Кіріспе

Ксанти – Грекияның солтүстік-шығысындағы Батыс Фракия аймағындағы қала. Ол Шығыс Македония және Фракия аймағының Ксанти аймақтық бірлігінің орталығы. Родоп тауларының етегінде амфитеатр тәрізді салынған қала Косинтос өзенімен екіге бөлінген: батыс бөлігінде ескі және жаңа қалалар орналасқан, ал шығыс бөлігі бай табиғи ортамен мақтанады. "Ксантидің ескі қаласы" Грекия бойынша ерекше архитектурасымен әйгілі – ол византиялық грек шіркеулерін, 18-19 ғасырлардағы грек саудагерлерінің неоклассикалық үйлерін және Османдық дәуір мешіттерін үйлестіреді. Ксантидегі тағы бір маңызды орындар – Абдера археологиялық мұражайы және грек халық өнері мұражайы. Ксанти Грекияның барлық аймақтарында (әсіресе Македония мен Фракияда) жыл сайынғы көктемгі карнавалымен және болгар тілінде Скеча (Skecha) немесе Ксанти (Ksanti) деп аталатын мерекесімен танымал.

Тарих

Ксанти кейде б.з.б. 1 ғасырда географ Страбон айтқан Ксантия ескі қаласымен байланыстырылады. Ол кішкентай ауыл ретінде басталып, Тракия тарихының шабуылдар, апаттар, этникалық шиеленістер, азамат соғыстары сияқты қырсыз кезеңдерінің бәрін бастан өткерді. Ксанти аймағының халқы біздің заманымыздың 3 ғасырында аймақ суырып салынғандықтан, дерлік толығымен азайды.

Орта ғасырлар

Ксанти (Ξάνθη) немесе Ксантия (Ξάνθεια) туралы белгілі мәліметтерде қаланың бастауы белгісіз; ол Византия дәуірінде гүлденген бекініс болған, бірақ кейін Осман империясының Еские деген колониясына айналды. Ксанти туралы алғашқы жазба 879 жылға дейін барады (Ксантея епископы Георгий Константинопольдің төртінші соборына қатысқандығы айтылады). 13-14 ғасырларда бұл аймақтың ең маңызды қаласы болды. Орта ғасырлардан үш монастырь сақталған: Памегистон, Таксиархон және Панагия Архангелиотиса. Ксанти 1327 жылы Андроник II Палеологтың жорығында көзге түсті.

Ерте заманауи

1715 жылы Ксанти, сондай-ақ Генесия да сапалы темекісімен танымал болды. Көптеген шетелдік саяхатшылар аймақ бойынша саяхаттап, жергілікті халықтың өмірін және қиындықтарын сипаттады. Еуропадағы темекі саудасы Ксантиді гүлденуге алып келді. Георгий Деметриу 1821 жылғы грек революциясы кезінде Ксанти аймағында белсенділік танытты. 1829 жылдың наурыз және сәуір айларында болған екі жер сілкінісі қаланы қиратты, алайда қаланың бірден қайта құрыла бастауы одан әрі дамуына шешуші әсер етті. Осман империясының соңғы кезеңінде, 1912 жылға дейін қала әкімшілік тұрғыдан Адрианополь вилайетінің Гюмюльчин санджағында орналасқан.

Балқан соғыстары

Бірінші Балқан соғысы кезінде Ксантиді болгар әскері Осман империясынан 8 қараша 1912 жылы басып алды. Екінші Балқан соғысында грек әскері оны 1913 жылы шілдеде басып алды. 1943 жылы 4 наурызда Ксантидегі еврейлерді болгарлар тұтқындап, темекі қоймасына қамады. 18 және 19 наурызда олар Польшадағы нацистік концлагерлерге жер аударылды. 550 адамнан тұратын қауымдастықтан Холокосттан тек алты еврей ғана аман қалды. 1926 жылы Хациставроу және Анатоликис Тракис көшелерінің қиылысында салынған Ксанти синагогасы христиандық бірлестіктермен пайдаланылды, кейін тастап кетілді. Ол 1995 жылы сатылып, бұзылды. Қала Болгариядағы 9 қыркүйек төңкерісінен кейін азат етілді, грек халық азаттық армиясының партизандық отряды қалаға күрессіз кіріп, бақылауды өз қолына алды. Алайда болгар әскері 1944 жылдың қазан айының соңына дейін аймақта қалды және одақтастардың қысымымен кері шегінді.

Бүгін

Қазіргі уақытта Ксанти – тарихы, дәстүрлері мен әдет-ғұрыптарына бай, және келушілер үшін көптеген қызықты орындарға (соның ішінде айналасындағы аймақтарға) ие заманауи қала. Ксанти мың түстің қаласы ретінде белгілі, және Комотини (Гүмюльцин) мен Дидимотейхо (Диметока) сияқты, түрік тілді мұсылмандардың көп саны қоныстанған. Шығыс Македония мен Фракияның мұсылман халқы Османдық кезеңге дейін жетеді, және Грек Македониясы мен Криттегі Османдық мұсылмандар мен грек мұсылмандарынан өзгеше, Лозанна шартынан кейін 1922-1923 жылдардағы грек-түрік халқының алмасуынан босатылды. 1972 жылы грек билігі 1870 жылы Помак Хаджи Эмин Ага салған қаланың символы саналатын сағат мұнарасын бұзуды жоспарлады. Бұл шешім жергілікті мұсылмандардың наразылығын тудырып, жоспарлар тоқтатылды.

Жол көлігі

Ксантиден бірнеше шақырым қашықтықта Егнатия тас жолы Ксантиді Македония, Эпир және Тракияның қалған бөлігімен байланыстырады. Ксанти автобус станциясы күн сайын Грекияның көптеген қалаларына рейстер ұйымдастырады. Ксанти Салоникиден 206 км, Афинадан 704 км, Стамбулдан 397 км және Эдирнеден 236 км қашықтықта жатыр. 2010 жылдың 15 қаңтарында Грекия мен Болгария арасындағы Агиос Константинос шекаралық өткізу пункты ашылды, ол Ксантиден 51 км қашықтықта орналасқан және жақын орналасқан Терми ауылын Златоград қаласымен қосады. Қазіргі уақытта Егнатия тас жолының тік боймен өтетін шекаралық осі салынып жатыр, ол Ксантиді Болгарияның Рудозем қаласымен байланыстыратын болады.

Темір жол көлігі

Ксантиден тыс жерде Салоники – Александруполис бағытындағы Ксанти теміржол станциясы орналасқан, оннан Салоники және Александруполис қалаларына күнделікті поездар қатынайды.

Әуе көлігі

Ксантиде әуежай жоқ. Оған негізінен 42 км қашықтықтағы Кавала әуежайы, ал екінші рет 112 км қашықтықтағы Александруполис әуежайы қызмет көрсетеді.

Экономика

Бұл аймақтың тұрғындары дәстүрлі түрде темекі бизнесімен, саудамен және егін шаруашылығымен айналысып келген. Соңғы онжылдықтарда туризм де артып, әсіресе "Ескі қала фестивалі" кезінде ерекше қарқын алды.

Карнавал және ескі қаланың мерекелері

Қаланың бай тарихы, дәстүрі және әдет-ғұрыптары бар, ол аймақтың мәдени орталығы болып табылады. Бұл қала көпұлтты қала ретінде танымал және "мың түсті қала" деп сипатталады. Ксанти карнавалы өте танымал (әрқашан ақпан айында) және Грециядағы ең танымал карнавалдардың бірі, ал "ескі қала фестивалі" (қыркүйек айының басында) да сол деңгейде мәшһүр. Сонымен қатар, Ксанти базары атымен шығыр және әр сенбі сайын Эмбориу алаңында өткізіледі. Бұған қоса, Манос Хацидакис фестивалі бүкіл әлемнің назарын аударады.