Кіріспе

Мысырдың ұлттық туы (арабша: عَلَمْ مِصر) – 1952 жылғы Мысыр революциясына дейін соны үш тең көлденең қызыл, ақ және қара жолақтан тұратын үш түсті ту. Тудың ақ жолағының ортасында Мысырдың ұлттық нышаны – Салахиддиннің Мысыр бүркіті бейнеленген.

Символизм

1952 жылы 23 шілдедегі төңкеріс кезінде патша Фарукты құлатқан Мысырдың еркін офицерлері революциялық және азаттық туының үш жолағының әрқайсысына нақты символика тағайындады. Қызыл жолақ – египеттіктердің отаршылдыққа қарсы күресте төгілген қанын көрсетеді. Ақ жолақ – египеттіктердің жүректерінің тазалығын білдіреді. Ақ жолақтың астындағы қара жолақ – қараңғылықтың жеңілу жолын символдайды. 1952 жылғы 23 шілдеде жасалған Египеттің революциялық және азаттық туы көптеген араб елдеріне үлгі болды және көптеген араб мемлекеттері оны қабылдады. Ирак, Сирия, Судан және Йемен (бұрынғы Ливия) да осы көлденең үш түсті туды қолданады, тек ақ жолақтағы ұлттық белгілердің болуымен (немесе болмауымен) ғана ерекшеленеді.

Тарих

Қазіргі Египет туының қалыптасуы Мұхаммед Әли әулетінің билігі тұсында, олардың кезінде Египет Суданмен біріккен, сондай-ақ Египеттік ұлтшылдықтың және Египет армиясындағы революциялық идеялардың күшеюімен айқындалды.

Мұхаммед Әли әулеті (18051922)

Мұхаммед Әли Мысыр билігін қолға алған кезде, ел ресми түрде Осман империясының аймағы (Кум аймағы) болатын. Алайда, оның өкімет кезінде, сондай-ақ оның ұлдары мен немерелерінің билігінде Мысыр дербес хадиват ретінде іс жүзінде тәуелсіздікке ие болды. Үш жұлдыз бен жарты айдың мағынасы оның әскерлерінің үш құрлықта (Африка, Азия және Еуропа) жеңіске жеткенін, сондай-ақ Мысыр, Судан және Хиджаз үстінен оның билігін көрсетеді деп есептеледі. Осман империясының туымен ұқсастық әдейі жасалған, себебі Мұхаммед Әли Осман әулетін құлатып, сұлтандық таққа отыруды мақсат тұтқан. Мысыр 1914 жылы Осман билігінің ресми түрде аяқталуынан кейін де осы туды сақтап қалды, сол кезде Мысыр сұлтанат және британдық протекторат деп жарияланды. 1882 жылғы Ураби көтерілісінен кейін британ әскерлері елді басып алып, ұлттық сезімді күшейтті. Бұл 1919 жылғы революциядағы ең жоғары нүктесіне жетті, онда Мұхаммед Әли енгізген қызыл ту және жарты ай мен крест белгісі бар арнайы жасыл ту британдықтарға қарсы наразылықтарда қолданылды (соңғысы Мысырдың мұсылман және христиан қауымдастықтары Мысырдың ұлттық қозғалысын қолдайтынын көрсетеді).

Мысыр патшалығы (19221953)

1922 жылы Ұлыбритания Египеттің тәуелсіздігін ресми түрде мойындауға келісті, бірақ бұл тек Египет сұлтаны Фуад I-нің өзінің атағын патшаға өзгертуі шартымен болды. Осы шарт орындалғаннан кейін, енді Фуад патша жаңа ұлттық туды ресми қабылдау туралы патшалық жарлық шығарды. Туда жасыл түс фонға, ақ түсті ай және үш ақ жұлдыз енгізілді. Үш жұлдыз патшалықтың үш құрамдас бөлігін – Мысыр, Нубия және Суданды символдайды, ал жасыл түс елдің егістікке негізделген шаруашылығын көрсетеді. Дегенмен, басқа дереккөздер бұл түс елде басым дін – исламды бейнелейтінін айтады. Сондай-ақ, үш жұлдыз елдегі үш діни қауымды – мұсылмандарды, христиандарды және яһудилерді көрсетеді деген пікір де бар.

Мысыр Республикасы (19531958) Мысыр еркін офицерлер қозғалысы

1952 жылғы революциядан кейін Египеттің еркін офицерлері Корольдіктің туын сақтап қалды, бірақ сонымен қатар қызыл, ақ және қара түсті көлденең жолақтардан тұратын Революциялық және Азаттық туын енгізді. Ортаңғы жолақта Революцияның нышаны – Саладиннің бүркіті бейнеленген. Бұл бүркіттің алғашқы нұсқасы кейінірек қабылданған нұсқадан сәл өзгеше. Мемлекеттік жүйе 1953 жылғы 18 шілдеде Республика жариялану арқылы ресми түрде таратылғаннан кейін де Корольдіктің туы ресми қолданыста болды, Гамал Әбдел Насер жаңа аймақтық саяси одақ құрылғанын жариялағанға және 1958 жылы Біріккен Араб Республикасы деп атауын өзгерткенге дейін. Жаңа ту монархиялық кезеңдегі Османдық үлгідегі тулардан үзілісті білдіріп, Насер үкіметі қолдаған араб ұлтшылдығын баса көрсетті.

Мысыр Араб Республикасы (1984 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

1977 жылы Араб Республикалары Федерациясы таратылғанмен, Египет 1984 жылдың 4 қазанына дейін Федерацияның туын сақтап келді. Осы күні ақ жолақтағы (және елтаңбадағы) Құрейштің алтын бүркіті Салахиддиннің бүркітімен (1952 жылғы нұсқасына қарағанда 1958 жылғы нұсқасы) алмастырылды. Бүркіт ұстап тұрған қалқан толығымен алтын және ақ түстермен боялған, бұл Египеттің елтаңбасындағы қалқанның түстерінен ерекшеленеді.

Туды көтеруді реттейтін ережелер

Ту барлық египеттік мемлекеттік ғимараттарда жұма күндері, ұлттық мерекелерде, Өкілдер палатасының ашылу отырысында және Ішкі істер министрі анықтаған басқа да жағдайларда көтеріледі. Ту күн сайын шекаралық посттарда, кедендік ғимараттарда, египеттік консулаттарда және шетелдегі елшіліктерде Революция күні (23 шілде) мен басқа ұлттық мерекелерде, сондай-ақ египеттік президенттің дипломатиялық миссия орналасқан елге сапары кезінде көтеріледі. Туды кез келген тәрізде қорлау қылмыстық құқық бұзушылық болып табылады және мемлекеттік биліктің қадірін төмендетуді білдіргендіктен заңмен жазаланады. Шетелдік туларды немесе басқа елдердің ұлттық белгілерін қорлауға қатысты да қылмыстық жазалар қарастырылған.