Кіріспе

Америкалық реактивтік, кез келген ауа-райында ұшуға арналған, ұрысқа қарсы ұшақ.

Northrop F-89 Scorpion – американдық Northrop Corporation ұшақ құрастырушы компаниясы жасаған және шығарған, кез келген ауа-райында ұша алатын, екі қозғалтқышты ұрысқа қарсы ұшақ. Бұл ұшақ, ұрысқа қарсы рөлге арналған алғашқы реактивтік ұшақ болып, қызметке түсті, сондай-ақ, басқарусыз Genie зымыранымен жабдықталған, әуеден әуеге соққы беруге арналған ядролық қарумен қаруланған алғашқы ұшақ. "Scorpion" атауы ұшақтың жоғары орналасқан құйрығынан және жоғары орналасқан көлденең қанаттарынан шыққан, бұл оларды қозғалтқыштан шығатын газдардан алыс ұстаған. Northrop компаниясы Scorpion ұшағын 1945 жылдың тамызында АҚШ Әскери-әуе күштерінің (USAAF) берген талаптарына сәйкес жобалады. Ішкі белгісі N-24 болған, ол бастапқыда салыстырмалы түрде тар фюзеляжға, Allison J35 турбореактивтік қозғалтқыштарына және қанаттың иілген конфигурациясына ие болды. Алайда, осы қанаттың нашар төмен жылдамдықтағы сипаттамалары, оны салыстырмалы түрде жұқа, тік қанатпен алмастыруға әкелді. Тік қанаттары оның тиімділігін шектесе де, Scorpion басқарылатын зымырандармен жабдықталған алғашқы американдық ұшақтардың бірі болды. 1946 жылдың наурыз айында USAAF N-24 және бәсекелес Curtiss Wright XP-87 Blackhawk ұшақтарын дамытуға таңдады, нәтижесінде екі ұшаққа арналған алғашқы келісімшарт, XP-89 деп аталды, 1946 жылдың 13 маусымында бекітілді. 1948 жылдың 16 тамызында прототип Muroc әскери әуе алаңынан алғашқы ұшуын жасады. XP-89 ұшақтарының бәсекелестік сынақтарынан кейін, шенеуніктер Scorpion-ға ресурстарды шоғырландыру үшін XP-87 жобасын тоқтатуды шешті, себебі ол ең жылдам ұшақ болып танылды және ең перспективалы деп саналды. 1950 жылдың 22 ақпанында болған қаза тағдырлы апаттан кейін әртүрлі өзгерістер мен жақсартулар енгізілді. Осыған дейін, шенеуніктер Allison J33 A-21 турбореактивтік қозғалтқыштарын, AN/APG-33 радары мен Hughes E-1 отты басқару жүйесін пайдалануды бекіткен болатын. 1950 жылдың қыркүйегінде Scorpion АҚШ Әуе күштерімен (USAF) қызметке түсті, ол оның жалғыз операторы болды. F-89A үлгісінен барлығы 18 дана ғана жасалды, себебі ол тез арада F-89B конфигурациясымен алмастырылды, көптеген өзгерістер авиациялық жабдықтарға қатысты болды және 1951 жылдың маусымында жеткізілді. Одан кейін F-89C үлгісі ілесе бастады, ол қозғалтқыштарды жаңартумен ерекшеленді. 1954 жылы түпкілікті F-89D үлгісі енгізілді, ол жаңа Hughes E-6 отты басқару жүйесін, AN/APG-40 радары мен AN/APA-84 компьютерін пушкалық қарудың орнына орнатты, оның орнына "Mighty Mouse" FFAR зымыран модульдерімен жабдықталды. Қызметке енген соңғы үлгі F-89J болды, ол әдетте AIR-2 Genie ядролық әуеден әуеге зымыранымен жабдықталған. Олар 1959 жылға дейін Әуе қорғанысы басқаруында, кейіннен Аэроғарыштық қорғаныс басқаруы (ADC) деп аталды, ал 1960 жылдардың соңына дейін Әуе ұлттық гвардиясында қызмет етті. Соңғы Scorpion ұшақтары 1969 жылы қызметтен шығарылды.

Өмірбаян

Scorpion-ның шығу тегі Америка Құрама Штаттары Әскери Әуе Күштерінің (USAAF) Әуе Техникалық Қызмет Командасының талаптарына ("Кез келген ауа райындағы күрес ұшағының әскери сипаттамалары") байланысты, Northrop P-61 Black Widow ұшағын ауыстыру үшін түнгі күрес ұшағы қажеттігінен туындады. 1945 жылдың 28 тамызында ұшақ өндірушілерге жіберілген алдын ала талаптар екі қозғалтқыш және алты мылтық – пулемет немесе автокөн қаруын талап еткен. 23 қарашада жаңартылған талаптар шығарылды; онда реактивтік қозғалтқыш туралы нақты талап қойылмаған, бірақ қажетті максималды жылдамдыққа баламалы тәсілдермен жету қиын болды. Ұшақ ішкі жағында сақталатын ракеталармен және екі иілгіш тіректе орналасқан алты мылтықпен қаруланбақ, олардың төртеуі алға, екеуі артқа қаратылған. Әрбір тіректегі мылтықтар ұшақтың бойлық осінен 15 градусқа дейін қозғала алуы керек; әрбір тіректегі мылтықтар радар арқылы автоматты түрде басқарылатын. Жердегі нысандарға шабуыл жасау үшін бомбалар тасымалдауға және сырттан кемінде сегіз ракетамен қарулануға қабілетті болуы керек. Басқа талаптарға 12 минут ішінде 35 000 фут биіктікке көтерілу және 600 теңіздік миль радиусы кірді. Ұсыныстарды алты ұшақ компаниясы ұсынды: Bell Aircraft, Consolidated Vultee, Douglas Aircraft, Goodyear, Northrop және Curtiss Wright. Соққыны азайту үшін екі Allison J35 турбореактивті қозғалтқышы төменгі фюзеляжға, ауа кіретін тесіктерінің тікелей артына орналастырылды және артқы фюзеляж астынан шығарылатын. Көлденең тұрақтандырғыш тік тұрақтандырғыш пен фюзеляждың қосылған жерінен жоғары орнатылды және белгілі бір диэдральдық бұрышқа ие болды.

Келісімшарт және қайта құру

1946 жылғы 13 маусымда XP 89 деп белгіленген екі ұшаққа арналған бастапқы 4 миллион долларлық келісімшарт мақұлданды. Жобаға қатысты ұсынылған өзгерістер Нортроп компаниясына жіберілген өзгертулер сериясы арқылы ресімделді. Басқа өзгерістердің қатарында, көлденең тұрақтандырғыштың орны да қанағаттандырмас болды, себебі ол қозғалтқыштан шығатын газдардың әсеріне ұшырады және жоғары шабуыл бұрыштарында қанаттан келетін ауа ағынымен "жабылып" қалуы мүмкін еді. Ол құйрықтың ортасына жылжытылды, бірақ тік тұрақтандырғыштың алдыңғы жиегімен бір деңгейде орналасуы турбуленттілік салдарынан қосымша кедергі тудырып, лифттер мен рульдің тиімділігін азайтты. Көлденең тұрақтандырғышты алға жылжыту мәселені шешті. Тағы бір маңызды өзгеріс 8 қазанда USAAF артқы қаруды алып тастау үшін техникалық талаптарды қайта қараған кезде жасалды. 17 желтоқсанда тағы бір тексеру өтті, бірақ инспекторлар негізінен ұсақ өзгерістерді ұсынды, алайда фюзеляждың жанармай бактерілері әлі де қозғалтқыштардың үстінде орналасқан еді. Нортроптың жанармай бактерілерін қорғауға бағытталған күш-жігері жеткілікті деп есептелді, себебі жалғыз балама – ұшақтың барлық конструкциясын қайта жасау еді. XP 89 ұшағы жұқа, тік, орталық қанатқа және тандемдік түрде орналасқан екі экипаж мүшесіне ие болды. Артқы фюзеляждың жұқалығы және жоғары орналасқан көлденең тұрақтандырғыш Нортроп қызметкерлерінің оны "Скорпион" деп атауына себеп болды – бұл атау кейін Әуе күштерімен ресми түрде қабылданды. Қарулы топтың бірін немесе екіншісін әзірлеуге дайын болғанша, мұрын бөлігінің астына 200 оқтан тұратын алты қарудан тұратын уақытша орнату жасалды. Жұқа қанаттың қанаттың еніне қатынасы 5,88, қалыңдығы мен сымның арақатынасы 9% болды және жоғары жылдамдықта төмен кедергі мен төмен жылдамдықта тұрақтылықты қамтамасыз ететін NACA 0009 64 профилі қолданылды. Түзу қанаттың тағы бір артықшылығы – қанаттың ұштарында ауыр салмақты орналастыру мүмкіндігі болды. P 61 ұшағында қолданылған дөңгелек типті (айналмалы) спойлерондарды қанатқа орнату мүмкін болмағандықтан, Нортроп сәтсіз XP 79 прототипі үшін жасалған "децелерондарды" пайдаланды. Бұл қанаттың қалқанша тәрізді бөліктері, оларды әдеттегі қанаттар ретінде, тежегіштер ретінде немесе қажет болған жағдайда жапсырмалар ретінде қолдануға болады. Барлық басқару беттері, жапсырмалар және қону шассисі гидравликалық жүйемен басқарылды. Жұқа қанатқа арналған биік, жұқа, жоғары қысымды бас дөңгелектері қажет болды, ал фюзеляждың төмендігі алдыңғы шассиде екі дөңгелекті пайдалануды талап етті. Бірнеше ай бұрын Әуе күштері үш түрлі ауа райында ұшуға арналған ұшақтардың прототиптерін – XF 87, XF 89 және АҚШ Әскери-теңіз күштерінің XF3D ұшақтарын сынақтан өткізді. Алайда, ол ұшқыш кабинасының орналасуы және техникалық қызмет көрсетудің қарапайымдығы тұрғысынан соңғы орында болды. 1949 жылдың мамыр айында Әуе күштері шамамен 48 миллион долларлық құнмен келісімшарт жасады, ол екінші прототипке өзгерістер енгізуді, сондай-ақ алғашқы 48 стандартты ұшақты, қосалқы бөлшектерді, құралдарды, жердегі жабдықтарды және бір статикалық сынақ тіреуін жеткізуді қамтыды. Екі айдан кейін Әуе күштері алғашқы прототипті ресми түрде қабылдады, бұл жоспардан бір жылға кешікті. 1949 жылғы 27 маусымда апаттық қонудан кейін жөндеуден өткеннен кейін, XF 89 1950 жылғы ақпанда RKO киностудиясының "Jet Pilot" фильміне қатысу үшін March AFB әуе базасына ұшты. Бірақ көп ұзамай, 1950 жылғы 22 ақпанда ұшақ апатқа ұшырап, бақылаушы қаза тапты, себебі лифттерде діріл пайда болды, ал одан кейін туындаған тербеліс бүкіл құйрықтың жұлынып түсуіне әкелді. және фюзеляждағы турбуленттікті және одан туындайтын дірілді азайту үшін газ шығару дефлекторларын қосу. Бұл өзгерістер бастапқыда екінші прототипке олардың тиімділігін тексеру үшін қолданылды.

Пайдалану тарихы

1950 жылдың 28 қыркүйегінде әуе күштері бірінші F 89A ұшағын бағалау мақсатында қабылдады; жыл соңына дейін тағы екі ұшақ қабылданды. Екі айдан кейін Әскери-әуе күштері қатаң шарттармен болғанымен, бағдарламаны қолдауға шешім қабылдады. Бұған ұшу сынақ бағдарламасын үдету, алғашқы өндіріс ұшақтарында флаттер мәселесі шешілгенін дәлелдеу үшін арнайы сынақтар жүргізу және осы мәселені түпкілікті шешу үшін 1951 жылдың қаңтарына мерзім белгілеу кірді. Ұшақтар AN/APG 33 радарымен және 20 мм Т 31 зеңбірегінің алты данасымен жабдықталды. Бұрыштағы айналмалы мұнараны алып тастап, қанат ұштарына отын бактары орнатылды. Қанат астындағы иінтіректер 16 ракета немесе 250 бомба тасымалдауға мүмкіндік берді. 1951 жылдың маусым айында "Скорпион" 84-ші истребитель-перехватчик эскадрильясының құрамына енді. Дегенмен, F 89B қозғалтқыштары мен басқа да жүйелерінде елеулі қиындықтар туындады, нәтижесінде 1954 жылы ол жедел міндеттен алынды. Жақсартылған F 89C 1951 жылдың қыркүйегінен бастап енгізіле бастады, бірақ Әуе күштері төрт айдан кейін туындаған мәселелерге байланысты жеткізілімді тоқтатты. Қозғалтқышты бірнеше рет ауыстырғанмен және басқа да өзгерістер жасалғанмен, проблемалар сақталды, сонымен қатар қанаттардың құрылымдық ақаулары анықталды, бұл F 89 ұшақтарын жерге отырғызуға және 194 A, B және C модельдерін жөндеуге әкеп соқты. 1952 жылдың 22 қыркүйегінде барлық "Скорпион" ұшақтары, ұшу сынақтарына қатысқандарды қоспағанда, келесі жылға дейін жерге отырғызылды. F 89C 1954 жылы Әуе күштерінің жедел қызметінен шықты, ал 1960 жылға дейін Әуе ұлттық гвардиясы қолданды. Өндірістің түпкілікті моделі F 89D болды. Ол алғашқы ұшуын 1951 жылдың 23 қазанында жасады, бірақ ерте модельдердегі мәселелер сериялық өндіріске кедергі келтірді, нәтижесінде үлкен құрылымдық өзгерістер енгізілді, содан кейін 1953 жылы толық өндіріс қайта басталды. Шамамен 170 F 89D, олардың көпшілігі өндіріс қайта басталғанға дейін салынған, кейіннен салынған ұшақтармен бірдей стандартқа жеткізу үшін қайта жабдықталды. 1953 жылдың 7 қаңтарында F 89D пайдалануға берілді. Ол Hughes E 6 отты басқару жүйесін AN/APG 40 радарымен және AN/APA 84 компьютерімен алмастырды. Қару-жарақ құрамында 52 дана "Mighty Mouse" FFAR зымыраны бар екі контейнер болды. Барлығы 682 F 89D ұшағы салынды. 1956 жылдың тамызында Окснард әуе базасынан екі F 89D тосқауылдағышы Palmdale шайқасына себеп болған қашып кеткен F6F 5K дронын атып түсіру үшін ұшып келді. F 89E және F 89F деп аталатын, қайта қозғалтқышпен жабдықталған F 89 ұшақтары жасалмады, сондай-ақ Hughes MA 1 атыс басқару жүйесімен және GAR 1/GAR 2 Falcon әуеден әуеге зымырандарымен (Convair F 106 Delta Dart сияқты) жабдықталған F 89G ұшағы да жоспарланды. 1956 жылы пайдалануға берілген F 89H ұшақтарында F 102 ұшақтарындағыдай E 9 атыс басқару жүйесі және әрқайсысында үш Falcon (әдетте үш жартылай белсенді радиолокациялық GAR 1 және үш инфрақызыл GAR 2) және 21 FFAR бар үлкен жаңа қанат ұштарындағы контейнерлер орнатылды, барлығы алты зымыран және 42 ракета. Атыс басқару жүйесіндегі мәселелер H ұшағының пайдалануға берілуін кешіктірді, сол кезде оның көрсеткіштері жаңа суперсондық тосқауылдағыштарға қарағанда айтарлықтай төмен болды, сондықтан ол 1959 жылы АҚШ Әскери-әуе күштері қызметінен шығарылды. Соңғы нұсқасы F 89J болды, ол F 89D негізінде жасалған, бірақ стандартты қанат ұштарындағы зымыран контейнерлерін / бактарын отын бактарымен алмастырды және әрбір қанаттың астына бір MB 1 Genie ядролық зымыранына (кейде төрт әдеттегі Falcon әуеден ауаға зымырандарымен толықтырылады) арналған тіреу орнатты. Жаңа F 89J ұшақтары салынбады, бірақ 350 D ұшағы осы стандартқа сәйкес өзгертілді. Олар 1959 жылға дейін Әуе қорғанысы басқаруында, кейіннен Әуе-ғарыштық қорғаныс басқаруы (ADC) деп аталды, қызмет етті, ал ADC 1969 жылға дейін Әуе ұлттық гвардиясының бөлімшелерін алды. Ұшақтың бұл нұсқасы жартылай автоматты жердегі орта (SAGE) әуе қорғанысы жүйесінде кеңінен қолданылды. Барлығы барлық нұсқадағы 1050 "Скорпион" ұшағы салынды.