Кіріспе

Индиана штатындағы Индианаполис және Марион округінің біріккен үкіметі, АҚШ.
Атап айтқанда, Индианаполис, Марион округі, Индиана.

Юнигов – Индианаполис қаласының қалалық-округтік біріккен үкіметін сипаттау үшін қабылдаған халық арасында қолданылатын атауы. 1970 жылы Индиана штатының Бас Ассамблеясының заңымен Индианаполис Марион округі үкіметімен біріктірілді. Юнигов құрамында он бір "қосылған қала" бар. Индиана кодексінің 36-3-1-4 бөлімінің 4(a)(2) тармағына сәйкес, қосылған қалалар Индиана заңнамасы бойынша қала мәртебесін сақтайды және белгілі бір шектеулі тәуелсіздікке ие. Алайда, олар заңды түрде Индианаполис қаласының құрамына кіреді және Индианаполис үкіметінің заңдары мен бақылауына толық бағынады. Марион округіндегі тағы төрт муниципалитет Индианаполис үкіметінің құрамына кірмейді ("алып тасталған қалалар мен қалалар"), бірақ Юниговтан округтік деңгейдегі қызметтерді алады және Индианаполис қалалық-округтік кеңесі мен мэрінің сайлауына қатысады. Юнигов қабылданатынға дейін Индианаполис қаласы болған жерді қоса, қосылған немесе алып тасталған қалалар аумағына кірмейтін Марион округінің ауданы АҚШ халық санағы бюросымен "қалдық" деп белгіленеді, ал оның халқы көбінесе халық санағы мақсатында Индианаполис халқы деп есептеледі.

Өмірбаян

Индианаполис қаласы мақсатты түрде зерттелді және АҚШ-тың Индиана штатының астанасы ретінде негізделді. 1821 жылғы қала құрылысының жағдайы ескерілгенде, қаланың өсуіне онша мән берілмеді. Алғашқы жоспарлаушылар қаланың бастапқы шаршы миль (2,6 км²) көлемінен аспайтынын болжады (бұл аудан әлі де «Мильдік Шаршы» деп белгілі). Олардың күтіміне қарамастан, Марион округі көп ұзамай Индианаполиспен байланысы бар шағын елді мекендермен, немесе Мичиган көлі мен Цинциннати (Огайо штаты) және Луисвилл (Кентукки штаты) арасындағы орталық орналасқан Индианаполистің артықшылығын пайдаланған кәсіпорындармен толып кетті. Қаланың өсуі кезең-кезеңімен жүрді. 1960 жылдардың соңына қарай, кейбір аймақтарда Индианаполистен шығып, тік сызықпен саяхаттап, қайтадан қалаға кіруге болады еді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, әсіресе қала шекарасының солтүстігіне, сәндік шағын қалаларға бай азаматтардың қоныс аударуы толыққанды «ақ қашқыштыққа» (white flight) ұласты. Бұл кеңею көбінесе Марион округінің ішінде болғанымен, қаланың құлдырауын жеделдетті. Сол кездегі мэр (кейіннен сенатор) Ричард Лугар 1960 жылдардың соңында осы мәселелерді және басқа да байланысты мәселелерді шешу үшін «Юнигов» (Unigov) жүйесін ұсынды. «Юниговты» қолдау үшін келісімге келді: Бич-Гроув, Лоуренс және Саутпорт қалалары мен Спидвей қаласы өздерінің полиция күштері, мектеп жүйелері және мэрлерімен (Спидвейден басқа) шектеулі тәуелсіздіктерін сақтап қалды; сонымен қатар, өрттен қорғау қызметі мен мектеп округтері «Юниговқа» дейінгі шекараларында сақталды, ал кейбір қалалар тәуелсіз полиция күштерін сақтап қалды. Дегенмен, қосылмаған қалалар да біріктірілген қалалық округтік үкімет құрамына кіреді және осылайша Қалалық округтік кеңесте өкілдік етеді. Қала тұрғындары өз қалалары мен қалашаларының әкімдері мен кеңестеріне дауыс беруден басқа, Индианаполис қаласының әкіміне және аудандық қалалық округтік кеңес мүшесіне, сондай-ақ Бас Ассамблея таратып жібергенге дейін төрт кеңес мүшесіне дауыс бере алады. Жолдарды күтіп ұстау, табиғи ресурстарды басқару, жерді жоспарлау және су тасқынынан қорғау сияқты бірқатар қызметтер мен мемлекеттік міндеттер Индиана штаты округтік деңгейдегі үкіметке жүктелген; нәтижесінде, қосылмаған қалалардың тұрғындары округтік салық төлеуге міндетті, ал Индианаполис қаласының әкімінің өкілеттіктері барлық Марион округіне таралады.

Шалдырылған қалалар мен қалалар

Бич Гроув, Лоуренс және Саутпорт қалалары мен Спидвей кенті "қосылмаған қалалар" деп белгілі және көп жағдайда мемлекеттік тәуелсіздігін сақтайды. Олар өздерінің қалалық шенеуніктерін және қалалық кеңестерін сайлайды. Тұрғындар сондай-ақ қалалық округтік кеңесте өкілдік құқығына ие және Индианаполис мэріне дауыс береді, себебі осы округтық лауазым иелерінің бүкіл округ бойынша салық салу және өзге де биліктері бар.

Саяси әсері

Көптеген жылдар бойы қала маңындағы елді мекендерді қосу Республикалық партияның саяси мүддесіне қызмет ететіндей болып көрінді, олар 1967 жылы Ричард Лугардың сайлануынан бастап 1999 жылы демократ Барт Петерсонның сайлануына дейін мэр лауазымын атқарды. Демократтар 2003 жылы қалалық сайлауда алғаш рет қалалық округтік кеңесте бір орындық көпшілікті иеленді. Бюджеттік дағдарысқа тап болған Петерсон "Индианаполис жұмыс істейді!" деген атпен қала мен округтік функцияларды одан әрі біріктіру туралы ұсыныс жасады. Ол бұл қалғандағы қайталауды жоятынын мәлімдеді, ал қарсыластары оны Марион округінде Демократиялық партияның билігін одан әрі нығайтуға жасалған әрекет деп қарады. Қалалық басқарудың кеңеюі енді демократтарға пайдалы болып көрінді, олар ішкі шеңбердегі қала маңында көптеген жетістіктерге қол жеткізді (ұлттық деңгейде болғандай), олардың көп бөлігі басқа салыстырмалы ірі қалаларға қарағанда қала шегіне кіреді. 2005 жылдың желтоқсанында қалалық округтік кеңес Индианаполис полиция департаменті мен Марион округі шерифін біріктіруге келісім берді, нәтижесінде Марион округі шерифі басқаратын Индианаполис қалалық полиция департаменті құрылды. 2007 жылғы муниципалдық сайлауда Грегори А. Баллард басқаратын Республикалық партия мэр лауазымын қайтарып алып, сонымен қатар қалалық округтік кеңесте көпшілікті жеңіп алды. Баллардтың сайлауалды бағдарламасының бірі полиция департаменті шерифтің емес, мэрдің бағынысында болуы керек еді. 2008 жылдың ақпанында жаңа GOP басқаратын кеңес Индианаполис қалалық полиция департаментіне билікті мэрге берді, шериф Фрэнк Дж. Андерсонға округтік түрмеге, қалалық-округтік ғимараттарды қорғауға және салық жинау мен құжаттарды табыстау сияқты дәстүрлі функцияларды жүктеді, бірақ оны Индианадағы аумағы жоқ жалғыз шериф қалдырды. Демократтар 2011 жылғы сайлауда алғаш рет барлық төрт қалалық кеңес орындарында жеңіске жетті (және екінші рет көпшілікті иеленді), бұл Индиана Бас Ассамблеясындағы республикашылдарды 2015 жылғы сайлауда аумақтық орындарды жоюға итермеледі.

Басқа қалалар мен округтерде біріктіру

Индиана штаты заңдарының Юнигов ережесіне сәйкес, қала мен округтің бірігуі қала халқы «Бірінші сыныпты қала» статусын алу үшін белгіленген шектің артығына жеткен кезде автоматты түрде жүзеге асырылады. Юнигов ережесі қабылданған кезде «Бірінші сыныпты қала» үшін халық санының шегі 250 мың адамды құрады. 1970 жылы Индианаполистің халқы 500 мыңнан астам адамды құрады, бұл көрсеткіш шектен екі еседен асып түсті. Халық саны бойынша екінші орында 174 мың адам тұратын Форт-Уэйн қаласы болды; демек, заңның әсеріне түскен жалғыз қала – Индианаполис еді. 2006 жылы Форт-Уэйн Абойт қалашығының көпшілік бөлігін қосып алғанда, «Бірінші сыныпты қала» статусын алуға жақын болды. Алайда, 2004 жылы жасалған заңнамалық өзгеріс «Бірінші сыныпты қала» үшін халық санының талаптарын 250 мыңнан 600 мыңға дейін көтерді, осылайша Индианаполистің Индиана штатындағы жалғыз «Бірінші сыныпты қала» мәртебесі сақталды. Осының салдарынан, болашақта Индианада қала мен округтің бірігуі автоматты емес, ерікті түрде болады.

Мұрасы мен сын-пікірлері

Юнигов экономикалық әсері үшін мақталып, бірақ бастапқы қабылдануы және кейіннен қоғамдарға, әсіресе африкалық американдықтарға және Юнигов Индианаполисіне дейінгі аумақтардағы тұрғындарға тигізген әсері үшін сынға ұшырады. Индианаполистегі ең жақын референдум 1967 жылғы Индианаполис мэрінің сайлауы болды, онда Лугар шамалы айырмамен жеңіске жетті. Халықтың наразылығы мен саяси ықыластың жетіспеуіне байланысты Юнигов көптеген мемлекеттік қызметтерді өзгеріссіз қалдырып, біріктірмеді. Ең маңыздысы, мектеп округтері біріктірілмеді. Кейбір қызметтер, мысалы полиция кейін біріктірілді, бірақ мектеп округтері біріктірілген жоқ. Лугар кейіннен мектептерді қосса, Юнигов заң жобасы Индиана штатының Бас Ассамблеясынан өтпейтінін білгенін, бірақ мектептерге тигізген әсеріне қарамастан, бірігудің мағынасы бар екенін айтты. Индианаполис мемлекеттік мектептеріне (IPS) тигізген әсер, әсіресе, ондаған жылдар бойы оқуға түсу мен қаржыландырудың төмендеуіне себеп болды. Бірігуден кейін африкалық американдықтар саяси ықпалын жоғалтып, халықтың 23%-ынан 16%-ға дейін азайды. Бірігуден кейінгі ондаған жылдар бойы қала маңындағы жаңадан қосылған тұрғындар Индианаполисте саяси басымдыққа ие болды. IPS-тің құлдырауы афроамерикандық студенттерге ауыр соққы болды, олар оқушылар санының азаюынан және Юнигов IPS мектеп округінен тыс жердегі көршілес мектеп округтеріне қаржы бөлінуінен салқымды теріс әсерлерді көріп отырды. Юнигов, сондай-ақ Балтимор Колтс командасының Индианаполиске көшірілуі сияқты келесі оқиғалар, Индианаполистің бұрынғы "Нэптаун" беделін жоғалтуына әсер етті.