Кіріспе

7 ғасырдағы Шығыс саксон корольдігінің патшасы

Себерхт, Саберхт немесе Себер (616 ж. қайтыс болған) – әкесі Следдтің орнын басып, Эссекс патшасы болған (604–616 ж.ж.). Ол христиан дінін қабылдаған алғашқы шығыс саксон патшасы ретінде танымал. Оның билеу кезеңі туралы негізгі мәліметтер 8 ғасырдың басында жазылған Беденің «Англосаксон халықтарының тарихы» (Historia Ecclesiastica gentis Anglorum, 735 ж. қайтыс болған) еңбегінде келтірілген. Беде шығыс саксондықтар арасындағы Меллитустың миссионерлік қызметі туралы ақпаратты Кентербери аббаты Альбинустан Лондон шіркеу қызметкері Нотхельм арқылы алғанын айтады, кейін Нотхельм Кентербери архиепископы болған (739 ж. қайтыс болған). Басқа дереккөздерге 9 ғасырдың соңында жазылған шығыс саксон шежіресі (Британ кітапханасы, қосымша қолжазба 23211) және англо-нормандық тарихшылар жазған бірнеше шежірелер мен патшалар тізімі кіреді.

Отбасы

Шежірелер мен патшалық тізімдер Сэйберхттің Шығыс Саксония әулетінің негізін қалаушы саналған Следтің ұлы екенін бірауыздан көрсетеді. Беданың мәлімдемесіне сәйкес, Сэйберхттің анасы Кент патшасы Этельберттің қарындасы Рикула болған. Беда Сэйберхттің үш ұлының есімдерін айтпайды, бірақ олардың екеуі – Сексред пен Севард Add MS 23211 шежіресінде көрсетілген.

Қайта құру және мұрагерлік

604 жылы дін қызметкері Мелитус Августин тарапынан Шығыс Саксония провинциясында, Лондондағы елордада епископ ретінде қасиеттілікке ие болды, осылайша ол Лондонның алғашқы саксон епископы атанды. Беде айтуынша, Сэберхт 604 жылы христиан дініне көшіп, Мелитус оны суға батырып қабылдады, ал оның ұлдары бұрынғы нанымдарын сақтап қалды. Сэберхт содан кейін епископтық құрылуына рұқсат берді. Лондонға салынған епископтік шіркеудің негізін Этельберт қалаған болуы мүмкін, Сэберхт емес, бірақ Этельберттен Мелитусқа жер сыйға тартқандығы туралы құжат – жалған.

Өлім және жерлеу

Этельберт пен Себерхт екеуі де 616 жылы қайтыс болды, Григориандық миссияны күшті демеушілерсіз қалдырды. Беденің түсіндірмесінше, бұл Мелитус ағайындылардың қасиетті наннан дәм татуға деген сұранысын қабылдамағандықтан болды.

Вестминстер абатлығы

Кейінгі ортағасырлық аңыз бойынша, Себерхт және оның әйелі Этельгода қазіргі Вестминстер аббаттығы орналасқан жерде Лондон қаласында Әулие Петрге арналған монастырь құрған және олар сол жердегі шіркеуге жерленген. Генрих III патшаның тұсында, 1245-1272 жылдар аралығында жүргізілген қайта құру жұмыстары кезінде, олардың болжамды қалдықтары патшалық капеллалардың кіреберісіне жақын, олар үшін арнайы тұрғызылған мазарға көшірілді. Патшаның сүйектері әлі де патшалық киіммен киінген және рубинмен әшекейленген саусақ жүзігі табылған деп хабарланды. 1308 жылы сүйектер тағы бір рет оңтүстік дөңгелек жолда әлі күнге дейін тұрған мәрмәр мазарға көшірілген. Алайда, бұл дәстүрді қолдайтын нақты дәлелдер жоқ, және қазіргі ғалымдар Себерхттің сүйектерінің осы жерге шын мәнінде жерленгеніне күмән келтіреді.

Ұлы Бёрстед

Жергілікті дәстүр бойынша, Сэберхт Эссекс округындағы Грейт Берстедте өмір сүрген және сонда жерленген.

Приттлвелл жерлеуі

2003 жылы Эссекс графтығының Саутхенд қаласының солтүстігіндегі Приттлвеллде жоғары мәртебелі англосаксон қабірі табылды. Табылған артефакттардың сапасы археологтарды Приттлвеллдің Эссекс патшаларының бірінің қабірі болуы мүмкін деген болжамға жеткізді, ал алтын фольгадан жасалған кресттердің табылуы қабірде жатқан адамның ерте христиан болғандығын көрсетеді. Бастапқы дәлелдер VII ғасырдың басына нұсқағандықтан, Себерхт жерлеуге ең мүмкін кандидат деп есептелді, бірақ оның христиан немересі Сигеберт Игі немесе жоғары мәртебелі белгісіз тұлға сияқты басқа да нұсқалар жоққа шығарылмады. Дегенмен, көміртектік талдау 6 ғасырдың соңына қарай күнді түзетуге мүмкіндік берді. 2019 жылдың мамыр айында Лондон археология мұражайының (MOLA) 40 маманнан тұратын тобы қабір Себерхттің бауыры Сеаксаға тиесілі болуы мүмкін деген пікірде екенін хабарлады. Көміртектік талдау қабірдің 575 және 605 жылдар аралығында, яғни Себерхт қайтыс болғанға дейін кем дегенде 11 жыл бұрын салынғанын көрсетті. Жаңа зерттеулердің толыққанды мәліметтері MOLA сайтында жарияланды.