Кіріспе

Мельбурн трамвай желісі – Австралияның Виктория штатындағы Мельбурн қаласына қызмет ететін трамвай жүйесі. Трамвай желісі Мельбурнның орталық бизнес ауданы (CBD) төңірегінде орналасқан және 24 бағыт бойынша шамамен 1700 трамвай аялдамасын қамтиды. Бұл әлемдегі ең ірі қалалық трамвай желісі және 500-ден астам трамвайымен, екі рельсті трамвай жолдарымен ең көп пайдаланылатын желілердің бірі. 2017-2018 жылдары 206 миллион жолаушыға қызмет көрсетті. Трамвайлар – Мельбурн қаласында метрополитендегі қалалық теміржол желісінен кейін екінші орында тұратын қоғамдық көлік түрі. Мельбурнда трамвайлар 1885 жылдан бері үздіксіз жұмыс істеп келеді (Фэрфилдтегі атпен жүретін трамвай желісі 1884 жылы ашылды, бірақ ол қызметтің тұрақсыз түрі болды). Содан бері олар Мельбурннің ерекше бір бөлігіне айналып, туризм және саяхат жарнамаларында кеңінен көрсетіледі. Мельбурнның кабельді трамвай жүйесі 1885 жылы ашылды және екі рельсті жолдарымен әлемдегі ең үлкен жүйелердің біріне дейін кеңейді. Бірінші электр трамвай желісі 1889 жылы ашылды, бірақ бірнеше жылдан кейін, 1896 жылы жабылды. 1906 жылы Сент-Килда мен Эссендонда электр трамвай жүйелері ашылды, бұл Мельбурнның электр трамвайларының үздіксіз жұмыс істеуінің басталуын белгіледі. Викторияның қоғамдық көлік жүйесі 1983 жылы қайта ұйымдастырылды, нәтижесінде Мельбурн және Метрополитен Трамвайлар Басқармасы Метрополитен Транзит Органға қосылды, ол өз кезегінде 1989 жылы Қоғамдық Көлік Корпорациясына енді. Желі 1999 жылы Қоғамдық Көлік Корпорациясы жекешелендірілгеннен кейін франчайзинг жүйесі аясында келісімшарт бойынша жұмыс істеді. Мельбурн трамвай жүйесін басқаруға келісім-шарт жасалған қазіргі жеке оператор – Keolis Downer, Yarra Trams аттарымен сауда жасайды. Билет сату, халыққа ақпарат тарату және жолаушылар санының өсуін ынталандыру Викторияның қоғамдық көлік органы Public Transport Victoria арқылы жүзеге асырылады. Қазіргі уақытта трамвай желісінде myki көп модульді біріктірілген билет жүйесі қолданылады. Мельбурнның кейбір қиылыстарында (әсіресе CBD ішінде) оңға бұрылатын көліктер трамвайларға басымдық беру үшін «қармақ бұрылысын» жасауы қажет. Мельбурн көшелерінде трамвайлардың жылдамдығын арттыру мақсатында трамвайлар жол пайдалануда басымдыққа ие, олар үшін арнайы жабдықталған светофорлар мен арнайы жолақтар қарастырылған, бұл шаралар әрқашан немесе ең көп жүргіншілер болатын уақытта, сондай-ақ басқа да шаралармен қамтамасыз етіледі.

Ат жүретін трамвайлар

Мельбурнның алғашқы трамвайы Ферфилд теміржол станциясынан Торнберидегі жылжымайтын мүлік құрылысына дейінгі ат трамвайы болды. Ол 1884 жылдың 20 желтоқсанында ашылды және 1890 жылы жабылды. Мельбурнда жеті ат трамвай желісі жұмыс істеді, олардың үшеуі Мельбурн трамвай және омнибус компаниясы (MTOC) тарапынан салынды, ал қалған төртеуі әртүрлі жеке компаниялармен салынды. MTOC-тің үш желісі кабельді трамвай жүйесін қамтамасыз етті: Виктория көпірінен Кьюге (Бороондара зираты) дейінгі кабельді трамвай аялдамасы 1887 жылы ашылып, 1915 жылы Праран және Малверн трамвай трестінің электр желісіне айналдыру үшін Кью кеңесіне сатылғаннан кейін жабылды; Хоуторн көпірінен Оберн жолына дейінгі кабельді трамвай аялдамасы, Бурвуд жолы, Пауэр Стрит және Риверсдейл жолы арқылы 1890 жылы ашылып, 1916 жылдың 31 қаңтарында электр жетегіне айналдыру үшін Хоуторн трамвай трестіне сатылғаннан кейін жабылды; және Royal Parade кабельдік желісінен Мельбурн зоологиялық бағына дейінгі желі 1890 жылдың 10 наурызында ашылып, 1923 жылдың қарашасында жабылды. Zoo желісі Мельбурнның соңғы ат трамвайы және Мельбурн және Метрополитен трамвайлар кеңесінің (MMTB) құрылуы кезінде әлі де жұмыс істеп тұрған жалғыз желі болды, алайда ол 1923 жылғы полиция ереуілі кезінде өрттен қирады; MMTB оны қайта ашпау туралы шешім қабылдады, осылайша Мельбурнның ат трамвай дәуірі аяқталды. Заңмен Мельбурн трамвай тресті (MTT) құрылды, ол MTOC жүйесіне қызмет көрсететін 12 муниципалитеттен тұрды. MTT рельстер мен депо салуға жауапты болды, ал MTOC деполар мен кеңселерді салды және жылжымалы құрамды жеткізуді немесе құрастыруды ұйымдастырды. MTT жүйемен жұмыс істеу үшін MTOC-ға 1916 жылдың 1 шілдесіне дейін жалға берді, MTOC жүйені салу кезінде туған қарыздар бойынша MTT-ге 4,5% пайыз төледі. 1890 жылдың 18 ақпанында Клифтон Хилл – Норткотт және Престон трамвай компаниясы Норткотт трамвай жолын ашты. Бұл Мельбурнның MTOC емес жалғыз кабельді трамвайы, ол жергілікті жер спекулянттарымен салынды және Клифтон Хилл желісін қамтамасыз ететін тәуелсіз желі ретінде жұмыс істеді. 1916 жылдың 1 шілдесінде жалға мерзімі аяқталғаннан кейін MTT және MTOC кабельдік желісінің барлық активтері Мельбурн трамвайлар кеңесінің (MTB) меншігіне өтті. 1924 жылдан бастап кабельді трамвай желілері электрлі трамвайларға ауыстырылды немесе автобустар пайдасына тоқтатылды, Мельбурнның соңғы кабельді трамвайы 1940 жылдың 26 қазанында жұмыс істеді.

Бірінші электр трамвайлары

Мельбурндағы алғашқы электр трамвай 1889 жылы Box Hill and Doncaster Tramway Company Limited компаниясымен салынды. Бұл компания жерді дамытумен айналысатын топ құрған кәсіпорын еді. Трамвай Box Hill теміржол станциясынан, қазіргі Station Street және Tram Road бойымен Донкастерге дейін жүрді. Ол 1888 жылғы Centennial International Exhibition халықаралық көрмесінен қалған жабдықтарды пайдаланды. Бұл жоба дау-дамайлар мен операциялық мәселелерге толы болды және ақырында 1896 жылы тоқтатылды. Бұл жоба сәтсіз аяқталғаннан кейін, электр трамвайлары 1906 жылдың 5 мамырында Виктория теміржолының электрлік көше теміржолының Сент-Килдадан Брайтонға дейін ашылуымен қайта іске қосылды. Ал 1906 жылдың 11 қазанында Солтүстік Мельбурн электр трамвай және жарықтандыру компаниясының (NMETL) жүйесі ашылды, ол Флемингтон көпіріндегі кабельді трамвай аялдамасынан Эссендон және Солтвотер өзеніне (қазіргі Марибернонг өзені) дейін екі бағыт ашты. VR трамвайы "көшелік теміржол" деп аталды және кабельді трамвайдың стандартты габаритіне қарағанда Виктория теміржолының кең габариттерін пайдаланып салынды. Ол Сент-Килда теміржол станциясымен байланыстырылды, бұл трамвайларды Жолимонт депосында техникалық қызмет көрсету үшін Сент-Килда теміржол желісі бойымен жылжытуға мүмкіндік берді. Желі екі кезеңде ашылды: 5 мамырда Сент-Килда теміржол станциясынан Орта Брайтонға дейін және 22 желтоқсанда Брайтон-Бич аялдамасына дейін. VR 1919 жылдың 10 наурызында Сандрингэм теміржол станциясынан Блэк Рокқа дейін екінші стандартты габариттегі электр трамвайын ашты, ол 1926 жылдың 2 қыркүйегінде Бомариске дейін ұзартылды. Қызмет 1956 жылдың 5 қарашасында тоқтатылып, автобустармен ауыстырылды.

Мельбурн және метрополитен трамвайлар басқармасы

Мельбурн және Метрополитен трамвайлар кеңесі (MMTB) 1919 жылдың шілдесінде Мельбурн қаласының кабельді трамвай желісін, жеті электр трамвай компаниясының алтауын және соңғы атпен жүретін трамвайды басқару үшін құрылды. 1940 жылға қарай барлық кабельдік және атпен жүретін трамвай желілері жойылды немесе электр трамвайына немесе автобусқа ауыстырылды. Алекс Камерон – кеңестің толық уақытты төрағасы болды. Оперативтік және техникалық мәселелерді шешу үшін MMTB 1923 жылы әйгілі W класты трамвайды енгізіп, басқа модельдерді кезең-кезеңмен қолданудан шығарды. Осы кезеңде Престон шеберханасы жаңа трамвай паркін жасау және күтіп ұстау үшін салынды. 1923 жылдың наурыз айында Алекс Камерон жол жүрісіндегі мәселелерді зерттеу үшін шетелге сапарлады. Ол келесі жылы оралып, электр трамвайлары автобустардан артық екені және жер асты кабельдік жүйеге қарағанда жоғары сымдар жүйесі тиімдірек екені туралы ұзақ уақыттан бері сақтап келген пікірін растады. Алекс Камерон 1935 жылға дейін төраға қызметін атқарды. Ол бірнеше жылдан кейін, 1940 жылы қайтыс болды – осы жылы Мельбурндағы соңғы кабельді трамвай қызметі тоқтатылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Австралияның басқа қалалары трамвайларды автобустармен алмастыра бастады. Алайда, Мельбурнда 1955 жылы Бурк-стриттегі автобустар трамвайлармен ауыстырылды және Шығыс Престон мен Брансуик Истке жаңа желілер салынды. Мельбурн трамвайларын пайдалану 1949 жылы 260 миллион сапарға жетті, бірақ келесі жылы, 1950 жылы 200 миллионға дейін күрт төмендеді. Дегенмен, пайдалану көрсеткіші керісінше өсті және 1951 жылы қайта жанданды, бірақ 1970 жылға дейін жалғасқан пайдаланудың біртіндеп төмендеуі басталды. Мельбурн үш негізгі себепке байланысты желіні жабуға қарсы тұрды: біріншіден, қаланың кең көшелері мен геометриялық жоспары трамвайларды басқа қалаларға қарағанда тиімдірек етті; екіншіден, кәсіподақтардың қарсылығы болды; үшіншіден, MMTB төрағасы сэр Роберт Рисон бетонға орнатылған трамвай рельстерін бұзудың құны тым жоғары екенін сәтті дәлелдеді. Сонымен қатар, инфрақұрылым мен көлік құралдары салыстырмалы түрде жаңа болды, өйткені олар 1920-1940 жылдары ғана кабельді трамвай жабдықтарын алмастырды. Бұл көптеген басқа қалалардың трамвай жүйесін жаңарту автобустармен ауыстырудан қымбатқа түседі деген аргументін жойды. Риссон тапсырысымен түсірілген "Citizen Tram" атты 1960 жылдарға қатысты түсті фильмді YouTube-тан табуға болады. 1970 жылдардың ортасында басқа қалалар көлік және ауаның ластануына толыға бастағанда, Мельбурн трамвайларын сақтау туралы шешімі дұрыс екеніне көз жеткізді, тіпті 1950 жылдан бері автокөліктердің пайдалануының өсуі және трамвай желісінің шегінен тыс шеткі аймақтарға көшу салдарынан жол жүрісі азайғанмен де. Жыйырма жылдан астам уақыттан кейін алғашқы трамвай желісінің ұзартылуы 1978 жылы Бервуд тас жолы бойында жүзеге асты. W класты трамвайлар 1970 жылдары жаңа Z класты трамвайлармен, ал 1980 жылдары A класты трамвайлармен және ірі, буыны бар B класты трамвайлармен біртіндеп ауыстырылды. 1980 жылы даулы Lonie есебі жеті трамвай желісін жабуды ұсынды. Қоғамдық наразылық пен кәсіподақтардың әрекеттері жабылудың болмауына әкелді.

Метрополитендік көлік басқармасы және қоғамдық көлік корпорациясы

MMTB, VicRail-дің метрополитендік теміржол активтерімен бірге 1983 жылғы 1 шілдеде жаңа құрылған Метрополитендік көлік басқармасына (MTA) біріктірілді, ал VicRail-дің аймақтық активтері Мемлекеттік көлік басқармасына (STA) қосылды. MTA Мелбурн қалалық көлік жүйесін үйлестіру және басқару үшін құрылды. 1986–1987 жылдары теміржол, трамвай және автобус бөлімдері біріктірілді, ал 1988 жылғы 11 сәуірде осы бөлімдердің жұмысы, техникалық қызмет көрсетуі және басқаруы толыққанды біріктірілді. MTA жаңа жасыл және сары түсті бояу мен форма дизайнын, Мелбурн қалалық көлік жүйесінің біріктірілуін көрсететін жаңа логотиппен, MMTB логотипін алмастырды және Мелбурн қалалық көлігінің барлық түрлері үшін уақытқа негізделген біріктірілген билет жүйесін енгізді. Жаңарту жолдың 5 фут 3 дюймдік кең табанды стандартты табанға ауыстыруынан, жоғары кернеулі сымдардың трамвайлық кернеуге айналдырылуынан және бұрынғы станциялар платформаларының жанындағы жеңіл теміржол платформаларының салынуынан тұрды. 1989 жылғы Көлік (өзгерістер) заңының нәтижесінде MTA және STA 1989 жылғы 1 шілдеде Қоғамдық көлік корпорациясына (PTC) біріктірілді, бұл Виктория штатындағы барлық теміржол қызметтерін бір органға біріктірді. 1980-жылдардың соңында мемлекеттік үкімет экономикалық төмендеуден туындаған қаржылық қиындықтарға тап болды. 1990 жылдың қаңтарында премьер-министр Джон Кейннің Еңбек партиясы үкіметі қоғамдық көлік жүйесін басқаруда үнемдеу шараларын енгізуге тырысты, соның ішінде трамвай кондукторларын қысқартуды көздеді. Бұл 1990 жылдың қаңтарында трамвайшылар кәсіби одағының ұзақ және қиын ереуіліне әкеп соқты, нәтижесінде үкіметтен бас тартылып, кондукторлар сақталды. 1992 жылғы сайлауда либералдар премьер-министр Джефф Кеннеттің басшылығымен билікке келді, ол Мелбурн қалалық көлік желісінің шығындарын қысқартуды және кондукторларды жоюды жоспарлады. 1995 жылы OneLink компаниясы автоматты билет жүйесін енгізу үшін шарт жасады. Бұл қадамға қарсы шыққан трамвайшылар кәсіби одағы 1997 жылғы Гран-при кезінде ереуілге шықты. Бір айдан кейін үкімет PTC-ны жекешелендіру жоспарларын жариялады.

Жекешелендіру

1997 жылдың 1 шілдесінде, Қоғамдық көлік корпорациясын жекешелендіруге дайындық ретінде Мельбурнның трамвай желісі екі кәсіпорға бөлінді: Met Tram 1 (кейін Swanston Trams деп қайта аталды) және Met Tram 2 (кейін Yarra Trams деп қайта аталды). 1997 жылы VicTrack, Виктория үкіметі құрамындағы жаңа мемлекеттік орган, Викторияның трамвай және теміржол жүйелеріне қатысты жер және активтерге меншік құқығын ұстау үшін құрылды. Бұдан өзге, теміржол және трамвай қызметтерін сатып алу және көлік операторларымен келісімшарттар жасасу және басқару үшін "Қоғамдық көлік директоры" мемлекеттік лауазымы құрылды. Байқау конкурсынан кейін кәсіпорындар 12 жылдық франшиза ретінде тапсырылды, Swanston Trams жеңімпазы National Express, ал Yarra Trams – TransdevTSL болды. Белгілі бір кезеңнен кейін, 1999 жылдың 29 тамызында екі трамвай кәсіпорнын басқару құқығы франшизалық келісімдер бойынша үкіметтен жеке секторға ресми түрде берілді. Үкімет M>Tram компаниясын 2004 жылдың 18 сәуіріне дейін Yarra Trams компаниясымен бүкіл трамвай желісін басқару жөніндегі келіссөздер аяқталғанға дейін басқарды.

Жүйелік жаңартулар

Жекешелендіру процесінің бір бөлігі ретінде, мемлекеттік және жеке операторлар арасындағы франшизалық келісімшарттарда Мельбурн трамвай желісін кеңейту және жаңғырту жөніндегі міндеттемелер көзделген. Бұл жаңа трамвай паркін сатып алуды, сондай-ақ қолданыстағы трамвай паркін жаңартуды қамтыды. Swanston Trams (M>Tram) компаниясы Siemens компаниясы жасаған 59 жаңа Siemens Combino (D класы) төмен еденді трамвайларды 175 миллион австралиялық долларға сатып алып, автопаркін жаңартуға шамамен 8 миллион австралиялық доллар инвестициялады. Yarra Trams компаниясы 100 миллион австралиялық долларға 36 Alstom Citadis (C класы) төмен еденді трамвайларын енгізіп, автопаркін жаңартуға 5,3 миллион австралиялық доллар инвестициялады. 2003 жылы Мельбурнның қоғамдық көлігін насихаттау және жекешелендірілген компаниялардың байланысын үйлестіру үшін Metlink атты маркетингтік бренд енгізілді. Metlink-тің міндеті кестелерді ұсыну, бірнеше операторлар ұсынатын байланыс қызметтері туралы жолаушыларға ақпарат беру, бағалар мен билеттер туралы мәліметтер беру және Мельбурнның қоғамдық көлік жүйесінде бірыңғай белгілерді енгізу болды. Жекешелендіруден кейін трамвай жүйесіне кеңейтулер енгізілді: 109 маршрутының Бокс Хиллге дейін созылуы 2003 жылдың 2 мамырында, Docklands Drive бойындағы 7,5 миллион долларлық кеңейту 2005 жылдың 4 қаңтарында, ал 75 маршрутының Вермонт Оңтүстікке дейін созылуы 2005 жылдың 23 шілдесінде ашылды. 2010 жылдың 27 қыркүйегінде Bombardier Transportation компаниясы 50 жаңа E класты трамвайларды жеткізу және күтіп ұстау бойынша 303 миллион долларлық келісімшарт жеңіп алғаны жарияланды. Келісімшартқа тағы 100 трамвайға опция қарастырылған. Трамвайлар Bombardier-дің Данденонг зауытында шығарылады, ал қозғалтқыш жүйелері мен доңғалақ жұбы Германияның Маннхайм және Зиген қалаларындағы Bombardier зауыттарынан келеді. Трамвайлардың ұзындығы 33 метр, сыйымдылығы 210 жолаушыға дейін жетеді және 2013 жылы пайдалануға берілуі күтілуде. Бірінші E класты трамвай 2013 жылдың маусым айының соңында Престон шеберханасына сынақтан өту үшін жеткізілді, ал алғашқы екі E класты трамвай 2013 жылдың қараша айында жолаушылар тасымалына шықты. 2012 жылдың сәуір айында 2010 жылғы Көлік интеграциясы заңына түзетулер енгізілгеннен және 2011 жылғы Көлік заңнамасына түзету (Қоғамдық көлік дамыту органы) заңы қабылданғаннан кейін Public Transport Victoria (PTV) атты жаңа мемлекеттік орган құрылды. PTV Викторияның көлік қызметтерін ұсыну және басқару жауапкершілігін қоғамдық көлік директорынан алды. Сондай-ақ, ол бағалар, көлік қызметтері және бастамалар туралы ақпарат береді, сонымен қатар Викторияның қоғамдық көлік қызметтерін бақылау және жақсарту үшін жауапты. Жекешелендіруден кейінгі кезеңде жолаушылар санының күрт өсуі, аялдамалардың көбеюі және жаңа билет жүйесі енгізілді. 1999–2000 жылдары, трамвай жүйесі жекешелендірілген кезде, жолаушылар саны жылына 127,3 миллион адамды құрады. Бұл көрсеткіш жыл сайын өсіп, 2012–2013 жылдары 182,7 миллион жолаушы саяхатына жетті, бұл жылдық өсім 4,2%-ды құрады. Трамвайлар пойыздар мен автобустардан кейін ең көп пайдаланылатын қоғамдық көлік түрі болып табылады. 1996 жылдан бері қолданылып келген Metcard билет жүйесі 2012 жылдың 29 желтоқсанында тоқтатылды, ал myki билет жүйесі – 2009 жылдың 29 желтоқсанынан бері Мельбурн пойыздарында, ал 2010 жылдың 25 шілдесінен бастап Мельбурн трамвайлары мен автобустарында қолданылады. Қазіргі таңда myki – жалғыз билет жүйесі.

Жақында

2015 жылдың басында тегін трамвай аймағы енгізілді, ол CBD, Docklands және Queen Victoria Market ішінде трамваймен тегін жол жүруді қамтамасыз етті, сондай-ақ билет жүйесі екі төлем аймағына дейін қарапайымдастырылды. Басты мақсаты қала орталығында туристердің қозғалысын жеңілдету болған тегін трамвай аймағы, кейбір адамдар тарапынан трамвайлардың тығыздығына себепкер болады деп сынға ұшырады. 2015 және 2019 жылдар аралығында Эндрюс штатының үкіметі тағы 50 E класты трамвайға тапсырыс берді, осылайша 2021 жылға дейін жеткізілетін жалпы тапсырыс көлемі 100 бірлікке жетті. 2018 жылдың сәуір айында штаттық үкімет Caulfieldтен трамвай желісін кеңейту жоспарын жариялады. Кеңейту Chadstone, Monash университеті, Waverley Park және Rowville қалаларына қызмет көрсететін болады. Штаттық үкімет маршрутты жоспарлауға 3 миллион доллар бөлді, құрылысы екі кезеңде жүзеге асырылады, ал бірінші кезең Caulfieldтен Monashқа дейін созылады. 2020 жылы алты трамвай аялдамасы төмен еденді және мүгедектерге қолайлы болу үшін Carltonдағы Nicholson көшесінде қайта жаңартылды. Бұл 2012 жылы басталган 96-маршрут жобасының аясында жүзеге асырылды, мақсаты – жолдың барлық бөлігін деңгейде жасау және оны автомобиль қозғалысынан бөлектеу. Аялдамаларды біртіндеп жаңартуға қарамастан, 2021 жылға қарай Мельбурн трамвай аялдамаларының 73% әлі де коляскада отыратын адамдар үшін қолжетімсіз болды, ал 96-маршрут жобасы сияқты бастамалар тым баяу деп сынға ұшырады. Жоба аясында St Kildaдағы Acland көшесі көліктер үшін жабылып, орнына алаң салынды. 2020–21 жылдарға арналған бюджетте штаттық үкімет 100 жаңа буын трамвайлар, G класты трамвайлар сатып алуға 1,48 миллиард доллар қаражат бөлді, олар ескі төмен еденді трамвайларды алмастыруы тиіс және 100 E класты трамвайлардың толыққанды тапсырысынан кейін 2025 жылдан бастап жеткізіле бастайды. 2021 жылдың тамыз айында үкімет осы жаңа трамвайларды орналастыру үшін Maidstone қаласында жаңа техникалық қызмет көрсету және сақтау депосы салынатынын хабарлады. 2024 жылғы қазіргі кезде Maidstone трамвай депосы құрылыс кезеңінде және 2025 жылы аяқталуы жоспарлануда.

Флот

Мельбурн трамвай паркі 2023 жылдың мамыр айына дейін 520 трамвайдан тұрады. Классификация 1921 жылы MMTB бастаған алғашқы жүйеге негізделген. Жылжымалы құрам Yarra Trams компаниясына жалға берілген, W, Z, A және B класындағы трамвайлар Виктория үкіметіне тиесілі, ал C1 және D кластары лизинг шарты бойынша сатып алуға жатады, ал C2 класындағы трамвайлар Францияның Мулхауз қаласынан жалға алынған, бірақ қазір мемлекеттік мүлік болып табылады.

W класы

W класты трамвайлар 1923 жылы Мельбурн қаласына жаңа стандартты дизайн ретінде енгізілді. Олардың екі тең дөңгелекті богилері бар, ал барлық төрт осі жеке-жеке моторлармен жабдықталған; трамвайдың корпусы ерекше «төмендетілген орталық» бөлігімен ерекшеленеді, бұл орталық есіктердегі жолаушылардың сатыларын жерге жақын орналастыруға мүмкіндік береді. 1956 жылға дейін 11 түрлі нұсқада барлығы 756 W класты трамвай салынды және олар 60 жыл бойы Мельбурн трамвай жүйесінің негізгі құралы болды. W класты трамвайлар көптеп жаңартылуы 1980-ші жылдарда басталды, ал 1990 жылға қарай олар қаланың символы ретінде танылды, нәтижесінде Австралияның Ұлттық сенім қорына тіркелді. Оларды шетелде туристік мақсатта сатуға халықтың наразылығы 1993 жылы елден экспортқа тыйым салуға әкелді, бірақ соңғы кезде олардың бір бөлігі түрлі мұражайларға сыйға берілді немесе уақытша берілді. Зейнеткерлікке шыққан W кластың шамамен 200 трамвайы қазір сақтауда, олардың болашақта қалай пайдаланылатыны белгісіз. W класты трамвайлар шетелге жіберілді: 1978 мен 1993 жылдар аралығында бесеуі Сиэтл қаласына барды, онда олар 1982 жылдан бастап Сиэтлдің Джордж Бенсон су жағалауындағы трамвай желісінде жұмыс істеді, бірақ 2005 жылы тоқтатылды. Тағы тоғыз трамвай қазір Мемфис қаласының туристік қызметіне қатысады, ал АҚШ-тың басқа да бірнеше қалаларында бір-екі трамвай бар. 2010 жылдың қаңтар айында жаңа көлік министрі екі ішкі қалалық бағытта жүретін 26 W класты трамвай 2012 жылға дейін тоқтатылатынын мәлімдеді, бұл Австралияның Ұлттық сенім қорынан жаңа науқанды бастауға себеп болды. 2010 жылы пайдаланылмаған W класты трамвайларды жөндеу және оларды басқа қалаларға «жылжымалы елшілер» ретінде жалға беру арқылы тиімді пайдалану ұсынылды, алынған кіріс қоғамдық көлік жүйесіне қайта инвестицияланатын еді. 2011 жылы Виктория үкіметі W класты трамвайларды қалпына келтіруге төрт жыл ішінде 8 миллион доллар бөлді, сондай-ақ жаңа бағыттарды қарастыру мүмкіндігі де бар.

Z класы

W класының орнына жаңа жылжымалы құрамды әзірлеу 1970 жылдардың басында басталды, ол Швецияның Гётеборг қаласында жүретін M28 трамвайларының негізінде жасалған заманауи дизайнды қолданды. Z класты трамвайлар 1975 жылы енгізілді. 1975 жылдан 1979 жылға дейін жүз Z1 класты трамвай салынды, алғашқы 80-ге жуығы Z класы ретінде пайдалануға түсті, кейін өзгерістер енгізілді. Дизайн жолаушыларға есіктердің аз саны және отыратын кондуктор болғандықтан ұнамады. 1978 және 1979 жылдары Z1 және Z3 кластары арасындағы құрылыс үзділігін сақтау үшін 15 Z2 класты трамвай салынды. Аздаған өзгерістер енгізілді, олардың ең көрінетіні – үлкенге қарсы соқтығыстан қорғайтын бұрыш және жүргізуші жақтағы терезенің үлкен ашылуы, ал қалғандары Z1 класты трамвайларға ұқсас. 1979 жылдан 1984 жылға дейін 115 Z3 класты трамвай пайдалануға берілді. Олар трамвайдың әр жағында қосымша есіктермен жабдықталды, артқы есік жолаушылар ағынын жақсартты. Z1 класына қарағанда тегіс үдеу және тежеу үшін басқа қозғалтқыштар мен басқару жабдықтары орнатылды. Алдыңғы Z1 және Z2 класты трамвайлар сияқты, 1990 жылдары бір адаммен басқару енгізілгенде кондуктордың пульті алынып тасталды.

А класы

А класты трамвайлар 1984-1987 жылдар аралығында Comeng компаниясымен құрастырылды. Олар екі партияға бөлініп жасалды: 1984-1985 жылдары 28 A1 класты трамвайлар, ал 1985-1986 жылдары 42 A2 класты трамвайлар пайдалануға енгізілді. Олар бір-біріне ұқсас болды, бірақ басты айырмашылықтары – тежегіштер, есіктерді басқару жүйелері және A1 класты трамвайлар троллейбустық сымдармен, ал A2 класты трамвайлар Мельбурн үшін тек пантографтармен жабдықталған алғашқы трамвайлар болды. Құрастырылғандардың барлығынан бір ғана трамвай қазір қызметтен шығарылған.

B класы

1984 және 1985 жылдары 28 А1 класты трамвайларға жасалған тапсырыс аясында екі B1 класты трамвай салынды. B класты трамвайлар Z3 және A класты трамвайлармен бірдей жетегіш жабдықтарды пайдаланды және жеңіл рельстік желілерде жұмыс істеу үшін жобаланған. Олар бастапқыда троллейлік бағаналармен де, пантографтармен де, сондай-ақ теміржол платформасы мен көше деңгейінде түсуге мүмкіндік беретін жылжымалы сатылармен де жабдықталған. Алайда, жаңғыртылған жеңіл рельстік станцияларда төмендетілген платформалар пайда болғаннан кейін бұл идея кейіннен қабылданбады. Екі B1 класты трамвай 2018 жылы қызметтен алынды. B2 класты трамвайлар 1988-1994 жылдар аралығында пайдалануға берілді, олар B1 класты прототиптерден троллейлік бағаналарының болмауымен, нүктелі матрицалық бағыт көрсеткіштерімен және ашылмайтын терезелерімен ерекшеленеді. 130 трамвай Comeng, кейіннен ABB компанияларымен салынды, олардың барлығы бүгінгі күнге дейін қызметте. B2 класы – Мельбурн трамвайларының арасында бірінші кондиционермен жабдықталған трамвай. B класты трамвайлар Мельбурн желісінде жұмыс істеген алғашқы буынды трамвайлар болды.

D класы (Комбино)

Неміс жасалған Siemens Combino трамвайлары 2002 және 2004 жылдар аралығында қазір жоқ M>Tram компаниясы арқылы пайдалануға енгізілді. Combino – үш секциялы (D1 класы) немесе бес секциялы (D2 класы) төмен еденді, буыны бар көлік құралы. D класындағы трамвайлар лизингке сатып алу шарты бойынша алынады. Bombardier компаниясы 2009 жылы ашылған 50 жаңа төмен еденді трамвайларға арналған тендерден кейін 2010 жылдың 27 қыркүйегінде таңдалды. 303 миллион долларлық келісімшарт 50 трамвайды 2017 жылға дейін техникалық қызмет көрсетумен бірге жеткізуді қамтиды, сондай-ақ тағы 100 трамвайға опция қарастырылған. E класындағы трамвайлардың ұзындығы 33 метр, ені 2,65 метр, сырғуға қарсы еденге, кондиционерге, автоматты аудиовизуалды хабарламаларға ие және 210 жолаушыны қабылдай алады. Дизайнды жетілдіру үшін жасалған екі бөліктен бір бөлігін құрайтын макет 2011 жылдың 24 тамызында таныстырылды және 2011 жылғы Мельбурн көрмесінде көрсетілді. Алғашқыда 2012 жылы жеткізілуі күтілген, бірақ жобалаудың күрделілігі құрылысты баяулатты, нәтижесінде бірінші трамвайдың жеткізілуі кешіктірілді. 2015 жылдың мамыр айында Мемлекеттік үкімет опцияны ішінара пайдаланғанын хабарлады, сәл өзгертілген дизайнға тағы 20 трамвайға тапсырыс берді; олардың біріншісі 2017 жылдың 13 маусымында пайдалануға берілді. Жаңартылған дизайн жолаушылардың жарақаттануының күрт өсуіне жауап ретінде қауіпсіздікті арттыруға бағытталған, жүргізушілер үшін жол көрінуін жақсарту үшін жарықтың шағылысуын азайту және жолаушылар үшін қосымша тұтқалар мен поручтар орнату сияқты шаралар енгізілді. Бұл тапсырысқа қосымша өзгерістер енгізілді және 2020 жылдың 24 ақпанына дейін барлығы 35 E2 класты трамвай пайдалануға берілді, тағы бесеуі тапсырыс бойынша жасалуда. Ақырында, барлығы 100 E класты трамвай пайдалануға беріледі.

Көліктік интеграциялау туралы заң

Викториядағы темір жол саласындағы басты заң – Көліктік интеграция туралы заң. Бұл заң Викторияның көлік жүйесі үшін жалпы заңнамалық базаны құру мақсатымен қабылданды. Ол көлік қызметтерін ұйымдастыруға жауапты мемлекеттік органдардың біртұтас көлік жүйесін құру үшін бірлесіп жұмыс істеуін және көлік жүйесіне әсер ететін шешімдер қабылдағанда мемлекеттік жоспарлау органдарының осы Заңмен кеңесуін міндеттейді. Заңға сәйкес, "Көліктік қауіпсіздік Виктория" (ТСВ) автобус, теңіз және темір жол көлігінің қауіпсіздігін реттейтін Викторияның қауіпсіздік реттеуші органы болып табылады. Сондай-ақ, Заң Көлік қауіпсіздігі директорының тәуелсіз кеңсесін құрады, ол ТСВ қолдауымен реттеуші функцияларды жүзеге асырады. Тағы бір маңызды заң – 1996 жылғы Темір жол инфрақұрылымын басқару туралы заң, оның мақсаты Викторияның темір жол инфрақұрылымын басқару жүйесін белгілеу.

Қауіпсіздік

Мельбурндағы трамвай қызметтерінің қауіпсіздігі Виктория штатындағы барлық теміржол қызметтеріне қолданылатын 2006 жылғы Теміржол қауіпсіздігі заңымен реттеледі. Заң барлық теміржол саласының қатысушылары үшін қауіпсіздік міндеттерін қамтитын құрылымды белгілейді және инфрақұрылым мен пойыз паркін басқаратын операторлар операцияны бастамас бұрын аккредиттеу алуын талап етеді. Аккредиттелген операторлар өз қызметтерін басшылыққа алатын қауіпсіздік басқару жүйесіне ие болуы керек. Теміржол қауіпсіздігі заңымен құрылған қауіпсіздік схемасына қолданылатын санкциялар 1983 жылғы Көлік (Сәйкестік және әртүрлі) заңының 7-тарауында қамтылған. Викториядағы, соның ішінде трамвайларды қамтитын теміржол жүйесінің қауіпсіздік реттеушісі – Көлік қауіпсіздігі директоры, оның кеңсесі 2010 жылғы Көлік интеграциясы заңымен құрылған.