Кіріспе

Гербтің бүлінуі

Абатмент (немесе ребатмент) – гербтің өзгертлуі, ол ар-ұяты төмендетілген қосымша элементті білдіреді және геральдикалық билік (мысалы, Англиядағы Шығармашылық соты) немесе корольдік жарлықпен жасалған құқықбұзушылық үшін тағайындалады. Жоғары мемлекеттік қылмыс жасағаны үшін кінәлі деп танылған адамның гербін толығымен кері бұру практикасы орта ғасырлардан бері куәландырылған және жалпы сенімді деп есептеледі, ал ортағасырлық геральдикалық дереккөздерде патшалық жарлықпен гербтен құрметті элементті алып тастаудың кем дегенде бір мысалы келтірілген, бұл құрметтің төмендеуі ретінде қарастырылған. 16-ғасырдың соңындағы мәтіндерде кездесетін, арсыз дақтар мен белгілерді қосу арқылы ар-намысты төмендетудің басқа түрлері нақты тәжірибеде сенімді түрде расталған емес. Сонымен қатар, көптеген геральдикалық жазушылардың атап өткеніндей, гербті пайдалану міндетті емес, сондықтан герб иелері өздерінің ар-ұятын жариялаудың орнына, ар-ұятына тиген гербтен бас тартуы ықтимал.

Айыппұлдарды жою немесе өшіру

Тағы бір түбіртек ретінде, кейбір елтаңбалар бұзу немесе кесу, кері бұру немесе қолданыстағы белгілерді толығымен жою арқылы өзгертілген деген хабар бар, кем дегенде патенттерде осылай кездеседі, бірақ елтаңба иесінің осы бұзылған елтаңбаны нақты көрсетуі құжатталмаған және оның болуы күмәнді. Француз геральдикасында "дифамэ" термині құйрығы кесілген арыстанды немесе басқа жануарды білдіреді, сондай-ақ ар-намыстың жоғалғанын білдіру үшін өзгертілген елтаңбаларды да білдіруі мүмкін. Арстанның құйрығы артқы аяқтарының арасында болса, ол "құйрықсыз" (қорыққан) деп аталады және оның да намыссыздық белгісі екені айтылады. Алайда, Лондонның "Таймс" газеті геральдикалық "кастрацияға" қарай үдемелі үрдіс байқалып отырғанын атап өтті, Англияның корольдік елтаңбасындағы жүріп бара жатқан арыстандарды, сондай-ақ Норвегия, Финляндия, Бельгия, Люксембург және Шотландия елтаңбаларындағы тұрған арыстандарды мысалға келтірді, барлығының да жақында жыныс мүшелерісіз бейнеленгені байқалды; "Таймс" газеті қорытынды ретінде: "кейбір елтаңбалар түсініксіз болуы мүмкін, бірақ хабар нақты: арыстандар тек батылдық танытуы керек, басқа ештеңе емес." Мұндай елтаңбалар қазіргі заманда құрттырмау мақсатымен жасалғаны анық емес, бірақ орта ғасырлық геральдикадан кастрацияланған арыстандардың ешбір мысалы табылған жоқ.

Жарияланған тарихи мысалдар

Тарихи қару-жарақтарды азайтудың бірнеше мысалы тіркелген, бірақ олардың ешқайсысы жоғарыда сипатталғандай, боялған қарапайым элементтердің қосылуын көрсетпейді. Керісінше, бұларға сынған шеврон, қарусыздандырылған арыстандар, кері бұрылған немесе жойылған белгілер жатады. Мұндай сирек тарихи мысалдардың бірі – 1347 жылы Англия королі Эдуард III Кале губернаторы етіп тағайындаған Павидің Америі. 1348 жылдың желтоқсан айының соңғы күні француздардың Кале қоршауы сәтсіз аяқталғаннан кейін, 1349 жылы корольдік жарлықпен оның қаруы алынып тасталды. Бұл Сер Америдің жақын маңдағы Сент-Омердің француз губернаторы сэр Джеффри Чарниге Кале қаласын 20 000 коронаға сатуға тырысқандығынан туындады. Сэр Джордж Маккензи былай деді: «Англияның Эдуард III-і бір джентльменнің қаруындағы алты жұлдыздың екеуін жоюға бұйырды, өйткені ол өзі губернаторы болған теңіз портын сатқан». Шамамен 1610 жылы жазған қару-жарақ сарабы Джон Гиллим оқиғаны егжей-тегжейлі баяндап, Сер Америдің қаруы да сатқындығы үшін кері бұрылғанын қосты. Гиллим бұл қорлықтың сатқынның мұрагерлеріне, тіпті өлім жазасына дейін, жоғарыда көрсетілген мемлекеттік қылмыстардан басқа, мұра болып өтпейтінін түсіндірді. Арыстанның жамандалуының мысалы – король Людовик IX-тің қатысуымен анасы Маргарет II, Фландрия графинясын қорлаған Жан д'Авес. Ол өзінің қаруындағы арыстанның құйрығы (diffamée) және тістері мен тырнақтары (morné) алынып тасталғанын көрген деп есептеледі.