Зимбабве мемлекеттік туы

Кіріспе

Ұлттық ту

Зимбабве мемлекеттік туы жасыл, алтын, қызыл және қара түстердегі тең көлденең жолақтардан тұрады, олардың саны жеті. Тудың үстінде ақ үшбұрыш орналасқан, оның ішінде Зимбабве құсы бейнеленген қызыл бес бұрышты жұлдыз бар. Ағымдағы үлгі 1980 жылдың 18 сәуірінде қабылданды. Туда салынған сабын тасты құс – Ұлы Зимбабве ескі қаласының қираған жерінен табылған құс мүсінін бейнелейді. Бұл құс Зимбабве тарихының символы. Оның астындағы қызыл жұлдыз елдің ұмтылыстарын көрсетеді, бірақ көбінесе социализмді, сондай-ақ бостандық пен бейбітшілік үшін жүргізілген революциялық күресті білдіреді деп саналады. Тудың дизайны Зимбабве билеуші партиясы – Зимбабве Африка Ұлттық Одағы – Патриотикалық Фронттың туының негізінде жасалған.

Тарих

Қазіргі Зимбабве деп танылатын ел 1895 жылдан 1980 жылға дейін ресми түрде Оңтүстік Родезия деп аталды, бірақ 1964 жылдан 1979 жылдың маусымына дейін жергілікті жерде Родезия деп аталатын. Оңтүстік Родезия 1923 жылы жауапты үкіметке ие болды, соның салдарынан үш онжылдық британдық Оңтүстік Африка компаниясының билігінен кейін британдық өздік басқару отарлық айманына айналды. Жауапты үкімет берілгеннен кейін, стандартты британдық отарлық тәжірибеге сәйкес, Оңтүстік Родезияның гербінен қалқан бейнеленген Көк ту қабылданды. Бұл негізгі үлгі 1968 жылға дейін қолданылды, бірақ 1964 жылы Родезия мен Ньясаленд Федерациясы таратылғаннан кейін ашық көк түсті ту енгізілді. 1968 жылдың 11 қарашасында, негізінен ақ үкімет Ұлыбританиядан бір жақты тәуелсіздік жариялағаннан кейін үш жыл өткен соң, жаңа үлгіге негізделген ұлттық ту қабылданды. Бұл – ұлттық елтаңбаның ортасында орналасқан жасыл, ақ, жасыл түстес тік жолақты ту. Бұл 1924 жылдан бері гербінде болған Зимбабве құсын бейнелейтін алғашқы ұлттық ту болды. 1979 жылы ел үкімет пен қара нәсілді ұлтшылдар арасындағы ішкі келісімнен кейін Зимбабве Родезиясы ретінде қайта құрылғанда, сол жылдың 4 қыркүйегінде осы өзгерісті белгілеу үшін жаңа ту қабылданды. Зимбабве Родезиясының туын Родезия Әуе күштерінің лейтенанты Седрик Герберт және Родезия Геральдика және генеалогия қоғамының мүшесі жасаған. Дизайнға сары, қара, жасыл және қызыл түсті пан-африкалық түстер енгізілді, ал Ұлы Зимбабведен табылған сабын тасты құс, көпшілік биліктің маңыздылығын көрсететін тік қара жолақта сары түспен бейнеленді, бұл колониялық дәуірдегі және қазіргі билік пен бірегейліктің көне көзін білдіреді, сондай-ақ үш көлденең жолақ: бірі – көпшілік билігі үшін күресте төгілген қанды білдіретін қызыл, екіншісі – ел өмірінің барлық саласындағы еуропалық қауымдастық пен басқа да азшылықтардың ажырамас бөлігін көрсететін ақ, үшіншісі – елдің әл-ауқаты үшін ауыл шаруашылығының маңыздылығын көрсететін жасыл. Бірақ бұл жаңа үлгі қара саясаткерлерден қолдау таппады, олар оны «екі есімді ту» деп сипаттады, бұл «Зимбабве Родезиясына» сілтеме жасады. Жауап ретінде Роберт Мугабенің ZANU PF партиясы Мозамбиктегі Мапутодан басқарған «Зимбабве дауысы» радиосы «Тәуелсіздіктің дәлелі – ту да емес, аты да емес» деген тақырыпта пікір жариялап, бұл өзгерістерді «Лондондағы Зимбабве конференциясында расистік қуыршақ одақтың позициясын нығайтуға» бағытталған деп сынады. Бұл ту 1979 жылдың желтоқсанында ресми түрде алмастырылды, ол кезде Ұлыбритания Родезия Буш соғысын аяқтаған Ланкастер Хаус келісімінен кейін елдің уақытша бақылауын алды. Ұлыбританияның Юнион Джекі елдің ресми туы ретінде қолданылды, бірақ іс жүзінде Зимбабве Родезиясының туы 1980 жылдың ақпанында жаңа сайлаулар өткізілгенге дейін желбіреуін жалғастырды. 1980 жылдың 17-18 сәуірінде түн ортасында Ұлыбритания елге Зимбабве деген атпен тәуелсіздік берді және жаңа ұлттық ту қабылданды, оның жобасын белгісіз суретші Мемлекеттік жұмыстар министрі Ричард Хоувқа тапсырды. Бастапқы жобада Зимбабве құсы болмады. Бұл Седрик Герберттің ұсынысымен қосылды, ол оның ерекшелігі мен тарихын атап көрсетті. Соңғы жоба сол кездегі премьер-министр Роберт Мугабеден мақұлдау алды. Жаңа тудың қабылдануы Канан Банананың елдің жаңа президенті ретінде ант беруімен бірге болды. 1968 жылдан бері барлық туларда қолданылып келе жатқан Зимбабве құсы елдің оңтүстік-шығысындағы Ұлы Зимбабве ортағасырлық қираған қаласынан табылған мүсінге негізделген.

The country now known as Zimbabwe was formally known as Southern Rhodesia from 1895 to 1980—although simply Rhodesia was used locally between 1964 until June 1979 after Northern Rhodesia obtained its independence—and then Zimbabwe Rhodesia between June and December 1979. Southern Rhodesia achieved responsible government in 1923, and thereby became a British self governing colony following three decades of rule by the British South Africa Company. Following the granting of responsible government a flag was adopted which followed the standard British colonial practice, being a Blue Ensign, defaced with the shield from the Southern Rhodesian coat of arms. This basic design was used until 1968, although a light blue ensign was introduced in April 1964 following the break up of the Federation of Rhodesia and Nyasaland. On 11 November 1968, three years after the predominantly white government unilaterally declared independence from Britain, a national flag based on a completely new design was adopted. This was a green white green vertical triband, charged centrally with the national coat of arms. This was the first national flag to contain the Zimbabwe Bird, which had been present in the coat of arms since 1924. In 1979, when the country reconstituted itself as Zimbabwe Rhodesia following the Internal Settlement between the government and moderate black nationalists, a new flag was adopted to mark the transition on 4 September of that year. The flag of Zimbabwe Rhodesia was designed by Flight Lieutenant Cedric Herbert of the Rhodesian Air Force and a member of the Rhodesian Heraldry and Genealogy Society. The design incorporated the pan African colours of yellow, black, green and red, with the soapstone bird of Great Zimbabwe, representing an older, pre colonial source of power and identity in yellow on a vertical black stripe, symbolising the importance of majority rule, and three horizontal stripes, one red representing the blood spilled in the struggle for majority rule, one white, representing the integral part of the European community and other minorities in all aspects of the country's life, and one green, reflecting the importance of agriculture to the country's well being, but the new design had little support from black politicians, who described it as "the flag with two names", a reference to "Zimbabwe Rhodesia". In response, the Voice of Zimbabwe radio service operated by Robert Mugabe's ZANU PF from Maputo in Mozambique, carried a commentary entitled "The proof of independence is not flags or names", dismissing the changes as aimed at "strengthening the racist puppet alliance's position at the Zimbabwe conference in London". This flag was officially superseded in December 1979 when the UK took interim control of the country following the Lancaster House Agreement which ended the Rhodesian Bush War. The UK's Union Jack was used as the official flag of the country, although de facto the Zimbabwe Rhodesia flag continued to be flown, while fresh elections were held in February 1980. At midnight between 17 and 18 April 1980, the country was granted independence by the UK under the name Zimbabwe and a new national flag was adopted, the draft for which had been handed to the Minister of Public Works Richard Hove by an unspecified designer. The initial design did not include the Zimbabwe Bird. This was added at the suggestion of Cederic Herbert, who pointed out its uniqueness and history. The final draft went through the approval of the then Prime Minister elect Robert Mugabe. The adoption of the new flag coincided with the swearing in of Canaan Banana as the country's new president. The Zimbabwe Bird, used on every flag since 1968, is based on a statue discovered from the medieval ruined city of Great Zimbabwe in the country's south east.

Киімде көрсетілген

Зимбабведегі кейбір полиция қызметкерлерінің формаларының жеңдерінде ұлттық ту көрсетілген.

Түстер мен символика

Зимбабве елінің ұлттық туы бес түрлі түстен тұрады: жасыл, алтын, қызыл, қара және ақ. Ресми түрде, Зимбабве туының түстері саяси, аймақтық және мәдени мағыналарды білдіреді. Жасыл түс Зимбабведегі ауыл шаруашылығы мен ауылдық аймақтарды көрсетеді. Алтын түс – елдің минералдық байлығын білдіреді.

Ақ үшбұрыш бейбітшілік символы болып табылады. "Ұлы Зимбабве құсы" (Хунге) деп аталатын нұсқаулық Зимбабве мемлекетінің ұлттық символы. Ол "ата-бабаларының жануарлармен, табиғатпен және рухани жетекшілермен болған берік байланысын көрсетеді" және оған ең жоғары құрметпен қаралады. Қызыл жұлдыз – ұлттың мұраты.

Үлкен Зимбабве құсының ерекшеліктері мен дұрыс бейнесі

Ұлы Зимбабве құсы алғаш рет 1924 жылғы 11 тамызда Корольдік жарлықпен бекітілген Оңтүстік Родезияның елтаңбасына енгізілген кезде пайда болды. Ол алғаш рет ұлттық ту ретінде 1968 жылғы 11 қарашада қабылданған Родезия туында толық елтаңбамен бірге қолданылды. Кейіннен ол 1979 жылғы Зимбабве Родезиясының туында жеке бейнеленді, ал қазір Зимбабве туында көрсетілген. 1924 жылғы елтаңба Зимбабве үкіметі жаңа елтаңба қабылданған 1981 жылғы 12 қыркүйекке дейін сақталды. Туда бейнеленген Зимбабве құсы 1924 жылғы елтаңбада, 1968 жылғы Родезия туында және 1979 жылғы Зимбабве Родезия туындағыдай форматта бейнеленген. Құс орналасқан қызыл жұлдыз – дұрыс жұлдыз. Дегенмен, құстың сәл жалпақталған басқа нұсқасы, кейде дұрыс емес, жалпақ жұлдызға орналастырылған, көбінесе Зимбабведен тыс жерде жасалған туларда кездеседі. Бұл айырмашылықтың себебі 1980 жылғы сәуірде Зимбабве Ақпарат министрлігі жариялаған, ел толық тәуелсіздік алғанға дейін шығарылған жаңа тудың суреті болуы мүмкін. Суретте құс дұрыс емес жұлдыздың үстінде бейнеленген. Сурет сапасы нашар болғандықтан, жұлдыз туда дұрыс емес, ал оң жақтағы мағыналардың сипаттамасында дұрыс көрсетілген, сондай-ақ Зимбабве құсы «Ұлттық эмблема» деген сөздердің жанында орналасуы керек жерден толығымен жойылған. Бұл асығыс және дәлдіксіз жасалғанын көрсетеді. Бірақ, жақсырақ дерек көзі болмағандықтан, Зимбабведен тыс вексиллогтар осы суретті тудағы эмблеманы бейнелеу үшін негіз ретінде пайдаланды, содан кейін көптеген ту өндірушілер оны көшірді. Ал Зимбабведегі ту өндірушілер дұрыс жұлдыздың үстінде отырған құстың түпнұсқа нұсқасымен жасалған туларды шығаруды жалғастыруда. Нәтижесінде, Зимбабве туының екі нұсқасы да кеңінен қолданылады, бірақ ресми талаптарға сәйкес, дұрыс жұлдызды нұсқасы дұрыс болып саналады.

The Great Zimbabwe Bird first appeared in an armorial sense when it was incorporated in the coat of arms of Southern Rhodesia, which were granted by Royal Warrant on 11 August 1924. It was first used on a national flag when the full arms were displayed on the Rhodesian flag that was adopted on 11 November 1968. It then appeared alone on the Zimbabwe Rhodesian flag of 1979, and it is now displayed on the flag of Zimbabwe. The arms of 1924 were initially retained by the Zimbabwean Government until a new coat of arms were adopted on 12 September 1981. The Zimbabwe Bird depicted on the flag is rendered in the same format as it appeared on the arms of 1924 and as it appeared on the Rhodesian flag of 1968 and the Zimbabwe Rhodesian flag of 1979. The red star on which the bird is placed is a regular star. However, a different, rather flattened version of the bird, sometimes displayed on an irregular, flattened star, is often seen on flags that are manufactured outside of Zimbabwe. The origin of this discrepancy appears to be an illustration of the proposed new flag that was first released by the Zimbabwe Ministry of Information in April 1980, just prior to the country attaining full independence. This illustration showed the bird in a flattened version positioned over an irregular star. The poor quality of the illustration, with the star appearing as irregular on the flag, but regular under the description of the meanings on the right, and with the Zimbabwe Bird being omitted completely from where it should be next to the words The National Emblem, would suggest that it was done in haste and without accuracy. Nevertheless, in the absence of a better source, vexillologists outside of Zimbabwe have used this illustration as the basis for their rendering of the emblem on the flag, which has then been copied by many flag manufacturers outside of Zimbabwe. Meanwhile, flag manufacturers inside Zimbabwe continue to produce flags emblazoned with the original version of the bird sitting on a regular star. As a result, these two variations of the Zimbabwean flag are both in common use, however the version of the flag with the regular star is the correct one according to official specifications.

Ұқсастықтар

Зимбабве туындағы түстер үкіметтегі Зимбабве Африка Ұлттық Одағы – Отандық фронттың түстерімен ұқсас. Бұл партияға деген қарапайым мойынсұну және құрметтің белгісі деп есептеледі.

Танымал мәдениетте

1980 жылы 7 тамызда Самора Машель Зимбабве мемлекеттік туы туралы танымал сөз сөйледі, ол туды ұстап тұрып: "Бұл тудың астында барлық адам тең. Зимбабведе қаралар, ақтар, мулаттар мен үндістер жоқ, бүгін тек зимабвеліктер ғана бар" деді. 2011 жылы Зимбабве астанасы Хараредегі көліктердің көпшілігіне кішкентай мемлекеттік тулар жапсырылған. Елде мемлекеттік тудың сатылымы рекордтық деңгейге жетті. 2010 жылы The Guardian газетінде Петина Геппахтың сөзінше, бұл ту "елдің қасіретпен дүниеге келгенін еске түсіреді".