Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бразилияның оңтүстік-шығысындағы муниципалитет
Municipality in southeast Brazil
Сан-Жозе-ду-Рио-Прето (sɐ̃w ʒuˈzɛ du ʁiw ˈpɾetu) – Бразилияның Сан-Паулу штатындағы муниципалитет. Ол штаттың солтүстік-батыс аймағында, Сан-Паулу қаласынан шамамен және Бразилиадан орналасқан. 2021 жылғы халық санауы бойынша 469 173 тұрғыны бар, бұл Сан-Паулу штатындағы 11-ші және Бразилиядағы 36-шы ірі қала. Қала 1852 жылы негізделген және сауда, қызмет көрсету және ауыл шаруашылығымен тығыз байланысты бай тарихқа ие. Сан-Жозе-ду-Рио-Прето – Сан-Жозе-ду-Рио-Прето мезорегионының орталық қаласы, онда 1 569 220 адам тұрады. 2020 жылы Сан-Жозе-ду-Рио-Прето микрорегионында 763 534 адам өмір сүрді. Қала өзінің құрылған күнін Әулие Жозеф күнімен бірге тойлайды.
São José do Rio Preto (sɐ̃w ʒuˈzɛ du ʁiw ˈpɾetu) is a municipality in the state of São Paulo, Brazil. It is located in the northwestern region of the state, approximately from the city of São Paulo and from Brasília. With a population of 469,173 inhabitants as of the 2021 census, it is the 11th largest city in São Paulo and the 36th largest in Brazil. The city was founded in 1852 and has a rich history closely tied to commercial activities, service provision, and agriculture. São José do Rio Preto is the principal city of the Mesoregion of São José do Rio Preto, which has a population of 1,569,220. In 2020, the Microregion of São José do Rio Preto had a population of 763,534. The city celebrates its anniversary on the same day as Saint Joseph's Day.
Тарих
XIX ғасырға дейін Сан-Хосе-ду-Рио-Прето аймағында Каинганг тайпасы тұрған. Уақыт өте келе көші-қон, "бандеира" деп аталатын шаруашылық экспедициялары және басқа топтармен араласу салдарынан олардың саны біртіндеп азайды. Қала 1852 жылдың 19 наурызында Минас-Жерайс штатынан келген Жоао Бернардино де Сейхас Рибейроның күшімен құрылды. Жергілікті шаруа Луис Антонио да Сильвейра жаңа қаланы құру үшін жерінің бір бөлігін жомарттықпен ұсынды, бұл қаланың қасиетті әулиесі – Сент-Джозефтің құрметіне жасалған еді. Сан-Хосе-ду-Рио-Прето 1894 жылы ресми түрде іргесі қаланды, және бұл аумақ Яботикабаль қаласының құрамына енуін тоқтатты. 1912 жылы Араракуаренсе темір жолының (Estrada de Ferro Araraquara) кеңеюінен кейін темір жол қалаға келді. Салынысымен бірге темір жол Сан-Хосе-ду-Рио-Претоның дамуында шешуші роль атқарды. Қала аймақ тұрғындары үшін сауда орталығы болды, сондай-ақ аймақ пен Сан-Паулу қаласы арасындағы тауарларды сақтау және тасымалдау орталығы қызметін атқарды. Сан-Хосе – қаланың қамқоршысы Сент-Джозефтің есімі, ал Рио-Прето – "қара өзен" деген мағынаны білдіреді, бұл қаладан өтетін жергілікті өзенге берілген атау. 1906 жыл мен 1944 жыл аралығында қала Рио-Прето деген атпен белгілі болды. 1944 жылы қаланың атын тупи тілінде "қара өзен" деген мағына беретін Иборуна деп өзгерту туралы ұсыныс жасалды, бірақ бұл ұсыныс іске аспады.
Prior to the 19th century, the region of São José do Rio Preto was inhabited by the Kaingang indigenous population. Over time, their numbers gradually declined as a result of migration, exploratory expeditions known as "bandeiras" and intermixing with other groups. The city was established on March 19, 1852, by João Bernardino de Seixas Ribeiro, an immigrant from Minas Gerais. The local farmer, Luiz Antônio da Silveira, generously contributed a portion of his land to establish the new city as a tribute to the patron saint, Saint Joseph. São José do Rio Preto was officially founded in 1894, and the territory ceased to be a part of Jaboticabal. The railway reached the city in 1912 following the expansions of the Araraquarense Railway (Estrada de Ferro Araraquara). Upon completion, the railway played a crucial role in the development of São José do Rio Preto. The city served as a commercial hub for the region's inhabitants, as well as a center for the storage and transportation of goods between the region and the city of São Paulo. São José, refers to Saint Joseph, who is the city's patron saint, and Rio Preto, translates to "black river", which is the appellation given to the local river that runs through the city. Between 1906 and 1944, the city was known by the toponym Rio Preto. In 1944, a proposal was made to change the name to Iboruna, signifying "Black River" in the Tupi language, but this proposal did not materialize.
География
Сан-Хосе-ду-Рио-Прето Сан-Паулу штатының солтүстік-батысында Гранде, Парана және Тиете өзендері арасында орналасқан. Аймақтың экологиялық құрамы Серрадо (Бразилия саваннасы) элементтерін Атлант мұхитының орман қалдықтарымен үйлестіреді. Топографиялық жағынан аймақ көлбеу алаптармен сипатталады, орташа биіктігі .
São José do Rio Preto is located in northwest of the state of São Paulo in a region between the rivers Grande, Paraná and Tietê. The ecological makeup of the region blends elements of the Cerrado (Brazilian savanna) with remnants of the Atlantic Forest. In terms of topography, the area is characterized by gently rolling terrain, with an average elevation of .
Экономика
Сан-Хосе-ду-Рио-Претоның негізгі экономикасы қызмет көрсету секторы болып табылады, ол жалпы табыстың 84,53%-ын құрайды, одан кейін өнеркәсіп (15,19%). 2020 жылы Сан-Хосе-ду-Рио-Прето экономикасының жалпы құны 18,7 миллиард реалды құрады, бұл оны Бразилиядағы 53-ші ірі экономикаға айналдырды. Жылдар бойында қала түрленді және медициналық орталықтар, білім беру мекемелері, саябақтар, концерт алаңдары мен сауда орталықтары бар аймақтық хаб ретінде дамыды. Сан-Хосе-ду-Рио-Претодағы өнеркәсіптік кешен үш өнеркәсіптік аудан мен он үш шағын ауданнан тұрады, олардың негізгі жұмыс берушілері – шағын және орта бизнес, барлығы 75 компания. Ауыл шаруашылығы мен мал шаруашылығы ЖІӨ-нің мардымсыз бөлігін құрайды, ол 1%-дан кемді құрайды. Аймақтағы негізгі ауыл шаруашылығы өнімдеріне қант қамысы, каучук, апельсин және жүгері кіреді.
The service sector is the main economy of São José do Rio Preto representing 84,53% of the total income and followed by the industry (15,19%). In 2020, the gross value of São José do Rio Preto's economy reached R$18.7 billion reais, making it the 53rd largest economy in Brazil. Over the years, the city has diversified and emerged as a regional hub, hosting medical centers, educational institutions, parks, concert venues, and shopping centers. The industrial complex in São José do Rio Preto comprises three industrial districts and thirteen mini districts, with the primary employers being small and medium sized businesses, totaling 75 companies. Agriculture and livestock make up a negligible portion of the GDP, accounting for less than 1%. The primary agricultural products in the region include sugarcane, rubber, oranges, and maize.
Демография
Бразилияның Адам даму индексі (АДИ) бойынша, Сан-Хосе-ду-Рио-Прето қаласы 2010 жылы 0,797 көрсеткішімен жоғары даму деңгейіне жатқызылды. Бұл көрсеткіш бойынша ол Бразилиядағы 5565 муниципалитет ішінде 50-орынды, ал Сан-Паулу штатындағы 645 муниципалитет ішінде 27-орынды иеленеді.
According to the Brazilian Human Development Index (HDI), São José do Rio Preto was classified as having a high level of development in 2010, with a value of 0.797. This ranking places it at the 50th position out of 5,565 municipalities in Brazil, and 27th out of 645 municipalities in the state of São Paulo.
Дін
Қалада Сан-Хосе-ду-Рио-Прето диоцезі орналасқан, ол 1852 жылы алғашқы шапкіш шіркеу салынған жердегі жергілікті мұра. Кафедралық собор қаланың орталығы болып табылады және 19 ғасырға жататын Әйет Жозефтің мүсіні сияқты түрлі өнер туындыларын қамтиды. 2010 жылғы халық санауы бойынша, қала тұрғындарының діни құрамы: Рим католиктері (58,7%), Бразилиялық протестанттар (23,79%), спиритуалистер (6,81%), дінге жатпайтындар (5,57%), Куәгерлер (1,47%), атеистер (0,38%), Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің мүшелері (0,18%), буддистер (0,18%), Умбанда және Кандомбле дінін ұстанатындар (0,17%), Шығыс православие христиандары (0,07%) және яһудилер (0,03%).
The city is home to the Diocese of São José do Rio Preto, a local heritage site situated at the same location where the first chapel was built in 1852. The cathedral serves as the epicenter of the city and houses various artworks, including a sculpture of Saint Joseph dating back to the 19th century. According to the 2010 census, the city's population consists of the following religious affiliations: Roman Catholics (58.7%), Brazilian Protestants (23.79%), Spiritists (6.81%), individuals with no religious affiliation (5.57%), Jehovah's Witnesses (1.47%), Atheists (0.38%), members of the Church of Jesus Christ of Latter day Saints (0.18%), Buddhists (0.18%), practitioners of Umbanda and Candomblé (0.17%), Eastern Orthodox Christians (0.07%), and Jews (0.03%).
Қоғамдық қауіпсіздік
2018 жылы Сан-Хосе-ду-Рио-Прето қаласында соңғы 16 жылдағы ең көп қастерлі өлтіру оқиғасы тіркелді – 45 жағдай, ал 2002 жылы 47 адам өлтірілген еді. Келесі жылы, 2019 жылы, қастерлі өлтіру саны 24-ке дейін азайды, бірақ одан кейін 2020 жылы 30-ға дейін өсті. Ал тонау оқиғаларының саны 2020 жылы сәл төмендеді, бұрынғы жылы 1258 жағдай тіркелген болса, осы жылы 968 жағдай тіркелді.
In 2018, São José do Rio Preto experienced its highest number of homicides in 16 years, with 45 recorded murders compared to 47 in 2002. The following year, in 2019, the number of homicides decreased to 24 but then increased to 30 in the subsequent year. On the other hand, the number of robberies saw a slight decrease in 2020, with 968 reported cases compared to 1,258 in the previous year.
Музыка
Сан-Хосе-ду-Рио-Прето симфониялық оркестрі (Orquestra sinfônica de São José do Rio Preto) 1942 жылы құрылған коммерциялық емес ұйым болып табылады және қаладағы ең көне оркестр атанды. Ол сондай-ақ тарихи мұра ретінде мойындалған.
The Symphony Orchestra of São José do Rio Preto (Orquestra sinfônica de São José do Rio Preto is a non profit organization founded in 1942 and holds the distinction of being the oldest orchestra in the city. It has also been recognized as a historical heritage.
Театр
Қалада бірнеше жергілікті концерт алаңдары бар, олардың ішінде Примитивист өнер мұражайы (MAP), Наив өнер мұражайы, Қоғамдық мұрағат, Муниципалды театр (Хумберто Синибальди Нето) және Муниципалды театр: Пауло Мура сияқты орындар бар. Сонымен қатар, Сан-Хосе-ду-Рио-Прето Халықаралық театр фестивалі (FIT) және Кітап биенналы (Bienal do Livro) сияқты мәдени шараларды ұйымдастыруымен де белгілі.
The city is host to several local concert venues, including the Primitivist Art Museum (MAP), Naif Art Museum, the Public Archive, the Municipal Theater (Humberto Sinibaldi Neto), and the Municipal Theater: Paulo Moura, among others. Additionally, São José do Rio Preto is known for hosting cultural events such as the International Theater Festival (FIT) and the Book Biennial (Bienal do Livro).
Репреса саябағы
Сан-Хосе-ду-Рио-Прето қалалық сызықтық паркі қаланың батыс бөлігінде орналасқан. Ол 1955 жылы Қара өзенінің жағалауында сумен жабдықтауды жақсарту және табиғи ортаны сақтау мақсатымен құрылған. 2011 жылы парктің барлық ұзындығын қамтитын жаңа жолдар мен велосипед жолы салынды. Қазіргі таңда саябақта жергілікті флора мен фаунаның 10 000-нан астам түрі, сондай-ақ демалыс орындары мен ашық ауадағы тегін жаттығу құралдары бар.
The São José do Rio Preto Urban Linear Park is located in the western part of the city. It was established in 1955 with the aim of enhancing the water supply and conserving the natural environment along the banks of the Black River. In 2011, new trails and a bike path were added, spanning the entire length of the park. Presently, the park boasts over 10,000 native species of local fauna, as well as kiosks and free outdoor gym equipment.
Денсаулық сақтау
Сан-Хосе-ду-Рио-Прето қаласында сегіз жалпы медициналық аурухана бар, олардың біреуі мемлекеттік, төртеуі жекеменшік, ал үшеуі қайырымдылық ұйымдарынан тұрады. 2009 жылы қалада барлығы 157 медициналық мекеме орналасқан, оның ішінде 1611 төсектік 124 жеке аурухана және 28 төсектік 33 мемлекеттік аурухана болған.
São José do Rio Preto is host to eight general medical hospitals, comprising one public, four private, and three philanthropic institutions. In 2009, the city accommodated a total of 157 medical facilities, including 124 private hospitals with a combined capacity of 1,611 beds, and 33 public hospitals with a total capacity of 28 beds.
Білім
Базалық аурухана (Faculdade de Medicina de São José do Rio Preto) Бразилиядағы екінші ірі оқу ауруханасы ретінде танылады. 2010 жылы 860 дәрігер және 4100 қызметкер жұмыс істеді, 708 төсекпен айына шамамен 3500 науқасқа медициналық көмек көрсетілді. 101 муниципалитеттегі 1,5 миллионға жуық тұрғынға қызмет көрсететін аурухана 2010 жылы 292 трансплантация сәтті орындағандығы үшін трансплантациялық процедуралардың табыстылығымен әйгілі болды. Балалардың денсаулық сақтау қажеттіліктеріне арналған Hospital da Criança e Maternidade (HCM) 2013 жылы құрылып, FAMERP кампусында орналасқан. 255 төсек-орынмен Бразилиядағы ең ірі педиатриялық аурухана болып табылады. 2018 жылы Сан-Хосе-ду-Рио-Претодағы бастауыш мектептерде 48 200 оқушы, ал орта мектептерде 15 335 оқушы білім алды. 2017 жылы жоғары білім беру орындарында барлығы 27 352 студент оқыды. Қала 36 мемлекеттік және 51 жеке мектеп желісімен қамтамасыз етілген, олар мектепке дейінгі білімнен бастап орта білімге дейін білім береді. Сонымен қатар, муниципалитет 153 мемлекеттік мектепті басқарады, оның ішінде бастауыш, негізгі және жоғары мектептер бар. Сан-Хосе-ду-Рио-Претода бірнеше факультеттер, университет орталықтары және жеке университеттер бар, олардың ішінде Сан-Паулу-де-Норте университеті (UNORTE) ерекше аталады. 1972 жылы құрылған бұл оқу орны Білім министрлігінің барлық білім салалары бойынша бакалавриат және магистратура бағдарламаларын ұсынуға рұқсаты бар. Жеке меншік университеттер.
Hospital de Base (Faculdade de Medicina de São José do Rio Preto) is recognized as the second largest teaching hospital in Brazil. As of 2010, it employed a workforce of 860 physicians and 4,100 staff members, providing medical care to approximately 3,500 inpatients per month across its 708 beds. Serving a population of around 1.5 million residents in 101 municipalities, the hospital has gained renown for its successful transplant procedures, having conducted 292 transplants in 2010. Additionally, catering specifically to the healthcare needs of children, the Hospital da Criança e Maternidade (HCM) was established in 2013 and is located within the FAMERP campus, standing as the largest pediatric hospital in Brazil with 255 beds. In 2018, primary schools in São José do Rio Preto reported a total enrollment of 48,200 students, while secondary schools recorded 15,335 enrollments. The year 2017 witnessed a total of 27,352 enrollments in higher education institutions. The city is supported by a network of 36 public schools and 51 private schools, providing education from preschool to secondary levels. Furthermore, the municipality operates 153 public schools, including elementary, middle, and high schools. In São José do Rio Preto there are also several faculties, university centers and private universities, among them, the Centro Universitário do Norte de São Paulo UNORTE, which is one of the most traditional in the city, founded in 1972, it is authorized by the Ministry of Education to offer undergraduate and graduate courses in all areas of knowledge, both on site and at a distance. private universities
Автобус
Муниципалитетте 80 түрлі бағытта 230 автобуспен қоғамдық көлік жүйесін қамтамасыз ететін 2 компания жұмыс істейді: Circular Santa Luzia және Itamarati.
There are 2 companies operating the public transit system in the municipality with 230 buses on 80 different routes: Circular Santa Luzia, and Itamarati.
Ауа
Сан-Хосе-ду-Рио-Прету әуежайы үш әуе компаниясымен жүзеге асырылатын коммерциялық рейстер ұсынады, олар Сан-Паулу, Кампинас, Гуарулуш, Куиаба және Порто-Сегуро сияқты түрлі бағыттарға қатынайды.
São José do Rio Preto Airport provides commercial flights operated by three airlines, connecting to various destinations including São Paulo, Campinas, Guarulhos, Cuiabá, and Porto Seguro.
Медиа
Сан-Хосе-ду-Рио-Претода үш күнделікті газет таратылады: Diário da Região және Bom Dia. Сан-Хосе-ду-Рио-Прето бразилиялық Rede Vida телеарнасының бас кеңсесі болып табылады. Rede Vida түрлі қызығушылықтар мен демографиялық топтарға арналған әртүрлі бағдарламалар ұсынады. Оның ішінде католик дініне бағытталған бағдарламалар – телеарнадағы миссалар, новеналар мен розарийлер, сондай-ақ жаңалықтар, ойын-сауық шоулары, спорт жаңалықтары және тағы да басқалары бар. Арна филиалдары мен спутниктік байланыс арқылы Бразилияның көп бөлігіне жетеді.
Three daily newspapers are circulated in São José do Rio Preto: Diário da Região and Bom Dia. São José do Rio Preto serves as the headquarters for Rede Vida, a Brazilian broadcast television network. Rede Vida offers a diverse range of programming, catering to various interests and demographics. Its content includes Catholic oriented shows such as TV masses, novenas, and rosaries, as well as news programs, variety shows, sports coverage, and more. The channel reaches audiences throughout Brazil via its affiliates and satellite services, covering a significant portion of the country.
Спорт
Қалада екі футбол клубы бар, атап айтқанда «Америка Футбол Клубы» және «Рио Прето Эспорт Клубы». «Америка Футбол Клубы» әдетте өз ойындарын 32 000 адамға арналған «Teixeirão» стадионында өткізеді. «Рио Прето Эспорт Клубы» 17 000 адам сыйымдылығы бар «Анисио Хаддад» стадионында («Рио Прето») өнер көрсетеді. «Сан-Хосе-ду-Рио-Прету» қаласында «Рио-Прету Вейлерс» американдық футбол командасы да орналасқан. 2010 жылы құмар ойыншылар тобы құрған бұл команданың мақсаты – қалада және Бразилияның басқа аймақтарында осы спортты дамыту болды. «Вейлерс» командасы «Liga BFA Elite» лигасында қатысады және екі ұлттық және бір облыстық титул жеңіп алды. Бұдан өзге, команда мүгедектерге арналған балама спорт түрлерін, оның ішінде дөңгелек креслодағы баскетбол және жүзуді белсенді түрде қолдайды. Бұл топтардың құрамына «Clube Amigos dos Deficientes» (Мүгедектерге көмек клубы) атты қайырымдалық ұйымның мүшелері кіреді, олар да ұлттық деңгейде жарысады.
The city is the home of two football clubs, namely América Futebol Clube and Rio Preto Esporte Clube. América Futebol Clube typically plays their matches at the Teixeirão Stadium, which has a seating capacity of over 32,000 people. Rio Preto Esporte Clube competes at the Anisio Haddad Stadium (Rio Pretão) with a capacity of 17,000. São José do Rio Preto is also the base of the Rio Preto Weilers, an American football team. Established in 2010 by a group of passionate enthusiasts, their aim was to promote the sport in the city and other regions of Brazil. The Weilers participate in the Liga BFA Elite, and have already secured two national titles and one state title. Moreover, the team actively supports alternative sports groups for individuals with disabilities, including wheelchair basketball, and swimming. These groups consist of members from the philanthropic organization Clube Amigos dos Deficientes (Friends of the Disabled Club), who also compete at the national level.