Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ябукоа — Пуэрто-Рикодағы қала және муниципалитет. Ол шығыс аймағында, Маунабоның солтүстігінде, Сан-Лоренцо, Лас-Пьедрас және Умакаоның оңтүстігінде, ал Патильястың шығысында орналасқан. Ябукоа 9 бариодан және Ябукоа Пуэблодан (қаланың орталық бөлігі және әкімшілік орталығы) тұрады. Бұл Сан-Хуан-Кагуас-Гуайнабо қалалық статистикалық аймағының бір бөлігі.
Town and municipality in Puerto Rico
Yabucoa (ʝaβuˈkoa) is a town and municipality in Puerto Rico located in the eastern region, north of Maunabo; south of San Lorenzo, Las Piedras and Humacao; and east of Patillas. Yabucoa is spread over 9 barrios and Yabucoa Pueblo (the downtown area and the administrative center of the city). It is part of the San Juan Caguas Guaynabo Metropolitan Statistical Area.
Этимологиясы мен лақап аты
Ябукоа деген атау таино тайпасының Гуарока деген атынан шыққан деп есептеледі, ол топонимдік және жеке есім ретінде "су бар жер" деген мағынаны білдіреді. Алайда, бұл халықтық этимология деп саналады, ал басқа лингвистер бұл атаудың таино сөзі yaucoa-ның (Яуко атымен ұқсас) испан тіліне аудармасы болуы мүмкін екенін айтады, ол "кассава егістігі" дегенді білдіреді. Қаланың бірнеше лақап аты бар: Ябукоа аңғарындағы көптеген қант қамысы плантацияларының құрметіне "Қант қаласы" және қала атауының таино тегіне сілтеме жасайтын Pueblo de Yuca ("Юка қаласы"). Аймақтағы көптеген сүт шаруашылықтарының арқасында жергілікті тұрғындар "Бейбе Лечес" ("сүт ішушілер") деп те аталады. Бұл аймаққа кацик Гуарака басшылық еткен. Испан отарлауынан кейін Ябукоа аймағы Хумакаоның құрамына кірді, ал оның жері көбінесе мал шаруашылығы мен егіншілікке пайдаланылды. Ябукоа қаласы 1793 жылдың 3 қазанында құрылды, сол кезде Дон Мануэль Колон де Бонилья және оның әйелі Донья Каталина Моралес Пачеко жерді халыққа сыйға берді. 2017 жылдың 20 қыркүйегінде "Мария" дауылы Пуэрто-Рико аралына 4-санатты дауыл ретінде келді, бұл бүкіл аралда электр қуатын тоқтатып, таза суға қол жеткізуге де әсер етті. Дауыл Ябукоадағы Камино-Нуэвода құрлыққа шығып, көптеген көшкінге, су тасқынына және маңызды инфрақұрылымға зақым келтірді. Ябукоаның муниципалдық ғимараттары көп зақым көрді, ал Ябукоадағы 2500-ге жуық басқа да нысандар зардап шекті. Көптеген үйлер толығымен қирағандықтан қарт адамдар ерекше қиын жағдайға түсті. Ябукоада тұратын көптеген қарттар "Мария" дауылынан қаза тапты. Оттегіне тәуелді адамдар электр қуатының болмауынан көз жұмды. 2018 жылдың маусым айында муниципалитет басшылары өлім-жітімнің артуын байқағанын және 2018 жылдың ақпан айынан бері ақпаратты жеткізіп жүргенін, бірақ Пуэрто-Рико үкіметі бұл туралы естігісі келмегенін мәлімдеді. Күтілгеннен әлдеқайда көп адам қаза болды. Дауылдан кейін және одан кейін болған өлім-жітімдерден кейін зираттың жаңа бөлігі салынды.
The name Yabucoa is said to come from the Taíno name Guaroca, both a toponymic and personal name meaning "where water [is found]". However this is considered a folk etymology and other linguists suggest the name is most likely a Spanish interpretation of the Taíno word yaucoa (similar to the name Yauco) which means "cassava plantation". Some nicknames of the city are "Sugar City", after the numerous sugarcane plantations of the Yabucoa Valley, and Pueblo de Yuca ("Yuca Town") which references the Taíno origin of the name of the town. The locals are also known as the Bebe Leches ("milk drinkers") after the numerous dairy farms located in the region. The region was led by cacique Guaraca. After the Spanish colonization, the region of Yabucoa belonged to Humacao, and its territory was mostly used for cattle and farming. Yabucoa, as a town, was founded on October 3, 1793, when Don Manuel Colón de Bonilla and his wife, Doña Catalina Morales Pacheco, donated the lands to the people. Hurricane Maria struck the island of Puerto Rico on September 20, 2017, as a high end, category 4 hurricane, knocking out power to the entire island and also affected access to clean water. The hurricane made landfall in Camino Nuevo, Yabucoa and triggered numerous landslides, caused widespread flooding and damaged critical infrastructure. Yabucoa's municipal buildings sustained mayor damages, and up to 2500 other structures in Yabucoa were affected. Elderly were especially affected because many homes were completely destroyed. Many elderly living in Yabucoa died as a result of Hurricane Maria. People on oxygen machines died with the lack of electrical power. In June, 2018 the administrators of the municipality stated that they noticed an uptick in mortality rates (deaths) and were relaying the information since February, of 2018 but the government of Puerto Rico was not interested in hearing about it. Many more deaths were occurring than expected. An entire new section to the cemetery was built following the hurricane and the deaths that followed.
География
Ябукоа муниципалитеті Пуэрто-Риконың оңтүстік-шығыс жағалауында орналасқан. Ябукоа аңғары үш жағынан Сан-Лоренцо батолитінің төбелерімен, ал төртінші жағынан Кариб теңізімен қоршалған. Ябукоа аңғарының айналасындағы төбелер, сондай-ақ аңғардағы аллювиумның астындағы тау жыныстары Сан-Лоренцо батолитінен – үлкен, магмалық интрузивті денеден тұрады. Сан-Лоренцо батолиті габбро (Kd), диорит, тоналит, гранодиорит және кварц монзонитінен құралған күрделі дене. Оның оңтүстігінен Кордильера-Центральдегі Сьерра-де-Каейдің тармағы – Кучильяс-де-Пандурасы өтеді. Санта-Елена – оның ең биік шыңдарының бірі, биіктігі 570 метр. Санта-Елена Хуан-Мартин аймағында орналасқан. Пандура шыңы теңіз деңгейінен 516 метр биіктікте көтеріледі. Пандура Калабазас аймағында орналасқан. Ябукоа аңғарының төбелерінің биіктігі Гуаянес өзені бассейнінің бастауында шамамен 649 метрге жетеді. Ябукоа аңғарының жер беті батыс жағындағы 30 метрлік биіктіктен бастап, Кариб теңізімен қосылған теңіз деңгейіне дейін бірте-бірте төмендейді.
The municipality of Yabucoa is located in the south eastern coast of Puerto Rico. The Valley of Yabucoa is surrounded by the hills of the San Lorenzo Batholith on three sides and by the Caribbean Sea on the fourth. The hills surrounding the Yabucoa Valley as well as the bedrock underlying the alluvium in the valley are composed of the San Lorenzo Batholith, a large, igneous intrusive body emplaced during the Late Cretaceous (Rogers, 1977; Rogers and others, 1979). The San Lorenzo Batholith is a composite body that is composed of gabbro (Kd), diorite, tonalite, granodiorite, and quartz monzonite. The Cuchillas de Panduras, a fork of the Sierra de Cayey in the Cordillera Central runs through its south. Santa Elena is one of its most prominent peaks with an altitude of 1,870 feet (570 m). Santa Elena is located in Juan Martin ward. Pandura Peak rises 1,693 feet (516 m) above sea level. Pandura is located in the Calabazas ward. The altitude of the hills surrounding the Valley of Yabucoa reaches a maximum of about 2,130 feet (649 m) at the head of the Río Guayanés basin. The land surface in the Yabucoa Valley slopes gently from an altitude of about 98 feet (30 m) above mean sea level, at the western edge of the valley, to sea level where the valley meets the Caribbean Sea.
Салалар
Баррио (қазіргі заманда, шағын әкімшілік бөлімдерге ұқсас) секторлар деп аталатын кішігірім аймақтарға бөлінеді. Секторлардың түрлері әртүрлі болуы мүмкін, мысалы, қалыпты сектор, урбанизация, репарто, барриада және резиденциал сияқты.
Barrios (which are, in contemporary times, roughly comparable to minor civil divisions) are further subdivided into smaller areas called sectores (sectors in English). The types of sectores may vary, from normally sector to urbanización to reparto to barriada to residencial, among others.
Арнайы қауымдастықтар
Пуэрто-Риконың арнайы қауымдастықтары – әлеуметтік оқшалануға ұшыраған азаматтары бар маргиналды қауымдастықтар. Картада осы қауымдастықтар мемлекеттің дерлік барлық муниципалитеттерінде кездесетіні көрсетілген. 2014 жылы тізімде болған 742 орынның ішінде Ябукоадағы келесі бариолар, қауымдастықтар, секторлар немесе аудандар болды: Ингенио, Жаканас Гранья, Плайя Гуаянес, Техас Тринидад және Урбанизация Хайме С. Родригес.
Comunidades Especiales de Puerto Rico (Special Communities of Puerto Rico) are marginalized communities whose citizens are experiencing a certain amount of social exclusion. A map shows these communities occur in nearly every municipality of the commonwealth. Of the 742 places that were on the list in 2014, the following barrios, communities, sectors, or neighborhoods were in Yabucoa: Ingenio, Jacanas Granja, Playa Guayanés, Tejas Trinidad, and Urbanización Jaime C. Rodríguez.
Ауыл шаруашылығы
Ябукоа өсіп-өнімді аңғарымен қоршалғандықтан, ол ауыл шаруашылығымен шеберлігімен танымал, және аралдың банан мен банандарының көп бөлігі осы аңғарда өндіріледі. Ябукоэнос тұрғындары "қант адамдары" деп аталады, себебі аңғардың көп бөлігі қант қамысын өсіруге пайдаланылған. Сонымен қатар, муниципалитетке кіргенде көзге түсетін ескерткіштердің бірі – Пуэрто-Рикодағы соңғы қант зауыттарының бірі саналатын ескі Hacienda Roig қант зауыты. Ябукоада Кариб теңізіндегі жалғыз мұнайды қайта өңдеу компаниясы – Olein Recovery Corp. жұмыс істейді. COVID-19 пандемиясы кезінде Olein қолға дезинфекциялау құралын жасауды бастады.
Yabucoa is known for its agricultural prowess because of the surrounding fertile valley that produces most of the island's plantains and bananas. Yabucoeños are known as "sugar people" because most of the valley was used for sugar cane growth. In addition, one of the most visible landmarks when entering the municipality is the old Hacienda Roig sugar mill, one of the last mills that produced sugar in Puerto Rico. There's an oil recycling company, the only one in the Caribbean, called Olein Recovery Corp. operating in Yabucoa. During the COVID 19 pandemic Olein began manufacturing hand sanitizer.
Спорт
Ябукоаның «Азукарерос де Ябукоа» командасы Double A (бейсбол) лигасында өнер көрсетеді және 4 чемпионатты жеңіп алған. 1994 жылы олар «Торитос де Кайей» командасымен өткен ойында чемпион атанды. 1995 жылы «Сидра» командасын, ал 1996 жылы «Кабо-Рохо» командасын жеңді. 2020 жылы «Азукарерос де Ябукоа» Пуэрто-Рикода 900 ойын жеңген сегізінші Double A бейсбол командасы болды. «Феликс "Начо" Милан» стадионы 2017 жылы «Мария» даулынан көп зақым көрді және 2020 жылға дейін жарамсыз күйде қалды. Қала Пуэрто-Риконың Сенат округі VII-ге жатады, оны екі сенатор өкілдік етеді. 2012 жылы Хорхе Суарес және Хосе Луис Далмау округтік сенаторлар болып сайланды. Ябукоаның тумасы Рамон Луис Круз Бургос осы сайлауда қаланың өкілі ретінде сайланды.
Azucareros de Yabucoa are the Double A (baseball) team of Yabucoa and have won 4 championships. They won the 1994 championship playing against the Toritos de Cayey. In 1995 they won against Cidra and in 1996 they won against Cabo Rojo. In 2020, Azucareros de Yabucoa was the eighth Puerto Rico Double A baseball team to have won 900 games. The Estadio Félix "Nacho" Millán where the Azucareros played sustained significant damage from Hurricane Maria in 2017 and as of 2020 the stadium remains in disrepair. The city belongs to the Puerto Rico Senatorial district VII, which is represented by two Senators. In 2012, Jorge Suárez and José Luis Dalmau were elected as District Senators. A native of Yabucoa Ramón Luis Cruz Burgos was elected to represent the city in those elections.
Таңбалар
Муниципионың ресми туы мен елтаңбасы бар.
The municipio has an official flag and coat of arms.
Ту
Ябукоа қаласының туының дизайны абстрактілі, ол қалалық елтаңбаның жасыл, ақ және күлгін түстерінен шабыттандырылған.
The design of the flag of Yabucoa is abstract, inspired by the colors of the municipal shield; green, white and violet.
Елтаңба
Қалқанда Ябукоаның қамқоршылары – Сантос Анжелес Кустодиос есімді екі періште бейнеленген. Қалқанның күлгін (қою қызғылт) түсті өрісі періштелердің жоғары мәртебесін көрсетеді. Жүру таяқтары – саяхатшының белгісі, және періштелердің адамның жердегі өміріндегі жолында басшылық және серік ретіндегі қасиетті қызметтерін білдіреді. Таяқтар қант қамысының молшылығын көрсететін гуахана гүлдерімен әсемделген. Періштелер тұрған жасыл жер – Ябукоа орналасқан құнарлы аңғардың символы. 2008 жылы Ябукоа және Маунабо қалаларын байланыстыратын туннель аяқталды. Қазіргі таңда бұл аралдағы ең ұзын туннель. Ябукоада 41 көпір бар.
In the shield appear two angels the Santos Angeles Custodios, patron saints of Yabucoa. The color purple (violet) field of the shield represents the highest dignity of the angels. The walking sticks are attributes of the traveller, and refer to the holy office of the Angels as guides and companions in man's journey in his earthly life. The canes are adorned with guajana flowers, representing the wealth of the sugar cane. The green land where the angels stand symbolizes the fertile valley in which Yabucoa is located. In 2008, a tunnel connecting the town of Yabucoa with the town of Maunabo was completed. It is currently the longest on the island. There are 41 bridges in Yabucoa.