Д.Г.Лоуренс: 20 ғасырдың суретші жазушысы және ақын өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Ағылшын жазушысы және ақыны (1885–1930)
XX ғасырдың басындағы романис

Дэвид Герберт Лоуренс (11 қыркүйек 1885 – 2 наурыз 1930) – ағылшын романының, әңгімелердің, өлеңдердің, пьесалардың, әдеби сыншы, саяхаттар мен эсселердің авторы, сондай-ақ суретші. Оның модернистік туындылары қазіргі заман, әлеуметтік оқшалану және индустрияландыру мәселелерін көтеріп, сонымен бірге сексуалдық, тіршілік күші мен инстинкттерді жақтайды. Оның "Ұлдар мен махаббат", "Көпіршік", "Махаббаттағы әйелдер" және "Леди Чаттерлидің махаббаты" атты бірнеше романдары радикалды сексуалдық бейнелеулері мен тілдің ашықтығы үшін цензуралық сотталуларға ұшырады. Лоуренстің пікірлері мен көркемдік талғамдары оған даулы даңқ әкелді; ол өмірі бойында өзінің шығармашылығына қатысты замандастарының қуғын-сүргіні мен жаңсақ түсінігіне тап болды, оның көп бөлігін ол "өтте қиын саяхат" деп сипаттаған ерікті жер аударуда өткізді. Ол қайтыс болған кезде, оны дәмсіз, авангардты және тек эротикалық туындылары үшін ғана танылған порнограф деп есептеді; алайда, ағылшын романы мен сыншысы Э.М. Форстер, некрологта оны "біздің буынның ең ұлы қияли романының авторы" деп атап, осы кең таралған пікірге қарсы шықты. Кейіннен ағылшын әдебиет сыншысы Ф.Р. Ливис де оның көркемдік адалдығы мен моральдық салмағын жоғары бағалады.

Ерте өмір

Артур Джон Лоуренстің, Бринсли шахтасындағы сауатсыз шахтер, және Лидия Бирдсалдың, отбасының қаржылық қиындықтарына байланысты кружев фабрикасында қолмен жұмыс істеуге мәжбүр болған бұрынғы оқушы мұғалімінің төртінші баласы Лоуренс өзінің қалыптасу жылдарын Ноттингемширдің Иствуд қалашығында өткізді. Ол туылған үй, Виктория көшесі, 8а, қазір Д. Х. Лоуренс туған жері мұражайы. Оның жұмысшы табынан шыққандығы және ата-анасының арасындағы шиеленістер оның көптеген ерте еңбектеріне бастау берді. Лоуренс ерте кезден-ақ ашық, төбелі жерлерде және Шервуд орманының қалған бөліктерімен, Иствудтың солтүстігіндегі Фелли орманында жүрді, табиғат әлемін өмір бойы бағалай бастады және ол көбінесе "жүрегімнің елі" туралы жазды, оны көптеген шығармаларының тұрғын ортасы ретінде пайдаланды. Жас Лоуренс 1891 жылдан 1898 жылға дейін Боувель мектебінде оқыды (қазір оның құрметіне Грисли Боувель Д.Х. Лоуренс бастауыш мектебі деп аталады), және жақын жердегі Ноттингемдегі Ноттингем жоғары мектебіне округтік кеңес стипендиясын алған алғашқы жергілікті оқушы болды. 1901 жылы мектепті бітіріп, үш ай бойы Хейвудтың хирургиялық құралдар фабрикасында кіші клерк болып жұмыс істеді, бірақ пневмонияның ауыр науқасы осы мансабын аяқтады. Сауығып келе жатқан кезінде ол жиі Хагг фермасына, Чемберс отбасының үйіне барады және Джесси Чемберспен достық қарым-қатынас жасайды. Чемберс және басқа да жасөспірім таныстарының арасындағы қарым-қатынастың маңызды аспектісі - кітаптарға деген ортақ сүйіспеншілік, бұл қызығушылық Лоренстің өмірі бойы жалғасты. 1902-1906 жылдары Лоуренс Британ мектебінде оқушы мұғалімі болып қызмет етті. Ол толық уақытты студент болып, 1908 жылы Ноттингем университетінің колледжінен (ол кезде Лондон университетінің сыртқы колледжі) оқытушылық сертификат алды. Осы алғашқы жылдары ол өзінің алғашқы өлеңдерін, бірнеше әңгімелерін және "Лаэтиция" романының жобасын жазды, ол ақырында "Ақ таусықай" болып шықты. 1907 жылдың соңында ол "Нотингемшир Guardian" газетінде өткізілген қысқа әңгімелер байқауында жеңімпаз атанды. Джесси Чемберс Лоренстің алғашқы поэзиясын ықпалды "The English Review" журналының редакторы Форд Мадокс Фордқа (сол кезде Форд Герман Хьюфер деп аталған) ұсынды. Бұл Чемберске келтірген жарақат және ақырында романдағы оның бейнесі олардың достығына нүке салды; ол жарияланғаннан кейін олар енді ешқашан сөйлеспеді. 1911 жылы Лоуренс баспагердің оқырманы Эдвард Гарнеттпен танысты, ол ақылшы ретінде әрекет етіп, ұлы Дэвид сияқты бағалы досқа айналды. Осы айлар ішінде жас автор "Ұлдар мен ғашықтар" романының алғашқы жобасын қайта қарады. Сонымен қатар, оқытушы әріптесі Хелен Корк оған өзінің бақытсыз махаббаты туралы күнделіктеріне қолжетімділік берді, бұл оның екінші романы "Бөгеттің бұзушысы" негізін құрады. 1911 жылдың қарашасында Лоуренс қайтадан пневмонияға шалдықты; сауыққаннан кейін ол толық уақытты жазушы болу үшін оқытуды тастады. 1912 жылдың ақпан айында ол Нотингем мен Иствудте болған күндерінен ескі досы Луи Берроузбен келісімін бұзды. Италияда болған кезінде Лоуренс "Ұлдар мен ғашықтар" романының соңғы нұсқасын аяқтады. Қолжазбадан шаршаған соң, ол Эдвард Гарнетке мәтіннен шамамен 100 бетті кесіп тастауға рұқсат берді. Роман 1913 жылы жарық көрді және жұмысшы табының провинциялық өмірінің жарқын суреті ретінде мақтау алды. Лоуренс пен Фрида 1913 жылы Ұлыбританияға қысқа сапармен оралды, оның барысында олар сыншы Джон Миддлтон Мурри және Жаңа Зеландияда туған қысқа әңгімелер жазушысы Кэтрин Мэнсфилдпен кездесті және достасты. Сол жылы 28 шілдеде Лоуренс Уэльстің босқындар ақыны В. Х. Дэвиске кездесті, оның табиғат өлеңдеріне бастапқыда таң қалды. Дэвис автографтарды жинады және Лоренстің автографтарын алуға құштар болды. Грузин поэзиясын баспагер Эдвард Марш Дэвиске қолтаңбаланған өлеңнің бір бөлігі ретінде осыны қамтамасыз етті, сонымен қатар ақын мен Лоренс пен оның әйелі арасындағы кездесуді ұйымдастырды. Дэвистің жұмысына деген ертедегі ынтасына қарамастан, Лоуренстің көзқарасы "Foliage" оқығаннан кейін суытылды; Италияда жүргенде, ол "Табиғат өлеңдерін" де кемсітіп, оларды "осылай жұқа, оларды сезінуге болмайды" деп атады. Жұп Италияға оралғаннан кейін, Специя шығанағындағы Фиашеринодағы коттеджде тұрып, Лоуренс кейіннен өзінің ең танымал екі романы - "Көкайық" және "Махаббат әйелдері" романының алғашқы жобасын жазды. Екі роман да өте даулы болды және Ұлыбританияда әдепсіздік үшін жариялануға тыйым салынды, бірақ "Махаббат әйелдері" уақытша ғана тыйым салынды. "Көкайық" үш буынды Ноттингемшир фермерлік отбасының индустриалды дәуірге дейін және одан кейін өмір суруын көрсетеді, әсіресе қызы Урсула және оның үй шаруасындағы әйел ретінде өмір сүруден гөрі толыққанды өмірді қалау арманына назар аударады. "Махаббат әйелдері" төрт басты кейіпкердің күрделі қарым-қатынастарын зерттейді, оның ішінде Урсула мен Гудрун сияқты әпкелер бар. Екі роман да өнер, саясат, экономикалық өсім, гендер, сексуалдық тәжірибе, достық және неке туралы дәстүрлі ойлауға қарсы шыққан ұлы тақырыптар мен идеяларды зерттейді. Лоуренстің романнан көрінетін көзқарастары қазір оның заманынан бұрынғы деп есептеледі. Оның сексуалдық тартымдылық туралы ашық және түзу манерада жазуы кітаптардың бастапқыда тыйым салынған себебі болды, әсіресе гомосексуалдық тартымдылыққа сіңіп қалғандықтан; "Көкайықта" Урсула әйелмен махаббатқа түседі, ал "Махаббат әйелдерінде" екі басты ер адам кейіпкері арасында тартымдылықтың астыртын ағыны бар. 1916-17 жылдары Корнуоллде "Махаббат әйелдерін" жазу кезінде Лоуренс Уильям Генри Хоккинг атты корнуолдық фермермен мықты қарым-қатынас жасады, оның романдық болғанына кейбір ғалымдар сенімді, әсіресе Лоуренстің "Махаббат әйелдеріндегі" гомосексуализм тақырыбына деген қызығушылығын ескере отырып. Лоуренс олардың қарым-қатынасы сексуалды екенін нақты айтпағанмен, Фрида оның солай болғанына сенді. 1913 жылы жазылған хатта ол былай дейді: "Мен неге дерлік әрбір ұлылыққа ұмтылатын адам гомосексуализмге бейімделеді, мойындаса да, мойындамаса да, білгім келеді". Ол сондай-ақ: "Менің ойымша, мен 16 жасқа толғанда көмір шахтасындағы жас жігітпен болған махаббатым ғана менің өмірімдегі ең жақсы махаббат болды" деген сөздері келтірілген. Алайда, Фридамен оның тұрақты және мықты қарым-қатынасын ескере отырып, ол негізінен "би-жағымды" болған болуы мүмкін, және оның гомосексуалдық қарым-қатынасқа түскені рас па, әлі де ашық сұрақ болып қала береді. Ақырында, Фрида Эрнест Уиклиден ажырасып алды. Лоуренс пен Фрида Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Ұлыбританияға оралды және 1914 жылдың 13 шілдесінде заңды түрде үйленді. Осы уақытта Лоуренс Дора Марсден, Т. С. Элиот, Эзра Паунд және "The Egoist" атты маңызды модернистік әдеби журналымен байланысты басқа да лондондық зиялылар мен жазушылармен жұмыс істеді, ол оның кейбір еңбектерін жариялады. Лоуренс Филиппо Томмазо Маринеттидің футуризм манифестін ағылшын тіліне аударумен де айналысты. Ол сонымен қатар жас еврей суретшісі Марк Гертлермен танысты, ол бір кезде оның жақын досы болды; Лоуренс кейінірек Гертлердің 1916 жылғы соғысқа қарсы суреті "Merry Go Round" суретіне деген таңдауын білдірді, оны "мен көрген ең жақсы заманауи сурет" деп атады. . ол ұлы және шын". Гертлер "Махаббат әйелдеріндегі" Лерке (мүсінші) кейіпкеріне шабыттандырды. Фриданың неміс тегі және Лоуренстің милитаризмге ашық наразылығы оларды соғыс кезінде Ұлыбританияда күдікпен қарауға және жақындағы кедейлікте өмір сүруге әкелді; бұл 1915 жылы "Көкайықтың" басылуына тыйым салуға және оның болжамды әдепсіздігіне қатысты тергеуге ықпал еткен болуы мүмкін. Кейінірек, жұпты тыңшылық жасады және Корнуолл жағалауынан неміс су толықтарына сигнал берді деп айыпталды, онда олар Зеннорде тұрды. Осы кезеңде Лоуренс "Махаббат әйелдерінің" соңғы нұсқасын аяқтады. 1920 жылға дейін жарияланбаған, қазір бұл үлкен драмалық күш пен зиялық күрделілікке ие роман ретінде танылған. 1917 жылдың соңында, тұрақты мазалаудан кейін ақ...

The fourth child of Arthur John Lawrence, a barely literate miner at Brinsley Colliery, and Lydia Beardsall, a former pupil teacher who had been forced to perform manual work in a lace factory due to her family's financial difficulties, Lawrence spent his formative years in the coal mining town of Eastwood, Nottinghamshire. The house in which he was born, 8a Victoria Street, is now the D. H. Lawrence Birthplace Museum. His working class background and the tensions between his parents provided the raw material for a number of his early works. Lawrence roamed out from an early age in the patches of open, hilly country and remaining fragments of Sherwood Forest in Felley woods to the north of Eastwood, beginning a lifelong appreciation of the natural world, and he often wrote about "the country of my heart" as a setting for much of his fiction. The young Lawrence attended Beauvale Board School (now renamed Greasley Beauvale D. H. Lawrence Primary School in his honour) from 1891 until 1898, becoming the first local pupil to win a county council scholarship to Nottingham High School in nearby Nottingham. He left in 1901, working for three months as a junior clerk at Haywood's surgical appliances factory, but a severe bout of pneumonia ended this career. During his convalescence he often visited Hagg's Farm, the home of the Chambers family, and began a friendship with Jessie Chambers, one of the daughters who would go on to inspire characters in his writing. An important aspect of this relationship with Chambers and other adolescent acquaintances was a shared love of books, an interest that lasted throughout Lawrence's life. In the years 1902 to 1906 Lawrence served as a pupil teacher at the British School, Eastwood. He went on to become a full time student and received a teaching certificate from University College, Nottingham (then an external college of University of London), in 1908. During these early years he was working on his first poems, some short stories, and a draft of a novel, Laetitia, which was eventually to become The White Peacock. At the end of 1907 he won a short story competition in the Nottinghamshire Guardian, Jessie Chambers submitted some of Lawrence's early poetry to Ford Madox Ford (then known as Ford Hermann Hueffer), editor of the influential The English Review. The hurt this caused Chambers and, finally, her portrayal in the novel, ended their friendship; after it was published, they never spoke again. In 1911, Lawrence was introduced to Edward Garnett, a publisher's reader, who acted as a mentor and became a valued friend, as did his son David. Throughout these months, the young author revised Paul Morel, the first draft of what became Sons and Lovers. In addition, a teaching colleague, Helen Corke, gave him access to her intimate diaries about an unhappy love affair, which formed the basis of The Trespasser, his second novel. In November 1911, Lawrence came down with a pneumonia again; once recovered, he abandoned teaching in order to become a full time writer. In February 1912, he broke off an engagement to Louie Burrows, an old friend from his days in Nottingham and Eastwood. During his stay in Italy, Lawrence completed the final version of Sons and Lovers. Having become tired of the manuscript, he allowed Edward Garnett to cut roughly 100 pages from the text. The novel was published in 1913 and hailed as a vivid portrait of the realities of working class provincial life. Lawrence and Frieda returned to Britain in 1913 for a short visit, during which they encountered and befriended critic John Middleton Murry and New Zealand born short story writer Katherine Mansfield. Also during that year, on 28 July, Lawrence met the Welsh tramp poet W. H. Davies, whose nature poetry he initially admired. Davies collected autographs, and was keen to have Lawrence's. Georgian poetry publisher Edward Marsh secured this for Davies, probably as part of a signed poem, and also arranged a meeting between the poet and Lawrence and his wife. Despite his early enthusiasm for Davies' work, Lawrence's view cooled after reading Foliage; whilst in Italy, he also disparaged Nature Poems, calling them "so thin, one can hardly feel them". After the couple returned to Italy, staying in a cottage in Fiascherino on the Gulf of Spezia Lawrence wrote the first draft of what would later be transformed into two of his best known novels, The Rainbow and Women in Love, in which unconventional female characters take centre stage. Both novels were highly controversial and were banned on publication in the UK for obscenity, although Women in Love was banned only temporarily. The Rainbow follows three generations of a Nottinghamshire farming family from the pre industrial to the industrial age, focusing particularly on a daughter, Ursula, and her aspiration for a more fulfilling life than that of becoming a housebound wife. Women in Love delves into the complex relationships between four major characters, including the sisters Ursula and Gudrun. Both novels explored grand themes and ideas that challenged conventional thought on the arts, politics, economic growth, gender, sexual experience, friendship and marriage. Lawrence's views as expressed in the novels are now thought to be far ahead of his time. The frank and relatively straightforward manner in which he wrote about sexual attraction was ostensibly why the books were initially banned, in particular the mention of same sex attraction; Ursula has an affair with a woman in The Rainbow, and there is an undercurrent of attraction between the two principal male characters in Women in Love. While working on Women in Love in Cornwall during 1916–17, Lawrence developed a strong relationship with a Cornish farmer named William Henry Hocking, which some scholars believe was possibly romantic, especially considering Lawrence's fascination with the theme of homosexuality in Women in Love. Although Lawrence never made it clear their relationship was sexual, Frieda believed it was. In a letter written during 1913, he writes, "I should like to know why nearly every man that approaches greatness tends to homosexuality, whether he admits it or not " He is also quoted as saying, "I believe the nearest I've come to perfect love was with a young coal miner when I was about 16." However, given his enduring and robust relationship with Frieda it is likely that he was primarily "bi curious", and whether he actually ever had homosexual relations remains an open question. Eventually, Frieda obtained her divorce from Ernest Weekley. Lawrence and Frieda returned to Britain shortly before the outbreak of World War I and were legally married on 13 July 1914. During this time, Lawrence worked with London intellectuals and writers such as Dora Marsden, T. S. Eliot, Ezra Pound, and others connected with The Egoist, an important Modernist literary magazine that published some of his work. Lawrence also worked on adapting Filippo Tommaso Marinetti's Manifesto of Futurism into English. He also met the young Jewish artist Mark Gertler, with whom he became good friends for a time; Lawrence would later express his admiration for Gertler's 1916 anti war painting, Merry Go Round as "the best modern picture I have seen. . it is great and true." Gertler would inspire the character Loerke (a sculptor) in Women in Love. Frieda's German parentage and Lawrence's open contempt for militarism caused them to be viewed with suspicion and live in near destitution during wartime Britain; this may have contributed to The Rainbow being suppressed and investigated for its alleged obscenity in 1915. Later, the couple were accused of spying and signaling to German submarines off the coast of Cornwall, where they lived at Zennor. During this period, Lawrence finished his final draft of Women in Love. Not published until 1920, it is now widely recognized as a novel of great dramatic force and intellectual subtlety. In late 1917, after constant harassment by the armed forces and other authorities, Lawrence was forced to leave Cornwall at three days’ notice under the terms of the Defence of the Realm Act. This persecution was later described in an autobiographical chapter of his novel Kangaroo (1923). Lawrence spent a few months of early 1918 in the small, rural village of Hermitage near Newbury, Berkshire. Subsequently, he lived for just under a year (mid 1918 to early 1919) at Mountain Cottage, Middleton by Wirksworth, Derbyshire, where he wrote one of his most poetic short stories, Wintry Peacock. Until 1919, poverty compelled him to shift from address to address. During this period, he barely survived a severe attack of influenza. Less well known is his eighty four page introduction to Maurice Magnus's 1924 Memoirs of the Foreign Legion, in which Lawrence recalls his visit to the monastery of Monte Cassino. His other nonfiction books include two responses to Freudian psychoanalysis, Psychoanalysis and the Unconscious and Fantasia of the Unconscious; Apocalypse and Other Writings on Revelation; and Movements in European History, a school textbook published under a pseudonym, is a reflection of Lawrence's blighted reputation in Britain.

Кейінгі өмірі мен мансабы

1922 жылдың ақпан айының соңында Лоуренстер Еуропадан АҚШ-қа көшіп бару ниетімен кетті. Алайда, олар шығысқа қарай жүзіп, бірінші Цейлонға, содан кейін Австралияға барды. Батыс Австралияның Дарлингтон қаласында қысқа уақыт тұрғанда Лоуренс жергілікті жазушы Молли Скиннермен танысты, олар бірлесіп «Бұтадағы бала» романын жазды. Бұл сапардан кейін Нью-Саут-Уэльстің шағын жағалау қаласы Тиррулда қысқа тоқталым жасалды, ол жерде Лоуренс «Кенгуру» романын аяқтады, ол жергілікті маргиналды саясат туралы және сонымен қатар Корнуоллдағы соғыс жылдарындағы тәжірибесін зерттейтін туынды болды. Лоуренстер 1922 жылдың қыркүйек айында АҚШ-қа келді. Лоуренс бірнеше досымен утопиялық қоғам құру туралы бірнеше рет әңгімелескен, 1915 жылы өзінің ескі социалистік досы Уилли Хопкинге былай деп жазған: «Мен жиырмадай адамды жинап, осы соғыс пен кедейшілік әлемінен қашып, ақшасыз, бірақ өмірдің қажеттіліктері тұрғысынан коммунизмнің бір түрі болатын шағын колония құрғым келеді, сондай-ақ нағыз адалдық – қарапайым өмір сүре алатын, осы өркениеттен тыс, біржанғалы, бақытты және бос адамдар бар орын». Осы оймен олар Нью-Мексикодағы Таос қаласына, көптеген ақ «богемиялықтар» қоныстанған Пуэбло қаласына, соның ішінде танымал қоғам қайраткері Мейбл Додж Луханға барды. Мұнда олар 1924 жылы Додж Луханнан «Жыланмен өрілген» қолжазбасына алмасу шартымен 160 акр (0.65 км²) Киова ранчосын, қазір Д.Х. Лоуренс ранчосы деп аталады, сатып алды. Олар Нью-Мексикода екі жыл тұрды, Мексикадағы Чапала және Оахака көлдеріне ұзақ сапарлар жасады. Лоуренс Нью-Мексикода болғанда оған Алдус Хаксли келді. Редактор және кітап дизайнері Мерл Армитаж Д.Х. Лоуренс туралы кітап жазды. «Таос квартеті» үш бөлімнен тұратын туынды бастапқыда «Flair» журналында жариялануға тиіс еді, бірақ журнал басылымға шықпастан жабылып қалды. Бұл қысқа шығарма Д.Х. Лоуренс, оның әйелі Фрида, суретші Дороти Бретт және Мейбл Додж Стерн Луханның күрделі қарым-қатынасын сипаттайды. Армитаж бұл туындының 16 данасын достарына таратты. Ричард Пузетт Дарт 1950 жылы жарық көрген «Таос квартеті» үшін суреттер жасады. АҚШ-та болған кезінде Лоуренс 1917 жылы бастаған және Эдмунд Уилсон «бұл тақырыпта жазылған ең жақсы кітаптардың бірі» деп сипаттаған «Классикалық американ әдебиетіне қатысты зерттеулер» сындық очерктерінің жинағын қайта жазып, жариялады. Бұл интерпретациялар, олардың символизмге, Жаңа Англия трансцендентализміне және пуритандық сезімталдыққа қатысты түсініктері 1920 жылдардың басында Герман Мелвиллдің беделін қайта жаңғыртуға ықпал етті. Сонымен қатар, Лоуренс жаңа көркем туындыларды жазды, соның ішінде «Бұтадағы бала», «Жыланмен өрілген», «Сент-Мавр», «Жоғалып кеткен әйел», «Принцесса» және басқа да әңгімелерді. Сондай-ақ ол Мексикадағы таңертеңгіліктерге айналған байланысты саяхат очерктерінің жинағын шығарды. 1923 жылдың соңында Англияға жасаған қысқа сапар сәтсіз аяқталды және Лоуренс көп ұзамай Америка Құрама Штаттарында жазушы ретінде өмір сүретіндігіне сенімді болып, Таосқа оралды. Алайда 1925 жылдың наурыз айында Мексикаға үшінші рет барғанда ол безгек пен туберкулезге шалдықты. Ақырында ол сауығып кетсе де, оның жағдайының диагнозы оны Еуропаға тағы да оралуға мәжбүр етті. Ол ауыр сырқаттанды және денсаулығының нашарлауы қалған өмірінде сапар шегу мүмкіндігін шектеді. Лоуренстер Флоренция маңындағы Солтүстік Италиядағы виллада тұратын, онда ол «Құдайсыз қыз және гипси» және «Леди Чаттерлидің ғашығы» (1928) романдарын жазды. Соңғы кітап, оның соңғы үлкен романы, бастапқыда Флоренция мен Парижде жеке басылымдарда жарық көрді және оның беделін күшейтті. Бұл оқиға тағы да Ноттингемширде, леди мен оның аңшылық күзетшісі арасындағы кластық қатынас туралы, олардың жыныстық қатынастарын ашық әрі әдеби тілмен сипаттаудың жаңа жолын ашқан. Лоуренс британдықтардың жыныстық қатынасқа қатысты табуларына қарсылық білдіргісі келді: ерлер мен әйелдерге «секс туралы толық, адал және таза ойлауға» мүмкіндік беруді мақсат етті. Лоуренс наразылық білдіргендерге қатаң жауап беріп, тіпті сатиралық өлеңдер («Pansies and Nettles») және «Порнография мен әдепсіздік» трактатын жариялады. Италияға оралуы оған ескі достық қарым-қатынастарын жаңартуға мүмкіндік берді; осы жылдары ол әсіресе Алдус Хакслимен жақын болды, ол Лоуренстің өлімінен кейін хаттарының алғашқы жинағын және естеліктерін редакциялады. Лоуренс 1927 жылдың сәуір айында суретші Эрл Брюстермен жергілікті археологиялық орындарға (әсіресе ескі қабірлерге) барғаннан кейін, экскурсиялардан шабыт алған очерктер жинағы «Этруск жерлерінің эскиздері» деп жарияланды. Бұл...

In late February 1922, the Lawrences left Europe intending to migrate to the United States. They sailed in an easterly direction, however, first to Ceylon and then on to Australia. During a short residence in Darlington, Western Australia, Lawrence met local writer Mollie Skinner, with whom he coauthored the novel The Boy in the Bush. This stay was followed by a brief stop in the small coastal town of Thirroul, New South Wales, during which Lawrence completed Kangaroo, a novel about local fringe politics that also explored his wartime experiences in Cornwall. The Lawrences finally arrived in the United States in September 1922. Lawrence had several times discussed the idea of setting up a utopian community with several of his friends, having written in 1915 to Willie Hopkin, his old socialist friend from Eastwood: "I want to gather together about twenty souls and sail away from this world of war and squalor and found a little colony where there shall be no money but a sort of communism as far as necessaries of life go, and some real decency a place where one can live simply, apart from this civilisation [with] a few other people who are also at peace and happy and live, and understand and be free. "It was with this in mind that they made for Taos, New Mexico, a Pueblo town where many white "bohemians" had settled, including Mabel Dodge Luhan, a prominent socialite. Here they eventually acquired the 160 acre (0.65 km2) Kiowa Ranch, now called the D. H. Lawrence Ranch, in 1924 from Dodge Luhan in exchange for the manuscript of The Plumed Serpent. The couple stayed in New Mexico for two years, with extended visits to Lake Chapala and Oaxaca in Mexico. While Lawrence was in New Mexico, he was visited by Aldous Huxley. Editor and book designer Merle Armitage wrote a book about D. H. Lawrence in New Mexico. Taos Quartet in Three Movements was originally to appear in Flair Magazine, but the magazine folded before its publication. This short work describes the tumultuous relationship of D. H. Lawrence, his wife Frieda, artist Dorothy Brett, and Mabel Dodge Sterne Luhan. Armitage took it upon himself to print 16 hardcover copies of this work for his friends. Richard Pousette Dart executed the drawings for Taos Quartet, published in 1950. While in the US, Lawrence rewrote and published Studies in Classic American Literature, a set of critical essays begun in 1917 and described by Edmund Wilson as "one of the few first rate books that have ever been written on the subject". These interpretations, with their insights into symbolism, New England Transcendentalism and the Puritan sensibility, were a significant factor in the revival of the reputation of Herman Melville during the early 1920s. In addition, Lawrence completed new fictional works, including The Boy in the Bush, The Plumed Serpent, St Mawr, The Woman who Rode Away, The Princess and other short stories. He also produced the collection of linked travel essays that became Mornings in Mexico. A brief voyage to England at the end of 1923 was a failure and Lawrence soon returned to Taos, convinced his life as an author now lay in the United States. However, in March 1925 he suffered a near fatal attack of malaria and tuberculosis while on a third visit to Mexico. Although he eventually recovered, the diagnosis of his condition obliged him to return once again to Europe. He was dangerously ill and poor health limited his ability to travel for the remainder of his life. The Lawrences made their home in a villa in Northern Italy near Florence, where he wrote The Virgin and the Gipsy and the various versions of Lady Chatterley's Lover (1928). The latter book, his last major novel, was initially published in private editions in Florence and Paris and reinforced his notoriety. A story set once more in Nottinghamshire about a cross class relationship between a Lady and her gamekeeper, it broke new ground in describing their sexual relationship in explicit yet literary language. Lawrence hoped to challenge the British taboos around sex: to enable men and women "to think sex, fully, completely, honestly, and cleanly." Lawrence responded robustly to those who took offense, even publishing satirical poems (Pansies and Nettles) as well as a tract on Pornography and Obscenity. The return to Italy allowed him to renew old friendships; during these years he was particularly close to Aldous Huxley, who was to edit the first collection of Lawrence's letters after his death, along with a memoir. After Lawrence visited local archaeological sites (particularly old tombs) with artist Earl Brewster in April 1927, his collected essays inspired by the excursions were published as Sketches of Etruscan Places, a book that contrasts the lively past with Benito Mussolini's fascism. Lawrence continued to produce short stories and other works of fiction such as The Escaped Cock (also published as The Man Who Died), an unorthodox reworking of the story of Jesus Christ's Resurrection. During his final years, Lawrence renewed his serious interest in oil painting. Official harassment persisted and an exhibition of his paintings at the Warren Gallery in London was raided by the police in mid 1929 and several works were confiscated.

Өлім

Лоуренс денсаулығы нашарлағанға қарамастан, жазуын жалғастырды. Өмірінің соңғы айларында ол көптеген өлеңдер, рецензиялар мен эсселер жазды, сондай-ақ соңғы романын басып тастауға тырысқандарға қарсы күшті қорғау жасады. Оның соңғы маңызды еңбегі – "Апокалипсис", Аян кітабы туралы ой-толғау болды. 1930 жылдың 2 наурызында санаториядан шығарылғаннан кейін қайтыс болды. Лоуренстің қайтысынан кейін Фрида, олардың досы Анджело Раваглимен бірге Таос ранчосында тұрып, 1950 жылы оған үйленді. 1935 жылы Равагли Фриданың өтініші бойынша Лоуренстің денесін эксгумациялап, кремациялауды ұйымдастырды. Бірақ кемеге отырғанда күлге салық төлеу керектігін білді, сондықтан оны Жерорта теңізіне шашып жіберді, ол шіркеудегі бетон блоктан гөрі оған лайықтырақ демалыс орны деп есептеді. Алып келген күл шаң мен топырақ еді және Нью-Мексико тауларындағы шағын шіркеуде Таос ранчосында жерленген күйінде қалды.

Романдар

Лоренс ең әйгілі туындылары – «Ұлдар мен махаббат», «Радуга», «Махаббаттағы әйелдер» және «Леди Чаттерлидің ғашығы» романдары. Осы кітаптарында Лоренс индустриалды ортада өмір сүру мүмкіндіктерін зерттейді. Әсіресе, оны осындай ортада туындайтын қарым-қатынастардың мәні қызықтырды. Лоренс көбінесе реалист ретінде танылса да, шындығында жеке философиясын көрнелендіру үшін кейіпкерлерін пайдаланды. Оның сексуалдық сипаттамалары, туындылары 20 ғасырдың басында жарық көрген кезде оқырманды таң қалдырған, оның терең жеке ойлау және сезіну қабілетінен туындайды. Лоренс сезімталдыққа ерекше қызығушылық танытты, ал физикалық жақындыққа ден қоюының себебі – денеге мән беруді қайта жаңғырту және батыс өркениетінің, оның ойынша, ақыл-ойына артық көңіл бөлгенін теңгермеу ниетінен туындады. 1929 жылғы «Ерлер де, әйелдер де жұмыс істеуі керек» деген эссесінде ол былай деп жазды: «Енді біз өркениеттің бағытын адамдық сезім мен қарым-қатынас тұрғысынан көреміз. Бұл – және оны жоққа шығаруға болмайды, физикалықтан саналы түрде алшақтауға, ерлер мен әйелдер арасындағы және жеке адамдар арасындағы физикалық қашықтықты арттыруға ұмтылу. Енді тек кейбір ерлер мен әйелдердің, жеке тұлғалардың денелерін қайтарып алып, жылулық, махаббат пен физикалық үйлесімді сақтау ғана қалды. Басқаша істеуге болмайды». Феникс II: Д.Х. Лоренстің жинақталмаған, жарияланбаған және басқа да прозалық туындылары, Уоррен Робертс пен Гарри Т. Мур құрастырған (Нью-Йорк: Викинг Пресс, 1968), 589, 591 беттер. Кейінгі жылдары Лоренс «Сент-Моур», «Күңгірт қыз» және «Қашқан әтеш» шығармаларында қысқа роман жанрының мүмкіндіктерін дамытты.

Қысқа әңгімелері

Лоуренстің ең танымал әңгімелері "Капитанның қуыршағы", "Түлкі", "Күйеуқұйрық", "Хризантемалардың иісі", "Принцесса", "Күсіруші жылқы жеңімпазы", "Сент-Мавр", "Қыз және сиған" және "Атқа мінген әйел" болып табылады. ("Қыз және сиған" әңгімесі оның қайтыс болғаннан кейін повесть ретінде жарияланды.) Оның ең жоғары бағаланған жинақтарының бірі – 1914 жылы жарық көрген "Пруссиялық офицер және басқа да әңгімелер". 1928 жылы жарық көрген "Атқа мінген әйел және басқа да әңгімелер" жинағы Лоуренстің "Кенгуру" және "Жылан" романдарымен, сондай-ақ "Фанни мен Энни" әңгімесінде зерттеген көшбасшылық тақырыбын одан әрі дамытады.

Әдеби сын

Лоуренстің басқа авторларды сынауы көбінесе оның өзінің ойлау және жазу жолына түсінік береді. Оның "Томас Харди және басқа да эсселер" ең қызықтысы. "Классикалық американ әдебиеті туралы зерттеулерде" Лоуренстің Уолт Уитман, Герман Мелвилл және Эдгар Аллан По сияқты жазушыларға жауабы да оның өнер шеберлігін ашып көрсетеді.

Пьесалары

Лоуренс 1906-1909 жылдары «Коллиердің жұма күні кешкі» пьесасын жазды, бірақ ол 1939 жылға дейін жарияланбады және 1965 жылға дейін сахнаға қойылмады. Ол «Қыз-келіншек» пьесасын 1913 жылы жазды, бірақ ол 1967 жылға дейін сахнаға қойылмады, сонда жақсы қабылданды. 1911 жылы ол «Миссис Холройдтың жесір қалуы» пьесасын жазды, оны 1914 жылы қайта жөндеді; ол 1916 жылы АҚШ-та және 1920 жылы Ұлыбританияда, әуесқойлар қойылымында сахналанды. Ол 1976 жылы түсірілді; 1995 жылы теледидарда (BBC 2) көрсетілді. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңында «Жақсы-жаман» және 1925 жылы өзінің соңғы пьесасы «Дэвид» атты шығармаларын да жазды.

Сурет

Д.Х. Лоуренс өмір бойы сурет салуға қызығушылық танытты, бұл оның соңғы жылдарындағы өзіндік өрнектеудің маңызды түріне айналды. Оның суреттері 1929 жылы Лондонның Мейфэр ауданындағы Уоррен галереясында көрмеге қойылды. Көрмеге қатты қарсылық болды, 13 мың адамның көп бөлігі тек қызығушылықпен қарау үшін келді. Daily Express газеті былай деп жазды: "Амазонкамен шайқас – сұмдық, сақалды еркек ақшашты әйелді құмарлықпен ұстап тұрған, ал құрғақ жақтарынан тамшылаған қасқырлар күтіп отырған көрініс, бұл тікелей әдепсіздік". Дегенмен, бірнеше суретшілер мен өнер сарапшылары суреттерді жоғары бағалады. Гвен Джон Everyman журналындағы мақаласында Лоуренстің "өзін-өзі таныстырудың керемет қабілеті" туралы айтты және "Мұсаның табылуы", "Қызыл жалбыз ағаштары" және "Боккаччо әңгімесі" суреттерін "шынайы сұлулық пен зор күшке ие туындылар" деп атады. Басқалары Контадини суретіне ерекше мақтау айтты. Шағым түскеннен кейін полиция жиырма бес суреттің он үшін бірін, оның ішінде "Боккаччо әңгімесін" және "Контадиниді" тәркіледі. Көптеген жазушылардың, суретшілердің және парламент мүшелерінің қолдауына қарамастан, Лоуренс суреттерін қайта алу үшін оларды Англияда қайта көрмеге қоймауға келісуге мәжбүр болды. Ол қайтыс болғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, оның әйелі Фрида суретші және досы Джозеф Гласкодан Лоуренстің суреттерінен көрме ұйымдастыруды сұрады, ол бұл мәселені галерея иесі Кэтрин Вивианомен талқылады. Суреттердің ең ірі коллекциясы қазір Нью-Мексико штатындағы Таос қаласындағы La Fonda de Taos қонақ үйінде сақталады. "Боккаччо әңгімесі" және "Қайта тірілу" сияқты бірнеше туындылар Остин қаласындағы Техас университетінің Гуманитарлық зерттеу орталығында орналасқан.

Леди Чаттерлидің соты

Леди Чаттерлидің ғашығының ауыр цензураланған, қысқартылған нұсқасы 1928 жылы Альфред А. Кнопф баспасымен АҚШ-та жарияланды. Бұл басылым 1946 жылы Signet Books және Penguin Books баспалары арқылы АҚШ-та қайта басылды. Леди Чаттерлидің ғашығының алғашқы тазаланбаған басылымы 1928 жылдың шілде айында Флоренцияда шағын баспагер Джузеппе Ориоли тарапынан басылды: Д.Х. Лоуренс Ориолиге алғыс айтатын өлең жазғандай, өте жақсы сапада 1000 дана басылды. 1960 жылы Ұлыбританияда Penguin Books баспасынан Леди Чаттерлидің ғашығының тазаланбаған басылымы жарық көрген кезде, 1959 жылғы «Зыяратты басылымдар туралы» заң бойынша Penguin баспасына қарсы сот процесі үлкен қоғамдық оқиғаға айналды және жаңа заңның сынағы болды. 1959 жылғы заң (Рой Дженкинс енгізген) баспагерлерге, егер олар туындының әдеби құндылығын дәлелдей алса, сотталмауға мүмкіндік берді. Наразылықтың бірі – «fuck» сөзінің және оның туындыларының, сондай-ақ «cunt» сөзінің жиі қолданылуы болды. Әртүрлі академиялық сыншылар мен сарапшылар, соның ішінде Э.М. Форстер, Хелен Гарднер, Ричард Хоггарт, Реймонд Уильямс және Норман Сент Джон Стевас куәгер ретінде шақырылды, ал 1960 жылдың 2 қарашасында жарияланған үкім «күнәсіз» деп танылды. Бұл Ұлыбританияда ашық мазмұнды басылымдарға қатысты үлкен еркіндікке әкелді. Бас прокурор Мервин Гриффит Джонс кітапты «әйеліңіздің немесе қызметшілеріңіздің оқығанын қалаған кітап па?» деп сұрағанда, прокуратура өзгеріп жатқан қоғамдық нормалардан хабарсыз екені үшін сынға ұшырады. Penguin баспасының 1961 жылы жарық көрген екінші басылымында баспагердің арнауы бар, онда былай делінген: «Бұл кітапты басып шығарғаны үшін Penguin Books 1959 жылғы «Зыяратты басылымдар туралы» заң бойынша 20 қазаннан 2 қарашаға дейін Лондондағы Олд Бейлиде сотталды. Осы басылым он екі қазыға – үш әйелге және тоғыз еркекке арналады, олар «Кінәлі емес» деген үкім шығарды және осылайша Д.Х. Лоуренстің соңғы романы алғаш рет Ұлыбританиядағы жұртшылыққа қолжетімді болды».

A heavily censored abridgement of Lady Chatterley's Lover was published in the United States by Alfred A. Knopf in 1928. This edition was posthumously reissued in paperback in the United States by both Signet Books and Penguin Books in 1946. The first unexpurgated edition of Lady Chatterley’s Lover was printed in July 1928 in Florence by a small publisher, Giuseppe Orioli: 1000 copies in a very good print, according D. H. Lawrence, who wrote a thank you poem to Orioli. When the unexpurgated edition of Lady Chatterley's Lover was published by Penguin Books in Britain in 1960, the trial of Penguin under the Obscene Publications Act of 1959 became a major public event and a test of the new obscenity law. The 1959 act (introduced by Roy Jenkins) had made it possible for publishers to escape conviction if they could show that a work was of literary merit. One of the objections was to the frequent use of the word "fuck" and its derivatives and the word "cunt". Various academic critics and experts of diverse kinds, including E. M. Forster, Helen Gardner, Richard Hoggart, Raymond Williams and Norman St John Stevas, were called as witnesses, and the verdict, delivered on 2 November 1960, was "not guilty". This resulted in a far greater degree of freedom for publishing explicit material in the UK. The prosecution was ridiculed for being out of touch with changing social norms when the chief prosecutor, Mervyn Griffith Jones, asked if it were the kind of book "you would wish your wife or servants to read". The Penguin second edition, published in 1961, contains a publisher's dedication, which reads: "For having published this book, Penguin Books were prosecuted under the Obscene Publications Act, 1959 at the Old Bailey in London from 20 October to 2 November 1960. This edition is therefore dedicated to the twelve jurors, three women and nine men, who returned a verdict of 'Not Guilty' and thus made D. H. Lawrence's last novel available for the first time to the public in the United Kingdom."

Философия және саясат

Саяси, рухани және философиялық мәселелер туралы жиі жазғанына қарамастан, Лоуренс табиғатынан қайшы келетін, өзгергіш болды және оны бір қалыпқа салудан жек көрді. Терри Иглтон сияқты сыншылар Лоуренстің демократияға салқын қарайтынына байланысты оңшыл екенін айтты, ол қоғамды төмендетуге және жеке адамды «орташа» адамның сезімталдығына бағындыруға бейімделеді деп есептеді. 1915 жылғы Бертран Расселге жазған хаттарында Лоуренс жұмысшы табын сайлау құқығымен қамтамасыз етуге қарсылық білдірді және өркендеп келе жатқан еңбек қозғалыстарына наразылық білдірді, сондай-ақ «Азаттық, теңдік және бауырластық» деп аталатын Француз революциясын сынады, оны «үш тісті жылан» деп сипаттады. Республиканың орнына Лоуренс төменгі халықтарды билеу үшін абсолюттік диктатор мен оған тең диктаторды қалады. 1953 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыста Лоуренспен болған қарым-қатынасын еске түсіріп, Рассел Лоуренсті «неміс фашизмінің прототипі» деп сипаттады, «Мен демократияға берілген адам болсам, ол саясаткерлер ойламас бұрын фашизмнің философиясын дамытқан еді» деді. Рассел Лоуренсті жамандықтың күші ретінде қарастырды. Алайда, 1924 жылы Лоуренс «Еуропа тарихындағы қозғалыстар» (1921 жылы жарық көрген, өзі жазған оқулық) кітабына эпилог жазды, онда фашизм мен кеңестік үлгідегі социализмді зорлық-зомбылық және «күшті құдайға табыну» деп айыптады. Сонымен қатар, ол «Егер осыны іске асыру мүмкін болса, социализмнің жақсы түрі ең жақсы үкімет түрі болар деп санаймын» деді. 1920 жылдардың соңында ол әпкесіне Англияға оралса, Лейбористік партияға дауыс беретінін айтты. Бірақ, жалпы алғанда, Лоуренс кез келген ұйымдасқан топтарды ұнатпады, ал 1920 жылдардың соңында жазған «Демократия» атты эссесінде ол әр адамның өздігінен өзі болуы керек жаңа демократия түрін жақтады – әр адам өзі, әр әйел өзі, теңдік немесе теңсіздік туралы ешқандай сұрақтарсыз; және ешкім басқа ер адамның немесе әйелдің болмысын анықтауға тырыспауы керек. Лоуренс феминизмге қатысты көзқарастарында қайшылықтарды көрсетті. Оның жазбалары, әсіресе ертедегі романдары, әйелдерді күшті, тәуелсіз және күрделі тұлғалар ретінде бейнелеуге ұмтылғанын көрсетеді. Ол жас, өзін-өзі басқаратын әйел кейіпкерлері орталық орында болған маңызды туындылар жасады. Жастығында ол әйелдерге дауыс беру құқығын беруді қолдады және бір рет «Барлық әйелдер өз табиғатында алыптар сияқты. Олар бәрін бұзып, өз өмірлерін жалғастыра береді» деп жазған. Алайда, Кейт Миллетт сияқты кейбір феминист сыншылар Лоуренстің жыныстық саясатын сынады, тіпті оны мазақ етті. Миллетт оның әйел кейіпкерлерін ерлер үстемдігі туралы сенімін тарату үшін сөйлеу құралы ретінде пайдаланатынын және «Жүріп кеткен әйел» әңгімесінде Лоуренс адам құрбандығын порнографиялық садизм ретінде бейнелегенін айтты, бұл «ер адамның ұлылығы мен күші үшін жасалған». Бренда Мэддокс бұл әңгімені және сол кезде жазылған тағы екі әңгімені, «Сент-Мор» мен «Принцессаны» «мизогиния шедеврлері» деп атады. Делез бен Гуатари сияқты философтар Лоуренстің Зигмунд Фрейдті сынауында беймәлімнің Эдипке қарсы есептерінің маңызды алғышартын тапты, бұл өте ықпалды болды.

Despite often writing about political, spiritual and philosophical matters, Lawrence was essentially contrary by nature and hated to be pigeonholed. Critics such as Terry Eagleton have argued that Lawrence was right wing due to his lukewarm attitude to democracy, which he intimated would tend towards the leveling down of society and the subordination of the individual to the sensibilities of the "average" man. In his letters to Bertrand Russell around 1915, Lawrence voiced his opposition to enfranchising the working class and his hostility to the burgeoning labour movements, and disparaged the French Revolution, referring to "Liberty, Equality, and Fraternity" as the "three fanged serpent." Rather than a republic, Lawrence called for an absolute dictator and equivalent dictatrix to lord over the lower peoples. In 1953, recalling his relationship with Lawrence in the First World War, Russell characterised Lawrence as a "proto German Fascist," saying "I was a firm believer in democracy, whereas he had developed the whole philosophy of Fascism before the politicians had thought of it." Russell felt Lawrence to be a positive force for evil. However, in 1924 Lawrence wrote an epilogue to Movements in European History (a textbook he wrote, originally published in 1921) in which he denounced fascism and Soviet style socialism as bullying and “a mere worship of Force”. Further, he declared “I believe a good form of socialism, if it could be brought about, would be the best form of government.” In the late 1920s, he told his sister he would vote Labour if he was living back in England. In general, though, Lawrence disliked any organized groupings, and in his essay Democracy, written in the late twenties, he argued for a new kind of democracy in which

each man shall be spontaneously himself – each man himself, each woman herself, without any question of equality or inequality entering in at all; and that no man shall try to determine the being of any other man, or of any other woman. Lawrence held seemingly contradictory views on feminism. The evidence of his written works, particularly his earlier novels, indicates a commitment to representing women as strong, independent, and complex; he produced major works in which young, self directing female characters were central. In his youth he supported extending the vote to women, and he once wrote, “All women in their natures are like giantesses. They will break through everything and go on with their own lives.” However, some feminist critics, notably Kate Millett, have criticised, indeed ridiculed, Lawrence's sexual politics, Millett claiming that he uses his female characters as mouthpieces to promote his creed of male supremacy and that his story The Woman Who Rode Away showed Lawrence as a pornographic sadist with its portrayal of “human sacrifice performed upon the woman to the greater glory and potency of the male.” Brenda Maddox further highlights this story and two others written around the same time, St. Mawr and The Princess, as “masterworks of misogyny.”

Despite the inconsistency and at times inscrutability of his philosophical writings, Lawrence continues to find an audience, and the publication of a new scholarly edition of his letters and writings has demonstrated the range of his achievement. Philosophers like Gilles Deleuze and Félix Guattari found in Lawrence's critique of Sigmund Freud an important precursor of anti Oedipal accounts of the unconscious that has been much influential.

Өлімнен кейінгі бедел

Лоренстің қайтысынан кейін жазылған некрологтардың көпшілігі, Э.М. Форстердің жазғанын қоспағанда, ықылассыз немесе жауалы болды. Дегенмен, осы автордың өмірі мен туындыларының маңыздылығын жағымды бағалағандар да болды. Мысалы, оның көп жылдық досы Кэтрин Карсвелл 1930 жылдың 16 наурызында «Time and Tide» журналында жарияланған хатында оның өмірін қорытындылады. Ол оның сыншыларына жауап ретінде былай деп жазды: «Өмірінің басында үлкен қиындықтарға тап болып, бойымен нәзік денелі болған, өмірінің үштен екі бөлігін кедейлікте өткізген және қайтысынан кейін де сақталған жаулыққа қарамастан, ол істегісі келмейтін ештеңе істемеді, ал ең қалағанының бәрін істеді. Ол әлемді аралап, ранчо иеленді, Еуропаның ең әдемі жерлерінде өмір сүрді, кіммен кездесуді қаласа, солармен кездесіп, олардың қате екенін, ал өзінің дұрыс екенін айтты. Ол сурет салды, қолөнер жасады, ән шырқады, атпен жүрді. Ол шамамен үштен бір бөлігі кітап жазды, олардың ең нашар беттері де басқа ешкімге тән емес өмірмен билейді, ал ең жақсылары тіпті оны жек көретіндер де теңдесі жоқ деп мойындайды. Жаман әдеттері жоқ, адамгершілік қасиеттері мол, бір әйелге үйленген, мінеки азамат, бірақ ол өркениеттің шектеулерінен және әдеби топтардың мақтандығынан құтыла алды. Ол олардың қатыгездігіне күліп, қарғыс айтты – әрқайсысы жасырын аяқтарына тізгін тағылған – қазір оның өлімін тергеп жатқандар. Оларға қарамастан жұмысын істеп, өмірін сүру оңай болған жоқ, бірақ ол оны істеді, және олар ұмытылғаннан кейін ұзақ уақыт өткен соң, сезімтал және әдепті адамдар – егер олар қалса – Лоренстің беттерін ашады және оның қандай сирек адам болғанын біледі». Алдос Хаксли де 1932 жылы жарияланған хаттар жинағына жазған кіріспесінде Лоренсті қорғады. Алайда, Лоренстің әдеби беделінің ең ықпалды жақтаушысы Кембридж әдеби сыншысы Ф.Р. Ливис болды, ол автордың ағылшын көркем әдебиеті дәстүріне маңызды үлес қосқанын айтты. Ливис «Радуга», «Махаббаттағы әйелдер» және қысқа әңгімелер мен повестердің көркемдік туындылар екенін атап өтті. Кейін 1959 жылы Америкада және 1960 жылы Ұлыбританияда «Леди Чаттерлидің ғашығы» романының толыққанды басылымына байланысты туындаған сот процестері және толық мәтіннің жариялануы Лоренстің танымалдығын (және даңқын) кең жұртшылыққа жеткізді. 2008 жылдан бері Иствудте Лоренстің өмірі мен туындыларын тойлау мақсатында жыл сайынғы Д.Х. Лоренс фестивалі ұйымдастырылуда; 2016 жылдың қыркүйегінде Корнуоллде Лоренстің Зеннормен байланысының 100 жылдығына арналған шаралар өтті.

The obituaries shortly after Lawrence's death were, with the exception of the one by E. M. Forster, unsympathetic or hostile. However, there were those who articulated a more favourable recognition of the significance of this author's life and works. For example, his long time friend Catherine Carswell summed up his life in a letter to the periodical Time and Tide published on 16 March 1930. In response to his critics, she wrote:In the face of formidable initial disadvantages and lifelong delicacy, poverty that lasted for three quarters of his life and hostility that survives his death, he did nothing that he did not really want to do, and all that he most wanted to do he did. He went all over the world, he owned a ranch, he lived in the most beautiful corners of Europe, and met whom he wanted to meet and told them that they were wrong and he was right. He painted and made things, and sang, and rode. He wrote something like three dozen books, of which even the worst page dances with life that could be mistaken for no other man's, while the best are admitted, even by those who hate him, to be unsurpassed. Without vices, with most human virtues, the husband of one wife, scrupulously honest, this estimable citizen yet managed to keep free from the shackles of civilisation and the cant of literary cliques. He would have laughed lightly and cursed venomously in passing at the solemn owls—each one secretly chained by the leg—who now conduct his inquest. To do his work and lead his life in spite of them took some doing, but he did it, and long after they are forgotten, sensitive and innocent people—if any are left—will turn Lawrence's pages and will know from them what sort of a rare man Lawrence was. Aldous Huxley also defended Lawrence in his introduction to a collection of letters published in 1932. However, the most influential advocate of Lawrence's literary reputation was Cambridge literary critic F. R. Leavis, who asserted that the author had made an important contribution to the tradition of English fiction. Leavis stressed that The Rainbow, Women in Love, and the short stories and tales were major works of art. Later, the obscenity trials over the unexpurgated edition of Lady Chatterley's Lover in America in 1959, and in Britain in 1960, and subsequent publication of the full text, ensured Lawrence's popularity (and notoriety) with a wider public. Since 2008, an annual D. H. Lawrence Festival has been organised in Eastwood to celebrate Lawrence's life and works; in September 2016, events were held in Cornwall to celebrate the centenary of Lawrence's connection with Zennor.

Лоуренстің өмірінен таңдамалы суреттер

«Сүйіспеншілік діңгегі»: 1981 жылы түсірілген, Лоренстің осы аттас өмірбаянына негізделген фильм. Лоренс рөлін Иан МакКеллен сомдайды. Фильм көбінесе Лоренстің Таос, Нью-Мексико және Италиядағы өміріне арналған, бірақ бастапқы өмірбаяны оның өмірінің көп бөлігін қамтиды. «Жаңарып келе жатқан»: Кеннет Бранаг Лоренс рөлінде ойнаған 1985 жылғы фильм. «Зеннор қараңғылығында»: Хелен Данмордың 1993 жылғы романы, онда Лоренс және оның әйелі маңызды рөлде бейнеленген. «Таста»: Эми Розентальдың 1916-17 жылдары Корнуоллде Лоренс, оның әйелі Фрида Лоренс, әңгімеші Кэтрин Мэнсфилд және сыншы, редактор Джон Миддлтон Мюрриді көрсеткен 2008 жылғы сахналық пьесасы. «ЛОУРЕНС – даулы! Цензураланған! Тыйым салынған!»: Лоренстің өміріне негізделген мюзикл. 2009 жылғы «Марки» театрының үздік түпнұсқа мюзикл сыйлығының иегері. 2013 жылдың қазан айында Лондонның «Брайдуэлл» театрында тұңғыш рет көрсетілді. «Күйеулер мен ұлдар»: Бен Пауэрдің Лоренстің «Күйеу қызы», «Кеншінің жұма күні» және «Миссис Холройдтың жесірлігі» атты үш пьесасынан жасаған сахналық қойылымы. Бұл пьесалардың әрқайсысы Лоренстің Ноттингемширдегі Иствуд кеншілер қауымдастығында өткен жас кезеңіне арналған. «Күйеулер мен ұлдар» Ұлттық театр мен Корольдік биржа театрының бірлескен өндірісі болып табылады және 2015 жылы Лондонда Марианн Эллиотт қойды. «Фрида: Түпнұсқа Леди Чаттерли» (Hodder & Stoughton, 2019): Аннабель Аббстың романы.

Хаттар жинағы

Д. Х. Лоуренстің хаттары, I том, 1901 жылдың қыркүйегі – 1913 жылдың мамыры, ред. Джеймс Т. Болтон, Кембридж университетінің баспасы, 1979,
Д. Х. Лоуренстің хаттары, II том, 1913 жылдың маусымы – 1916 жылдың қазаны, ред. Джордж Дж. Зытарук және Джеймс Т. Болтон, Кембридж университетінің баспасы, 1981,
Д. Х. Лоуренстің хаттары, III том, 1916 жылдың қазаны – 1921 жылдың маусымы, ред. Джеймс Т. Болтон мен Эндрю Робертсон, Кембридж университетінің баспасы, 1984,
Д. Х. Лоуренстің хаттары, IV том, 1921 жылдың маусымы – 1924 жылдың наурызы, ред. Уоррен Робертс, Джеймс Т. Болтон және Элизабет Мэнсфилд, Кембридж университетінің баспасы, 1987,
Д. Х. Лоуренстің хаттары, V том, 1924 жылдың наурызы – 1927 жылдың наурызы, ред. Джеймс Т. Болтон мен Линдейт Вази, Кембридж университетінің баспасы, 1989,
Д. Х. Лоуренстің хаттары, VI том, 1927 жылдың наурызы – 1928 жылдың қарашасы, ред. Джеймс Т. Болтон мен Маргарет Болтон, Джеральд М. Лейсимен бірге, Кембридж университетінің баспасы, 1991,
Д. Х. Лоуренстің хаттары, VII том, 1928 жылдың қарашасы – 1930 жылдың ақпаны, ред. Кит Сагар және Джеймс Т. Болтон, Кембридж университетінің баспасы, 1993,
Д. Х. Лоуренстің хаттары, индексімен, VIII том, ред. Джеймс Т. Болтон, Кембридж университетінің баспасы, 2001,
Д. Х. Лоуренстің таңдамалы хаттары, Джеймс Т. Болтон жинаған және редакциялаған, Кембридж университетінің баспасы, 1997,
Д. Х. Лоуренстің Бертран Расселге жазған хаттары, ред. Гарри Т. Мур, Нью-Йорк: Готэм кітап дүкені, 1948.

Суреттер

Д. Х. Лоуренстің картиналары, Лондон: Mandrake Press, 1929. Д. Х. Лоуренстің суреттері, құраст. Кит Сагар, Лондон: Chaucer Press, 2003. Д. Х. Лоуренстің өнер туындыларының жинағы, құраст. Тэцудзи Коно, Токио: Sogensha, 2004.

Библиографиялық ресурстар

Пол Поплавски (1995) Д.Х. Лоуренстің шығармалары: хронологиялық тізім (Ноттингем, Д.Х. Лоуренс қоғамы)
Пол Поплавски (1996) Д.Х. Лоуренс: анықтамалық (Вестпорт, Коннектикут және Лондон: Гринвуд баспасы)

В. Робертс және П. Поплавски (2001) Д.Х. Лоуренстің библиографиясы. 3-басылым (Кембридж, Кембридж университетінің баспасы)
Чарльз Л. Росс және Деннис Джексон, редакторлар (1995) Д.Х. Лоуренстің шығармаларын өңдеу: заманауи автордың жаңа нұсқалары (Анн Арбор, Мичиган: Мичиган университетінің баспасы)
Кит Сагар (1979) Д.Х. Лоуренс: оның еңбектерінің күнтізбесі (Манчестер, Манчестер университетінің баспасы)
Кит Сагар (1982) Д.Х. Лоуренс анықтамалығы (Манчестер, Манчестер университетінің баспасы)

Лоуренс мұрағаты

Д. Х. Лоуренс жинағы Банкрофт кітапханасында
Д. Х. Лоуренс жинағы және Фрида Лоуренс жинағы Гарри Рэнсом орталығында
Нью-Мексико университетінде Д. Х. Лоуренс қағаздары, хат алмасу және фотосуреттер жинағы
Ноттингем университетінде Д. Х. Лоуренс жинағы
Колумбия университетінде Альфред М. және Кларисс Б. Хеллманның Д. Х. Лоуренс жинағы