Кіріспе

Б.з.д. 1-ғасырдағы римдік саясаткер және пуникалық текті генералы, оның қарындасы.

Квестор (Hispania Ulterior) (б.з.д. 43 ж.)
Проконсул (Africa Proconsulis) (б.з.д. 21–20 ж.) Балбус кіші де Гадесте пуникалық тектен туған, және асырап алу арқылы Корнелия әулетінің көрнекті мүшесі болды. Финикиялық шежіресіне қарамастан, Балбус ерте Рим империясына құнды қызметтер көрсетті, ең бастысы – б.з.д. 21 жылы Африка проконсулы қызметін атқарды және Сахара асты Африкаға экспедиция жетекшісі болды.

Цезарьдің азаматтық соғысында

Балбус - Юлий Цезарьдің азаматтық соғысындағы маңызды қолдаушысы болды, онда оған бірнеше тапсырмалар сеніп тапсырылды. Ол Александрия және Испания соғыстарына да қатысты. Цезарьге азаматтық соғыстағы адалдығы мен құнды қызметтері үшін Балбус оның өкімімен Құдайлар кеңесіне қабылданды, бұл беделді діни лауазым еді. Б.з.д. 43 жылы оған Хиспания Ультериор (Ернеуіш Испания) аймағында квестор лауазымы сеніп тапсырылды. Ол аймақтың тұрғындарын тонап, талан-таражға салып, осылайша байлығын арттырды. Сол жылы ол Мавритания патшасы Богудпен кездесу үшін аттанды. Оның тарихи деректердегі аты б.з.д. 21 жылға дейін жоғалып кетеді.

Сахарадан оңтүстікке қарай Африкаға экспедиция

Люций Корнелий Балбус Кіші Сахара шөлін кесіп өту кезінде немесе одан кейін Африканың мекенделген жерлерін жаулап алуды жоспарлады. Сондықтан, шамамен б.з.д. 20 жылы ол экспедицияны бастау үшін қазіргі Солтүстік-Батыс Ливияда және Ливия шөлінің жанында орналасқан рим қаласы Сабратадан аттанды. Сахарада салыстырмалы түрде экстремалды температура мен жағдайлар басылады, құмның жұмсақтығынан жылқылар мен басқа жануарлар үшін қолайсыз. Сондықтан Балбус экспедиция үшін жылқы мен есектердің орнына түйелерді таңдады. Балбуспен бірге жаяу әскер де болды, ол әскердің ең көп бөлігін құрады. Оның қарулы күштерінің нақты саны белгісіз, бірақ Балбустың шамамен 10 000 сарбазы болды деп есептеледі, оның ішінде түйелердің саны белгісіз.

Себептері

Гарамэнттер шөлде немесе оның жанында тұратын басқа халықтармен саудаға көп тәуелді болды. Көшпелілердің жолдағы тауарларға қатысты алымдары тым ауыр болғандықтан, римдік саудагерлер осы алымды жеңілдету үшін Гарамэнттерге қарсы әскери жорық ұйымдастыруды сұрады. Жорықтың мақсаты – Гарамэнттер үшін маңызды қала болған Гарама қаласын басып алу, шөл көшпелілерінен алымдарды жою және римдіктердің мүддесі үшін бірнеше сауда жолын бақылауға алу болды.

Сахараны кесіп өту экспедициясы

Балбус өзінің экспедициясын мұқият жоспарлаған: Гарманттарға қарсы жаңалықтар мен барлау ақпаратын жинау үшін тыңшылар мен саяхатшыларды пайдаланғанына сенімді дәлел бар. Тыңшылар Сахара шөлінің тереңіне жіберілді, онда олар керуен жолдарына жиі бақылау қойды. Балбус экспедиция үшін нақты карталар жинады, әскеріне қажетті жарақтар мен құрал-жабдықтар дайындады, сондай-ақ әскер шенеуніктері мен атты әскерлерін түйе мінуге үйретті. Саяхатқа толық дайындықпен әскер Сидамус қаласына аттанды. Қалаға келген соң, әскер оазистің жергілікті халқына шабуыл жасап, күш алды. Экспедиция оңтүстікке қарай жалғасты, тасты шөл (Хамада эль Хамра) арқылы шамамен 650 километрді басып өтіп, аймақтың ең маңызды қалалары мен қалаларын, соның ішінде Гарама астанасын жаулап алды. Одан Балбус Сахараның оңтүстік бөлігі, Фезанға, тіпті Нигер өзеніне дейін барлау экспедициясын ұйымдастырған болар.

Негізгі дереккөздер

Бұл дереккөздер негізінен алғашқы тарихнаманың ең ірі бөлігін, немесе толығымен қамтиды. Кассиус Дио, «Рим тарихы», LIV кітабы. Светоний, «Цезарьлардың өмірі», Август. Тацит, «Жылнамалар», III кітабы. Плиний Ескі, «Табиғат тарихы», V кітабы.