Кіріспе

Ұлттық туы

Непалдың ұлттық туы – әлемдегі жалғыз тікбұрышты емес ту, ол егемен елдің мемлекеттік және азаматтық туы ретінде қолданылады. Ту – екі жеке паннонның (немесе тудың) қарапайым үйлесімі, ол қос паннон деп аталады. Оның қызыл түсі батылдықтың символы және Непалдың ұлттық гүлі – рододендронның түсін білдіреді, ал көк шекарасы – бейбітшіліктің символы. 1962 жылға дейін тудың күн мен ай белгілерінде адам беттері болған, бірақ туды жаңарту үшін олар алынып тасталды. Қазіргі ту 1962 жылдың 16 желтоқсанында жаңа конституциялық үкімет құрылған кезде қабылданды. Азаматтық инженер Шанкар Натх Римал патша Махендраның өтініші бойынша туды стандарттады. Ол 19-шы және 20-шы ғасырларда қолданылған түпнұсқа, дәстүрлі дизайнға негізделген және билік құрған әулеттің бәсекелес тармақтары қолданған екі жеке паннонның комбинациясы болып табылады. Тудың тарихы тұманды және оның авторы туралы нақты мәліметтер жоқ. Непал тарихында төртбұрышты және төртбұрышты емес тулар қолданылған. Оңтүстік Азияның көптеген мемлекеттерінің тулары бір кезде үшбұрышты болған. Непал туралы 1928 жылғы француз кітабында қазіргі көк түс орнына жасыл түстегі шекарасы бар қос паннон туы бейнеленген. Непал аймағында индуист және будда ғибадатханаларында көбінесе қолданылатын паннон типті тулардың басқа да түрлері бар. Көптеген деректерде қос паннонның жасалуы патша Притви Нараян Шахқа байланысты делінеді. Ежелгі Горкха патшалығының туы – Шах патшаларының қызыл түсті, түрлі құдайлар мен басқа да символдар бейнеленген үшбұрышты соғыс туы ретінде пайда болған. Притви Нараян Шах Непалдың барлық кіші князьдықтарын біріктіргеннен кейін қос паннон туы стандартты туға айналды. Кейбір тарихшылардың пікірінше, Рана билеушісі Жунг Бахадур күн мен ай белгілерін күн мен айдың бейнесіне айналдырды, бұл патшаларды Ай әулетінің Раджпуттары, ал Раналарды Күн әулетінің Раджпуттары ретінде бейнеледі. Непал өзінің ежелгі дәстүрін сақтап қалды, ал басқа мемлекеттер Еуропаның вексиллологиялық дәстүрінде тік төртбұрышты немесе шаршы нұсқаны қабылдады. Непалдың қазіргі туы 1962 жылдың 16 желтоқсанында қабылданған Непал конституциясына сәйкес қабылданды. Қазіргі заманғы ту ежелгі Мустанг патшалығының туымен және бұрынғы Горкха патшалығының қолданылып жүрген туының комбинациясы сияқты көрінеді. Түстердің градиенттері Мустанг патшалығынан алынған. 1962 жылға дейін тудағы күн мен ай белгілерінде адам беттері болған. Конституция тудың нақты пішіні мен мөлшеріне арналған жеке бөлімді арнады, себебі адамдар оны дұрыс суреттемейтін. Бұл бөлім елде бірнеше конституция қабылданғанына қарамастан, бүгінгі күнге дейін сақталып келеді. 2008 жылдың мамыр айында жаңа конституция жобасы жасалған кезде түрлі саяси партиялар тудың дизайнын өзгертуді талап етті, өйткені ол индуизм мен монархияны бейнелейді, бірақ бұл ұсыныс қабылданбады.

Символизм

Қазіргі заманда тудың символикасы бірнеше мағынаны қабылдады. Ақ қызыл түс непалдықтардың батылдығын көрсетеді және елдің ұлттық түсі болып табылады, ал көк жиек – бейбітшілік пен үйлесімді білдіреді. Бұл түстер непалдықтардың әшекейлері мен өнер туындыларында жиі кездеседі. Аспан денелерінің енгізілуі Непалдың мәңгілігін және Непалдың Күн мен Ай сияқты сондай ұзақ өмір сүруіне деген үмітін көрсетеді. Ай Гималайдың салқын ауа-райын, ал күн оңтүстік жазықтардың (Терай) ыстығы мен жоғары температурасын символдайды. 2015 жылғы 20 қыркүйекте қабылданған Непал Конституциясының 1-тарауы Непалдың ұлттық туын жасаудың нақты әдістемесін сипаттайды.

Дұрыс емес нұсқалар

2018 жылы Үндістанның премьер-министрі Нарендра Моди Джанакпур қаласына сапар жасаған кезде, шенеуніктер дұрыс пішіні мен геометриялық пропорциялары бұзылған тудың нұсқасын көтерді, бұл әлеуметтік желілерде және елдің азаматтары арасында наразылық тудырды.