Аделаида метрополитені: көлік жүйесі мен даму тарихы

Кіріспе

Аделаиданың айналасындағы қоғамдық көлік жүйесі, Австралия

Аделаида метро – Оңтүстік Австралияның астанасы Аделаида аймағының қоғамдық көлік жүйесі. Бұл автобус, трамвай және пойыз қызметтерінің біріктірілген желісін ұсынатын интермодальдық жүйе. Желіде жыл сайын 79,9 миллион жолаушы тасымалданады, оның 51 миллионы автобуспен, 15,6 миллионы пойызбен және 9,4 миллионы трамваймен. Жүйе соңғы он бес жылда үлкен өзгерістерге ұшырады, ал 2014–2015 жылдары жолаушылар саны күрт өсті, 2013 жылғы көрсеткіштермен салыстырғанда 5,5 пайызға артып, бұл жиі пайдаланылатын бағыттардың электрленуіне байланысты болды. Аделаида метро 2000 жылы мемлекеттік автобус бағыттарын жекешелендіруден бастау алды. Гленелг трамвай желісі – Аделаиданың 1950 жылдарға дейін сақталған жалғыз трамвай желісі және қазіргі жүйеге енгізілген жалғыз желі. Қызметтер қазір екі жеке операторлармен жүзеге асырылады және мемлекеттік инфрақұрылым және көлік департаментінің бақылауымен бірыңғай билеттеу жүйесі, маркетинг, түс схемалары және ақпараттық табельдер арқылы біріктірілген. 2010 жылдардан бері энергияны үнемдеу және экологиялық таза көлік Аделаида метро үшін маңызды басымдыққа айналды. Сондықтан, көлік паркі электр пойыздармен және күн энергиясымен жұмыс істейтін автобустармен толықтырылды – олардың бірі, Tindo электр автобусы деп аталады, 100% күн энергиясымен жұмыс істейді және әлемдегі алғашқы осындай автобус. Дегенмен, 2016 жылға қарай Аделаиданың қалалық автобустарының шамамен 80 пайызы дизель отынымен, биодизель немесе аккумуляторлармен емес, жұмыс істейді. Аделаида метро уақтылылық мәселелері, «сенімсіз» қызмет көрсету, ескі автобустар және кейбір бағыттардағы өрескел тіл, расизм және шабуылдарға байланысты сынға ұшырады. 2011 жылдың қазан айында жүйе жеке операторға өткеннен кейін шағымдар көбейді. 2012 жылы Аделаида метро 7 562 пікір алу есебін алды, яғни күніне 40-тан астам. Осы мәселелерді шешу және жауапкершілікті арттыру мақсатында Аделаида метро енді өнімділік туралы деректерді тоқсан сайын емес, апта сайын жариялайды. Бұл пойыздар мен автобустардың уақтылылығы және қызмет көрсету деңгейі, сондай-ақ басқа штаттардың қоғамдық көлігімен салыстыру туралы ақпаратты көрсетеді. 2014 жылғы қызмет көрсету көрсеткіштері жүйенің 2014 жылы өткен жылға қарағанда сәл жақсарғанын көрсетті.

Adelaide Metro is the public transport system of the Adelaide area, around the capital city of South Australia. It is an intermodal system offering an integrated network of bus, tram, and train services throughout the metropolitan area. The network has an annual patronage of 79.9 million, of which 51 million journeys are by bus, 15.6 million by train, and 9.4 million by tram. The system has evolved heavily over the past fifteen years, and patronage increased dramatically during the 2014–15 period, a 5.5 percent increase on the 2013 figures due to electrification of frequented lines. Adelaide Metro began in 2000 with the privatisation of existing government operated bus routes. The Glenelg tram line is the only one of Adelaide's tramways to survive the 1950s and the only one to be integrated into the current system. Services are now run by two private operators and united with common ticketing systems, marketing, liveries and signage under the supervision of the state government's Department for Infrastructure and Transport. Since the 2010s, energy sustainability and eco friendly transport has been a major focus for Adelaide Metro. Hence, the fleet has been progressively upgraded with electric trains and solar powered buses–one of which, known as the Tindo electric bus, is 100% solar powered and the first of its kind in the world. Despite this, as of 2016, almost 80 percent of Adelaide's metropolitan buses still run on diesel fuel rather than biodiesel or batteries. Adelaide Metro has faced criticism for punctuality issues, "unreliable" services, ageing buses and incidents of severely coarse language, racism, and assault on some lines. The complaints increased since the system switched to a private operator in October 2011. Adelaide Metro received 7,562 feedback reports–more than 40 a day–in 2012. In order to counteract these problems and increase accountability, performance data will now be published weekly as opposed to quarterly by Adelaide Metro. This will highlight how trains and buses are performing in terms of punctuality and service, as well as comparisons to interstate public transport. The 2014 service figures indicate that the system performed slightly better in 2014 than it did the previous year.

Тарих

Аделаида метросы 2000 жылдың сәуір айында, бұрынғы мемлекеттік автобус қызметтерін жекешелендіру тендерлерінің екінші кезеңінен кейін енгізілді. Аделаидадағы қоғамдық көлік жүйесі бұрын бірнеше атаумен белгілі болған. Мемлекеттік көлік басқармасы 1974 жылы құрылды, ол бұрынғы Оңтүстік Австралия темір жол комиссиясының қалалық темір жол операцияларын және бұрынғы Муниципалды трамвай трастының автобус және трамвай операцияларын біріктірді. Аделаида 1930 жылдан 1958 жылға дейін трамвай желілерінің басым бөлігін жойды, тек Гленелг желісі ғана қалды. Бұл трамвай желісі 2007 жылы Көлік, Энергетика және Инфрақұрылым департаменті (DTEI) тарапынан кеңейтілді, ал 2010 жылы Аделаида ойын-сауық орталығына дейін ұзартылды. 1994 жылдың шілдесінде Мемлекеттік көлік басқармасы таратылды және мемлекеттік қоғамдық көлік қызметтері TransAdelaide-ге, мемлекеттік меншіктегі корпорацияға берілді. 1995–1996 жылдары автобус қызметтерінің ішінара тендері өткізілді. TransAdelaide үш келісімшарт аймағын сақтап қалды, Serco екі келісімшарт аймағын жеңіп алды, ал Hills Transit – Австралиялық транзит кәсіпорындары мен TransAdelaide арасындағы бірлескен кәсіпорын – біреуін жеңіп алды. Қызметтер әр оператордың атымен жүргізіліп, таныстырылды, бұл қоғамдыққа үздіксіз желі ұсынбады. 2000 жылғы тендер раунды TransAdelaide-тің автобус қызметтерін тікелей басқаруын тоқтатты, бірақ пойыз және трамвай қызметтерін сақтап қалды. Serco Солтүстік-Оңтүстік, Сыртқы Солтүстік және Сыртқы Солтүстік-Шығыс келісімшарт аймақтарын жеңіп алды. SouthLink Outer South келісімшарт аймағын жеңіп алды. Torrens Transit Шығыс-Батыс келісімшарт аймағын жеңіп алды. City Free қызметтері және Transitplus, Австралиялық транзит кәсіпорындары мен TransAdelaide арасындағы бірлескен кәсіпорын, Hills келісімшарт аймағын жеңіп алды.

Пойыздар

Аделаида қала маңындағы теміржол желісі 2021 жылдың қаңтарынан бастап Оңтүстік Австралия үкіметімен келісімшарт бойынша Кеолис Даунер компаниясы басқаратын алты желіден тұрады. 2023 жылы штаттық үкімет теміржол қызметі 2025 жылдың қаңтарында мемлекеттік меншікке қайтарылатынын жариялады, бұл Оңтүстік Австралияның Еңбек партиясының сайлау үміттемесін орындады. 2014 жылға дейін қала маңындағы желі Австралияда дизельді вагондармен ғана жұмыс істейтін жалғыз желі болды. 2013–2014 жылдары Сифорд және Тонсли желілерінің толық ұзындығы электрлендірілді, сондай-ақ Гудвудтан Аделаидадағы терминалына дейінгі Белер желісінің іргелес бөлігі де электрлендірілді. 2014 жылдан бері электр пойыздары Сифорд және Тонсли желілерінде жүріп келеді. Бастапқы жоспарлар бойынша қалған үш желіні де электрлендіру жоспарланған, бірақ 2012 жылы одан бас тартылды. Гаулер желісі 2022 жылы электрлендірілді. 2019 жылдың шілдесінде үкімет теміржол қызметтерін келісімшарт арқылы тапсыру туралы хабарлады. 2021 жылдың қаңтарында Кеолис Даунер Аделаида метросының теміржол желісін басқару бойынша сегіз жылдық келісімшартты бастады. 2019 жылдың шілдесіндегі мәліметтер бойынша автопарк 70 3000/3100 класты дизельді вагондардан және 22 үш вагонды 4000 класты электрлі пойыз құрамынан тұрады. Барлық қалған 2000/2100 класты вагондар 2015 жылдың тамызында қызметтен алынды. Алты теміржол желісінің барлығы Аделаида теміржол стансасына дейін жетеді. Олар:
+LineLengthБірінші қызметInformationElectrifiedMap1883Аделаидадан Бриджвотерге дейінгі жол 1883 жылы ашылды, Белерден Бриджвотерге дейінгі жол 1987 жылы жабылды. Аделаидадан Мельбурнға Белер және Бриджвотер арқылы бағыт 1995 жылы стандартты кеңдікке ауыстырылды, Гудвудтан Белерге дейін бір ғана кеңдік жол қалды.1857Аделаидадан Гаулерге дейінгі жол 1857 жылы, Гаулерден Гаулер орталығына дейінгі жол 1911 жылы ашылды.1882Вудвиллден Гранжға дейінгі жол 1882 жылы ашылды. Гранжтан Хенли Бичке дейінгі жол 1894–1957 жылдары салынды, қазір бұзылған. Қызметтер Вудвиллге дейін Оутер Харбор желісімен бірлесіп пайдаланады.1856Аделаидадан Порт-Докқа дейінгі жол 1856 жылы ашылды, Порт-Аделаидадан Оутер-Харборға дейінгі жол 1908 жылы ашылды.1913Аделаидадан Мариноға дейінгі жол 1913 жылы ашылды, Маринодан Хэллетт-Ковқа дейінгі жол 1915 жылы ашылды, Лонсдейлден Кристи Даунсқа дейінгі жол 1976 жылы ашылды, Кристи Даунстан Ноарлунга орталығына дейінгі жол 1978 жылы ашылды, Ноарлунга орталығынан Сифордқа дейінгі жол 2014 жылы ашылды.1966Вудлендс Паркінен Тонслиге дейінгі жол 1966 жылы ашылды, Тонслиден Флиндерске дейінгі жол 2020 жылы ашылды. Қызметтер Вудлендс Паркіндегі тармақталуға дейін Сифорд желісін бірлесіп пайдаланады.

The Adelaide suburban railway network consists of six lines operated by Keolis Downer under contract to the Government of South Australia since January 2021. In 2023, the state government announced that rail services would return to public ownership in January 2025, fulfilling an election commitment by the South Australian Labor Party. Until 2014, the suburban network was the only one in Australia to operate solely with diesel railcars. In 2013–2014, the full lengths of the Seaford and Tonsley lines were electrified, as well as the adjacent segment of the Belair line from Goodwood to its terminus at Adelaide. Electric trains have run on the Seaford and Tonsley lines since 2014. Although the original plans were to electrify the remaining three lines, they were abandoned in 2012. The Gawler line was electrified in 2022. In July 2019, the government announced the provision of rail services would be contracted out. In January 2021, Keolis Downer began an eight year contract to operate the Adelaide Metro rail network. As at July 2019, the fleet consists of 70 3000/3100 class diesel railcars and 22 three carriage 4000 class electric multiple units. All remaining 2000/2100 class train cars were retired from service in August 2015. The six rail lines all run into Adelaide railway station in the CBD. They are:
+LineLengthFirst serviceInformationElectrifiedMap1883Adelaide to Bridgewater opened 1883, Belair to Bridgewater closed 1987. The Adelaide to Melbourne main line via Belair and Bridgewater was converted to standard gauge in 1995, leaving one broad gauge track from Goodwood to Belair.1857Adelaide to Gawler opened 1857, Gawler to Gawler Central opened 1911.1882Woodville to Grange opened 1882. Grange to Henley Beach 1894–1957, now demolished. Services share use of the Outer Harbor line until branching at Woodville.1856Adelaide to Port Dock opened 1856, Port Adelaide to Outer Harbor opened 1908.1913Adelaide to Marino opened 1913, Marino to Hallett Cove opened 1915, Lonsdale to Christie Downs opened 1976, Christie Downs to Noarlunga Centre opened 1978, Noarlunga Centre to Seaford opened 2014.1966Woodlands Park to Tonsley opened 1966, Tonsley to Flinders opened 2020. Services share usage of the Seaford line until branching at Woodlands Park.

Жылжымалы құрам

Сынып Сурет түрі Ең жоғары жылдамдық (км/сағ) Өндірушілер Салынған саны Желілердегі қызмет жылдары Ескермелер 3000 DMU 130 ComengClyde Engineering 1988–1996 30 Ішкі бөлігі 2011 және 2021–22 жылдары жаңартылды. Механикалық бөлігі 2018–19 жылдары жөнделді. 3100 40 2 вагонды жиынтық 4000(A City) EMU 110 BombardierAlstom 2013–2015, 2019–2023 34 3 вагонды жиынтық

Билеттер шығару

Аделаида метросының билет жүйесі көп түрлі, яғни бір билетті қызмет провайдеріне қарамастан, пойыздар, трамвайлар және автобустар арасында ауыстыруға болады. 1987 жылдың қыркүйегінде Крузет әзірлеген Metroticket жүйесі енгізілді. Бұл жүйе магниттік жолақ технологиясын қолданды. 2010 жылы metroCARD смарт-карта билет жүйесін енгізу бойынша келісімшарт Affiliated Computer Services компаниясына тапсырылды. Ол 2012 жылдың қараша айында қолданысқа енгізілді. Ескі жүйе 2015 жылы тоқтатылды. 2021 жылы Аделаида метросының билет жүйесін жаңартудың кезеңдік бөлігі ретінде, барлық трамвайларда қолсыз төлемдер енгізілді, бұл жолаушыларға дебеттік және кредиттік карталарды қолданып жол төлемін жасауға мүмкіндік берді. 2022 жылы бұл жаңалық O-Bahn автобус бағыттарында жалғасты, ал 2023 жылдан бастап барлық қалған автобустар мен пойыздарды қоса, бүкіл желіге таратылды.