Кіріспе

Қаңқаның түрі

Қаз мойынды қаңқалар, сондай-ақ сабақты қаңқалар деп те аталады, мұхиттың жағалау аймағындағы тас пен қалдықтардың қатты беттеріне жабысып тіршілік ететін сүзгімен қоректенетін шаяндар. Бұрын қаз мойынды қаңқалар Педункулата таксономиялық тобын құраған, бірақ бұл топ полифилетикалық екені анықталды, оның мүшелері Thoracica инфракласының бірнеше тобына таралып кеткен. Сондықтан ағылшын тілінде "goose barnacle" және "barnacle goose" деп аталады, ал ғылыми атауы Lepas anserifera (wikt:anser, "қаз"). Бұл олардың түсі мен пішінінің ұқсастығынан туындаған. Олар көбінесе суға түскен ағаштарда табылғандықтан, қаңқалардың бұтақтарға жабысып, содан кейін суға түскені жөн деп есептелді. Брекон архидияконы Уэльстің Джеральд бұл туралы "Топография Гиберния" еңбегінде айтқан. Қаз мойынды қаңқалар "ешқандай ет емес, еттен тумаған" деп есептелгендіктен, кейбір христиан шіркеулерінде ет жеуге тыйым салынған күндері оларды жеуге рұқсат етілді.

L. anatifera-ның зерттеліп келе жатқан компоненттерінің бірі – оның секрециясының жабысу қасиеттері. Қаз мойынды қаңқаның жабысу қасиеттерін зерттеу барысында, оның жабысу бездері негізгі сабақтың (педункул) артқы жағындағы бұлшықет қабатының ішінде орналасқан. Бұл бездер ақуызға негізделген жабысқақ секрецияны бөліп, қаңқалардың жылмалы немесе бекітілген заттарға жабысуына мүмкіндік береді. Бұл қаңқа жабысқыштарын зерттеу медициналық жабысқыштарды жақсарту мақсатында денсаулық сақтау саласындағы зерттеулерге шабыттандырады.

Тамақ ретінде

Португалия мен Испанияда P. pollicipes – percebes деп аталатын кеңінен тұтынылатын және қымбат деликатес. Ол Иберия жарты аралының солтүстік жағалауында, негізінен Галисия және Астурияда, сондай-ақ Португалияның оңтүстік-батыс жағалауында (Алентежу) сауда мақсатында жиналады. Бұл өнім таралу аймағындағы басқа елдерден де, әсіресе Мароккодан импортталады. 1999 жылға дейін Канададан Испанияға үлкен, бірақ аз дәмді P. polymerus түрі экспортталған, бірақ Канада үкіметі қордың азаюына байланысты экспортты тоқтатты. Испанияда percebes тұзды суда қайнатылып, салфеткаға салынған күйінде ыстық болып беріледі. Оны жеу үшін алмаз тәрізді аяғын бас бармақ пен саусақ арасына қысып, ішкі түтігін қабыршақты қабығынан шығарып алады. Содан кейін қабықты алып тастап, қалған етін жұтады. Тарихи деректерге сәйкес, Калифорнияның жергілікті тұрғындары оның сабағын ыстық күлге пісіріп жеген.