Кіріспе

Афғанстан провинциясы
Афғанстандағы провинция

XVI-XX ғасырлар

16 ғасырдың басы мен 18 ғасырдың ортасы аралығында аймақ Бұхара хандығының билігінде болды. 1750 жылға жуық достық шарты жасалғаннан кейін Мұрат Бек Бұхаралық Ахмад Шах Дурраниге оны сыйға берді, соның нәтижесінде ол Дуррани империясының құрамына кірді. Дурранилер, одан кейін Баракзай әулеті билік етті және 19-шы және 20-шы ғасырдың басында өткен үш ағылшын-ауған соғысында британдықтардың ықпалына түспеді.

1964-2001 жылдар

Ол 1964 жылы Қатаған провинциясы үш провинцияға – Бағлан, Кундуз және Тахарға – бөлінген кезде құрылды. 1980-ші жылдардағы Кеңес-Ауған соғысы кезінде аймақ Раббани мен Ахмад Шах Масудтың ықпалында болды. 1990-шы жылдары оны Солтүстік Альянс бақылады. Солтүстік Альянс пен Талибан күштері арасында бұл жерде бірнеше шайқастар болды. Тахар 2001 жылдың 9 қыркүйегінде «Әл-Қаида» агенттері деп күдіктенгендердің муджахиддер қолбасшысы Ахмад Шах Масудты өлтірген орны ретінде танымал.

20012021 жыл

11 қыркүйектегі шабуылдардан кейін, көбінесе 9/11 деп аталатын, және АҚШ-тың араласуы кезінде генерал Мохамад Дауд пен генерал Шаджахан Нури, екеуі де кеңінен танымал болған тұлғалар, Ауғанстан үкіметтік күштерін солтүстік-шығыс провинцияны Талибандардан қайтарып алуға жетекшілік етіп, маңызды рөл атқарды. 2000 жылдардың басында Германия басшылығымен Халықаралық қауіпсіздікке көмек көрсету күштері (ISAF) аймақтың қауіпсіздігіне жауапкершілікті алды. Облыста дамулар басталып, Ауғанстан Ұлттық қауіпсіздік күштері (АНҚК) құрыла бастады. 2008 жылдың шілдесінде Ауғанстан Ұлттық полициясы Мулла Усманды өлтірді, оның басқаруымен бірнеше қарулы Талибан содырлары Калафган ауданындағы полиция бекетіне шабуыл жасаған кезде. Бұл 2001 жылы Талибан режимі құлағаннан бері Талибанның осы провинцияда полициямен алғашқы қақтығысы болды. Ауғанстан Ішкі істер министрлігінің мәліметінше, Мулла Усман Ауғанстанның солтүстік-шығыс аймағындағы Талибанның ең жоғары дәрежелі командирі болған. 2009 жылдың мамырында Талибан содырлары Ауғанстан үкіметімен шайқасып, Тахар провинциясының Бахарак ауданына шабуыл жасады. 2011 жылдың 28 мамырында болған бомбалық шабуылда генерал Шахжахан Нури, Мохаммед Дауд Дауд қаза тауып, губернатор Таква жарақат алды. Сонымен қатар бірнеше неміс сарбазы мен ауғандар да қаза тапты. 2012 жылдың сәуір айында Ростақ ауданындағы қыздар мектебінің суы белгісіз содырлармен уландырылды, нәтижесінде 14-30 жас аралығындағы кем дегенде 140 ауған оқушысы мен мұғалімі ауырсынып, ауруханаға жатқызылды, ал кейбіреулері уақытша есінен айрылды, бірақ оқиғадан кейін ешкім қаза болған жоқ. 2021 жылғы Талибан шабуылы кезінде Тахар провинциясы АҚШ әскерлерінің шығарылуына байланысты шабуылдарға ұшырады. Оған жауап ретінде Мохибулла Нури қауіпсіздік күштеріне қолдау көрсету және Талибанның Талукан қаласын бақылауға алуына жол бермеу үшін екінші қарсылық күштерге жетекшілік етіп, көзге түсті. Талибан 2021 жылдың 8 тамызында провинцияны бақылауға алғанмен, Қарсылық күштері аймақта қалуда.

2015 жылғы жер сілкінісі

26 қазанда 7.5 балдық магнитудасы бар Индукуш жер сілкінісі Ауғанстанның солтүстігін қатты қозғалтты, ең жоғары Меркалли шкаласы бойынша VIII (ауыр) деңгейіне жетті. Бұл жер сілкінісі шамамен 30 000 үйді қиратты, жүздеген адам қаза болып, 1700-ден астам адам жарақат алды.

Демография

2021 жылғы жағдай бойынша провинцияның жалпы халқы шамамен 1,113,173 адамды құрайды, олардың көп бөлігі тайпалық құрылымды және ауылдық өмір салтын ұстанады. Тахар провинциясының басты тұрғындары – тажиктер мен өзбектер, сонымен қатар паштун халқы да көптеп кездеседі. Сондай-ақ, хазаралар, гуджарлар және балучилер сияқты кіші этникалық топтар да бар.

Аудандық ақпарат

Тахар провинциясының аудандарыАуданының орталығыХалық саныБанги 39 725 434 92 59 ауыл. 80% өзбек, 10% тәжік, 6% хазар, 4% пуштун. Шах Аб 90 011 833 108 63 ауыл. 97% тәжік, 3% өзбек. Шал 31 885 404 79 58 ауыл. 55% өзбек, 38% тәжік, 6% хазар, 1% пуштун, 1% гуджар. Дарқад 30 424 310 98 34 ауыл. Көбінесе өзбектер, аздаған тәжіктер. Дашти Қала 36 137 314 115 49 ауыл. 70% өзбек, 25% тәжік, 5% пуштун. Фархар 53 051 1306 41 75 ауыл. 94% тәжік, 5% хазар, 1% басқалар. Хазар Сумуч 15 545 265 59 28 ауыл. Көбінесе пуштундар, аздаған түрікмендер, тәжіктер, өзбектер. Ысқамыш 66 695 948 70 103 ауыл. 40% тәжік, 30% өзбек, 20% пуштун, 10% гуджар. Калафган 39 858 526 76 42 ауыл. 95% өзбек, 2% хазар, 2% тәжік, 1% пуштун. Хуаджа Бахауддин 26 306 182 144 25 ауыл. Көбінесе өзбектер. Хуаджагар 76 132 404 188 62 ауыл. 70% өзбек, 20% пуштун, 10% тәжік, 1% хазар. Намак Аб 13 817 431 32 28 ауыл. 100% тәжік. Рустақ 186 144 1824 102 179 ауыл. 50% өзбек, 50% тәжік, 1% пуштун, 1% балуч. Тәлуқан Тәлуқан 258 724 833 311 40% өзбек, 40% тәжік, 10% пуштун, 5% хазар, 5% басқалар. Варсаж 42 914 2668 16 94 ауыл. 100% тәжік. Янги Қала 50 782 360 141 64 ауыл. 65% өзбек, 18% пуштун, 15% тәжік, 2% хазар. Тахар 1 093 092 12 458 884 60% өзбек, 42.1% тәжік, 8% пуштун, 2.1% хазар, 0.6% гуджар, 0.1% балуч, 0.1% түрікмен, 1.2% басқалар.

Экономика

Ауыл шаруашылығы және тау-кен өндірісі – провинцияның басты салалары. Тахарда көмір кені бар, оны кейбір ауылдарда қолмен өңдеп, аймақ ішінде сатады. Жергілікті халық алтынды провинция үшін ең маңызды ресурс деп есептейді. Тахар өзенінде алтын шайылып, шамамен 2 кг алтын Талоқан қаласындағы белгілі бір апталық базарларға тасымалданады. Сондай-ақ, қала саз, құм және әртүрлі тастар сияқты құрылыс материалдарының маңызды көзі болып табылады. Тахар провинциясы тұз тауларымен әйгілі, аймақта ірі тұз кен орындарын кездестіруге болады. Тахча Ханна тұз кеніші – Тахар және Ауғанстанның солтүстік аймақтарындағы тұз жеткізушілердің қатары көбейіп келе жатқан кеніштерінің бірі. Кендер аймақта экономикалық мүмкіндіктер ұсынады, бірақ йодталған тұздың қолжетімділігі йод жетіспеуіне байланысты туындайтын денсаулық проблемаларын айтарлықтай азайтады.