 2011 жылы 15%-ға дейін артты. Білікті тудырушының қатысуымен өткен туулардың үлесі 2005 жылы 0%-дан 2011 жылы 20%-ға дейін артты. + Сарыпол облысының аудандарыАудан орталығыХалық саныАудан аумағыХалық тығыздығыДемографиялық мәліметтерБалхаб 56,864 2,958 19 Көбінесе хазаралар, аздаған пуштундар. Госфанди 64,038 620 103 Көпшілігі хазаралар, азшылық өзбектер. Бұрын Санчарак ауданының құрамында болған. Кохистанат 90,477 5,771 16 Аралас өзбектер, пуштундар, хазаралар. Санчарак 115,050 1,316 87 Көбінесе хазаралар, азшылық өзбектер, аздаған қирғыздар. Саре Пол Саре Пол 176,994 2,442 72 Көпшілігі өзбектер, азшылық пуштундар. Сайяд 61,646 1,334 46 Көбінесе өзбектер, аздаған пуштундар. Созма Қаласы 55,933 531 105 Аралас пуштундар мен хазаралар. Сарыпол облысы 621,002 16,386 38 43,3% өзбектер, 38,6% хазаралар, 18,1% пуштундар, 0,2% қирғыздар.
The percentage of households with clean drinking water increased from 8% in 2005 to 15% in 2011. The percentage of births attended to by a skilled birth attendant increased from 0% in 2005 to 20% in 2011. + Districts of Sar e Pol ProvinceDistrictCapitalPopulationAreaPop. densityDemographicsBalkhab 56,864 2,958 19 Predominantly Hazaras, few Pashtuns. Gosfandi 64,038 620 103 Majority Hazaras, minority Uzbeks. Used to belong to Sancharak District. Kohistanat 90,477 5,771 16 Mixed Uzbeks, Pashtuns, Hazaras. Sancharak 115,050 1,316 87 Majority Hazaras, minority Uzbeks, few Kyrgyz. Sare Pol Sar e Pol 176,994 2,442 72 Majority Uzbeks, minority Pashtuns. Sayyad 61,646 1,334 46 Predominantely Uzbeks, few Pashtuns. Sozma Qala 55,933 531 105 Mixed Pashtuns and Hazaras. Sar e Pol621,00216,3863843.3% Uzbeks, 38.6% Hazaras, 18.1% Pashtuns, 0.2% Kyrgyz.
Экономика
Шахта және ауыл шаруашылығы провинцияның басты салалары болып табылады. Ауғанстан Үкіметі Қытай Ұлттық Мұнай Корпорациясымен (CNPC) Амударья алабындағы мұнай участаларын дамыту жөнінде келісім жасады. Бұл жоба екі онжылдық ішінде миллиардтаған долларлық кіріс әкелуі күтілуде. Келісімге Сарыпол және Фарьяб провинцияларында бұрғылау және мұнай өңдеу зауытының құрылысы кіреді, бұл Ауғанстан үкіметінің соңғы ондаған жылдардағы алғашқы халықаралық мұнай өндіру келісімі болып табылады. Ауғанстан мұнайының өндірісі 2012 жылдың қазан айында басталды, және 2013 жылы жылына 1 миллион баррельге дейін өсуі күтілді. 2018 жылдың 5 қазанында Вашингтон қаласында Ауғанстан шенеуніктері Centar инвестициялық тобы және оның жетекші компаниясы Afghan Gold and Minerals Co. компаниясының 56 миллион доллар көлеміндегі инвестициясын қамтитын 30 жылдық келісімге қол қойды. Бұл келісім мыс кенін іздеуге арналған 500 шаршы километрлік аумақты қамтиды, содан кейін кенді өндіру жұмыстары басталады. Провинцияның ішінде және оның төңірегінде байланыс қызметтерін Afghan Wireless, Roshan, Etisalat және MTN Group ұсынады.
Mining and agriculture are the main industries of the province. The Government of Afghanistan signed a deal with China National Petroleum Corporation (CNPC) for the development of oil blocks in the Amu Darya basin, a project expected to earn billions of dollars over two decades; the deal covers drilling and a refinery in the northern provinces of Sar e Pol and Faryab and is the first international oil production agreement entered into by the Afghan government for several decades. Production of the Afghan oil began in October 2012, which was expected to increase to 1 million barrels per year in 2013. On October 5, 2018, in Washington, D. C., Afghan officials signed a 30 year contract involving a $56 million investment by investment group Centar and its operating company Afghan Gold and Minerals Co. for exploration of an area covering 500 square km for copper, with development of mining due to begin thereafter. Communications in and around the province are provided by Afghan Wireless, Roshan, Etisalat, and MTN Group.