Кіріспе
Канадалық саяси экономист, тарихшы, қоғамдық қайраткер және саяси белсенді Джеймс Роберт Лаксер (22 желтоқсан 1941 – 23 ақпан 2018), сондай-ақ Джим Лаксер деп белгілі, Йорк университетінде профессор қызметін атқарған. Ол «Вафли» қозғалысының негісқұрушысы ретінде танымал, 1971 жылы Жаңа демократиялық партия төрағалығына кандидат болған. Оның қаламынан екі оннан астам кітап жарық көрген, олардың көпшілігі Канаданың саяси экономикасы мен тарихына арналған.
James Robert Laxer (22 December 1941 – 23 February 2018), also known as Jim Laxer, was a Canadian political economist, historian, public intellectual, and political activist who served as a professor at York University. Best known as co founder of the Waffle, on whose behalf he ran for the leadership of the New Democratic Party in 1971, he was the author of more than two dozen books, mostly on Canadian political economy and history.
Жас шағы мен отбасы
Лаксер 1941 жылғы 22 желтоқсанда Монреальде, Квебек провинциясында дүниеге келді. Ол Эдна Мей (туған тегі Квентин) мен психолог, профессор, жазушы және саяси белсенді Роберт Лаксердің ұлы болды. Оның әкесі еврей, ал анасы протестант отбасынан шыққан. Екеуі де Канада Коммунистік партиясының және оның қоғамдық беті – Еңбекшілердің прогрессивті партиясының мүшелері болды, ал Роберт Лаксер партияның ұлттық ұйымдастырушысы еді. Лаксерлер, көптеген мүшелермен бірге, Хрущевтің Иосиф Сталиннің қылмыстарын ашқан құпия докладынан және 1956 жылғы Венгрияға кеңестік әскерлердің басып кіруінен кейін партиядан шықты. Джеймс Лаксер осы кезеңде өскен тәжірибесі туралы "Қызыл пеленкадағы бала: Маккартизм дәуіріндегі балалық шақ" атты естеліктерінде жазды. Оның әкесі оның саяси көзқарасына зор ықпал етті. Оның әкесінің әкесі раввин, ал анасының әкесі миссионер және Лаксердің анасы дүниеге келген Қытайда христиан миссионері болды. Оның інісі Гордон Лаксер саяси экономист, жазушы және Паркленд институтының негізін қалаушы болды. Ол Торонто университетінен бакалавр, 1967 жылы "Француздық-канад газеттері және империялық қорғаныс, 1899–1914" тақырыбындағы диссертациясын қорғағаннан кейін магистр, ал Квинс университетінен философия докторы ғылыми дәрежесін алды. Ол Торонто университетінің "The Varsity" және кейіннен "Queen's Journal" газеттерінде белсенді студент-журналист болды және 1965 жылы Канада университеттерінің баспасөз одағының президенті болып сайланды. Лаксер үш рет үйленді. 1965 жылы Дайан Тейлорға үйленді, 1969 жылы ажырасты. Ол Криста Мяотсқа үйленді, олар 1978 жылы оның қайтыс болған кезде ажырасып кеткен еді. Лаксер 1979 жылы Сандра Прайсқа үйленді, олардан Эмили және Джонатан есімді екі бала дүниеге келді. Лаксер Йорк университетінде 47 жыл бойы саясаттану профессоры болып жұмыс істеді.
Академик, жазушы және хабар таратушы
Лаксер 1980 жылдардың басында TVOntario телеарнасында кешкі жарты сағаттық ағымдағы оқиғалар бағдарламасын жүргізді. Ол сондай-ақ 1980 жылдардан бастап, қайтыс болғанға дейін Toronto Star үшін мақалалар мен пікірлер жазды, сондай-ақ The Globe and Mail үшін пікірлер жариялады. 1980 жылдары CBC радиосының "Morningside" бағдарламасында ол "Таллеранд" рөлін ойнады – саяси жағдайына жақсы білетін адам. Лаксер 1986 жылы Ұлттық кино кеңесінің бес бөлімді деректік фильмін жазды және ұсынды: "Есептесу: Канаданың саяси экономикасы", онда Канаданың АҚШ-пен экономикалық және саяси қарым-қатынастары зерттелді. Канадалық телерадиокорпорация сол кезде келіссөздер жүргізіліп жатқан АҚШ-пен еркін саудаға қатысты сынды көзқарасы үшін осы сериалды эфирге шығарудан бас тартты. Оның орнына ол TVOntario және Канададағы басқа білім беру арналарында, сондай-ақ АҚШ-тағы бірнеше PBS телеарналарында көрсетілді. Демократиялық социалист болған ол америкалық көпұлтты корпорациялардың Канада экономикасына, әсіресе мұнай және газ саласына тигізетін әсері туралы көп жазды, және оның күресі Petro Canada құрылуына ықпал етті. Шетелдік инвестицияларды қарау агенттігінің және 1970 жылдары Канаданың даму корпорациясының құрылуы да Лаксер, Уоткинс және "Вафл" тобының жұмысына байланысты. 1980 жылдары ол Канада-АҚШ еркін сауда келісімін қабылдауға қарсы болды, бірақ әлеуметтік харталарды бекіту арқылы еркін сауда келісімдерін саяси солшылдардың пайдасына қолдануға болатынына сенді. Лаксер 2018 жылдың 23 ақпанында Парижде жүрек ауруларынан кенеттен және күтпеген жерден қайтыс болды. Ол Еуропада Канаданың Екінші дүниежүзілік соғыстағы рөлі туралы кітапты зерттеп жатқан кезде бұл оқиға болды.