Кіріспе

Американдық романшы Эмма Дороти Элиза Невитт Саутворт (26 желтоқсан 1819 – 30 маусым 1899) – 19 ғасырдың соңында 60-тан астам роман жазған американдық жазушы. Ол заманының ең танымал американдық романының авторы болды. Оның романдарының кейіпкерлері викториялық дәуірдегі әйелдердің тұрмыстық өміріне қатысты қазіргі заманғы көзқарастарға қарсы шығып, кез келген қиын жағдайды шешу үшін адалдықтың зиялылықпен, оқиғалармен және қарсылықпен тығыз байланысты екенін көрсетеді. «Жасырын қол» (1859) – оның ең танымал романы болғанымен, Саутворттың өзіне ең жақын туындысы – «Исмаил» (1876) романы. Ол әкесінің оқу орнында, Джошуа Л. Хеншоудың мектебінде білім алды. Кейін ол балалық шағын жалғыздықпен еске алды, ең бақытты сәттерін Мэриленд штатының Tidewater аймағын атпен аралап зерттеумен өткізді. Сол сапарлар кезінде ол аймақтың тарихы мен халық ауыз әңгімелеріне қызығушылық танытты. Нью-Йорк штатының Ютика қаласында тұрды. Саутворт күйеуімен бірге Висконсин штатына мұғалім болу үшін көшіп келді. 1843 жылдан кейін күйеуі мен екі баласынан айырылып, Вашингтонға оралды. Екінші баласы дүниеге келгеннен кейін Фредерик Бразилияда алтын іздеу үшін отбасын тастап кетті. Саутворт өзінің ішкі сеніміне қайшы келетін себептермен күйеуінен ажыраспады. 1844 жылы күйеуі тастап кеткеннен кейін өзін және балаларын асырау үшін әңгімелер жаза бастады. Оның алғашқы туындысы «Ирландиялық босқын» атты әңгімесі Балтимордағы «Saturday Visiter» газетінде жарияланды. 1856 жылы Боннермен жасасқан эксклюзивті шарты және жарияланған романдарынан түскен гонорары оған жылына шамамен 10 000 доллар табыс әкелді, бұл оны елдегі ең жақсы ақы төленетін жазушылардың біріне айналдырды. Саутворт пен оның балалары 1850-ші жылдардың көп бөлігінде денсаулықтарына байланысты қиындықтарға тап болды, бірақ Боннермен жасасқан шарты денсаулығының нашарлауына байланысты жұмыс істеуге мүмкіндік болмаған жағдайларда да оның табысын қамтамасыз етті. Бұл келісім 30 жыл бойы күшінде болды. Оның ең танымал туындысы – «Жасырын қол». Ол алғаш рет 1859 жылы «New York Ledger» газетінде сериялы түрде жарияланды, ал кітап түрінде 1888 жылы басылды. Оған дейін тағы екі рет серияланды (1868–69, 1883). Боннер романның танымалдылығын газетінің таралымын одан әрі арттыру үшін пайдаланды. Романның басты кейіпкері – көптеген оқиғаларға қатысатын Капитола Блэк. Саутворт кейіпкерінің басынан өткен оқиғалардың көпшілігінің шын өмірде болғанын айтты. Саутворттың романдарының көп бөлігі Американдық Азамат соғысынан кейінгі кезеңдегі Оңтүстік АҚШ-тағы өмірмен байланысты. Ол алпыстан астам роман жазды, олардың кейбіреулері неміс, француз, қытай, исланд және испан тілдеріне аударылды. 1872 жылы Филадельфияда оның 35 томдық жинағы жарық көрді. 1889 жылы журналист Боннерден: «Сіздің ең табысты жазушыларыңыз кімдер?» деп сұрады. Ол: «Саутворт ханым мен Сильванус Кобб кіші. Менің ойымша, сериал түрінде жарық көрген ең танымал және сәтті туындылар – Коббтың «Мәскеудегі қару жасаушы» және Саутворт ханымның «Жасырын қол» романдары болды» деп жауап берді.

Өлім

Саутворт Вашингтон қаласындағы Оук Хилл бейістігінде жерленген.