Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Өсімдік түрлері (ағаш)
Species of plant (tree)
Ұзын жапырақты қарағай (Pinus palustris) – АҚШ-тың оңтүстік-шығысында табиғи түрде өсетін қарағай түрі. Ол Шығыс Техастан оңтүстік Вирджинияға дейінгі жағалау жазығында, сондай-ақ солтүстік және орталық Флоридаға дейін таралады. Бұл аймақта оны "сары қарағай" немесе "ұзын жапырақты сары қарағай" деп те атайды, бірақ ол сары қарағай деп аталатын көптеген түрлердің бірі ғана. Бұрын, кең көлемде орман шаруашылығы жүргізілмеген кезде, олардың биіктігіне дейін, ал диаметріне дейін жеткендігі хабарланды. Бұл ағаш Оңтүстік АҚШ-тың мәдени символы болып табылады және Алабама штатының ресми мемлекеттік ағашы болып саналады. Бұл нақты түр Солтүстік Каролина штатының мемлекеттік ағашы ретінде "Қарағай" деген атаумен кіретін сегіз қарағай түрінің бірі.
The longleaf pine (Pinus palustris) is a pine species native to the Southeastern United States, found along the coastal plain from East Texas to southern Virginia, extending into northern and central Florida. In this area it is also known as "yellow pine" or "long leaf yellow pine", although it is properly just one out of a number of species termed yellow pine. It reaches a height of and a diameter of In the past, before extensive logging, they reportedly grew to with a diameter of The tree is a cultural symbol of the Southern United States, being the official state tree of Alabama. This particular species is one of the eight pine tree species that falls under the "Pine" designation as the state tree of North Carolina.
Сипаттама
Қабығы қалың, қызғылт қоңыр және қабыршақты. Жапырақтары қара-жасыл, ине тәрізді, көбінесе үш, кейде екі немесе төрт, әсіресе көшеттерде болады. Олар көбінесе бұрылып, ұзын болады. Солтүстік Каролина штатының Рокингем қаласына жақын шығанақта өсетін *P. palustris* түрінің инелері 61 сантиметрге дейін жетеді. Бұл АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы ұзын инелі екі қарағайдың бірі, екіншісі – қарағай. Аналық тұқымдық бүршіктер (овуляциялық стробильдер) және аталық тозаң бүршіктер (стаминациялық стробильдер) өсу маусымында, бүршіктер пайда болғанға дейін қалыптасады. Тозаң бүршіктері шілдеде бүршіктерінде пайда бола бастайды, ал тұқым бүршіктері тамыз айында салыстырмалы түрде қысқа мерзімде қалыптасады. Тозаңдану келесі көктемде еркек бүршіктері ұзын болып ашылғанда жүзеге асады. Аналық (тұқымдық) бүршіктер тозаңданудан кейін шамамен 20 айда піседі; піскен кезде олар сары қоңыр түсті, ұзын және кең болып ашылады, және әр қабықшаның ортасында кішкентай, бірақ өткір, төмен қарай бағытталған тікені болады. Тұқымдары ұзын, қанатты. Ұзын жапырақты қарағай толық пісіп жетілуіне 100-150 жыл кетеді және 500 жылға дейін өмір сүруі мүмкін. Жастарында олар ұзын орталық тамырды өсіреді, ол әдетте ұзын болады; піскен кезде олар бірнеше терең "сіңіруші" тамырлары бар кең жайылған бүйірлік тамыр жүйесіне ие болады. Олар жақсы кеуекті, әдетте құмды топырақта, әдетте таза ормандарда өседі. Ұзын жапырақты қарағай сонымен қатар оңтүстік сары қарағай немесе ұзын жапырақты сары қарағай деп топтастырылған бірнеше түрдің бірі ретінде де белгілі, ал бұрын қарағай (ол *Pinus rigida* қарағайымен шатасуға себеп болғандықтан аты алынып тасталды) деп аталған.
The bark is thick, reddish brown, and scaly. The leaves are dark green and needle like, and occur in bundles of mainly three, sometimes two or four, especially in seedlings. They often are twisted and in length. A local race of P. palustris in a cove near Rockingham, North Carolina, have needles up to 24 inches (61 centimeters ) in length. It is one of the two Southeastern U. S. pines with long needles, the other being slash pine. The cones, both female seed cones (ovulate strobili) and male pollen cones (staminate strobili), are initiated during the growing season before buds emerge. Pollen cones begin forming in their buds in July, while seed conelets are formed during a relatively short period of time in August. Pollination occurs early the following spring, with the male cones long. The female (seed) cones mature in about 20 months from pollination; when mature, they are yellow brown in color, long, and broad, opening to , and have a small, but sharp, downward pointing spine on the middle of each scale. The seeds are long, with a wing. Longleaf pine takes 100 to 150 years to become full size and may live to be 500 years old. When young, they grow a long taproot, which usually is long; by maturity, they have a wide spreading lateral root system with several deep 'sinker' roots. They grow on well drained, usually sandy soil, characteristically in pure stands. Longleaf pine also is known as being one of several species grouped as a southern yellow pine or longleaf yellow pine, and in the past as pitch pine (a name dropped as it caused confusion with pitch pine, Pinus rigida).
Этимология
Палустрис деген латынша сөз "батылған жер", "сортаң" дегенді білдіреді және оның таралған ортасын көрсетеді. Түрді сипаттаған Филип Миллердің қате түсінігі салдарынан ғылыми атау "батылған жерлердік" деп аударылған, ол қысқы уақытша су тасқыны болатын ұзын жапырақты қарағай ормандарын көргеннен кейін осылай ойлаған.
The species epithet palustris is Latin for "of the marsh" and indicates its common habitat. The scientific name meaning "of marshes" is a misunderstanding on the part of Philip Miller, who described the species, after seeing longleaf pine forests with temporary winter flooding.
Экология
Ұзын жапырақты қарағай өте пирофиттік (өртке төзімді) және отқа тәуелді. Олардың қалың қабығы мен өсу ерекшеліктері отқа төзімділікті арттыруға көмектеседі. Табиғи және антропогендік өрттер бұл түрді іріктеп алады, бәсекелестікті жояды және тұқымдардың сәтті өсіп шығуы үшін топырақты ашып береді. Орташа биіктіктегі ағаштардың (орта қабат деп аталады) болмауы ұзын жапырақты қарағайдың ашық ормандары мен саванналарының пайда болуына әкеледі. Жаңа көшеттер ағашқа ұқсамайды, қара-жасыл инелерден тұратын бұлақ сияқты көрінеді. Бұл жағдай шөп сатысы деп аталады. Бұл кезең, 5–12 жылға созылады, тік өсу өте баяу болады, ал ағаш тізеге дейін жете алмай, бірнеше жыл қажет болуы мүмкін. Содан кейін, әсіресе бос орында немесе жоғарыда ағаш қабаты болмаса, өсу қарқыны күрт артады. Шөп сатысында, ол төмен қарқынды өртке өте төзімді, себебі шығыршық бүршігі тығыз жиналған инелермен қорғалып, өлуге әкелетін қызудан сақталады. Бұл кезеңде өртке салыстырмалы түрде төзімді болғанымен, өсімдік жабайы шошқаларға тартымды; ерте қоныс аударушылардың орманға шошқаларды босатып, азықтандыруы түрдің азаюына ықпал еткен болуы мүмкін. Ұзын жапырақты қарағай ормандары биологиялық әртүрлілікке бай. Олар өсімдіктердің жоғары деңгейдегі әртүрлілігімен, оның ішінде саздар, шөптер, етжегіш өсімдіктер және орхидеялар сияқты топтарда жақсы зерттелген. Бұл ормандар бас қайыңдарға да пана болады, олар негізгі түр ретінде, жүздеген басқа жануарлар түрлеріне баспана беретін қуыстар қазып жасайды. Қызыл қаққ ағаштан өсетін құс, ересек қарағай ормандарына тәуелді және қазір осы ормандардың азаюы салдарынан жойылу қаупі төніп тұр. Ұзын жапырақты қарағай тұқымдары ірі және қоректік заттарға толы, құстар (әсіресе қоңыр бас жаңғақ) және басқа да жануарлар үшін маңызды тамақ көзі болып табылады. Саванналарда 9 саламандра, 26 бақа түрі, сондай-ақ 56 түрлі жорғаландар, олардың 13-і осы ортаға бейімделген түрлерге жатады. Флорида және Джорджияның Ред-Хилл аймағы ұзын жапырақты қарағайлардың ең жақсы сақталған ормандарына ие. Бұл ормандар жеке аңшылық шаруашылықтарында аққұбалардың көбеюіне жағдай жасау үшін ондаған жылдар бойы жүйелі түрде өртке ұшыратылып келеді.
Longleaf pine is highly pyrophytic (resistant to wildfire) and dependent on fire. Their thick bark and growth habits help to provide a tolerance to fire. Periodic natural wildfire and anthropogenic fires select for this species by removing competition and exposing bare soil for successful germination of seeds. The lack of medium tall trees (called a midstory canopy) leads to open longleaf pine forests or savannas. New seedlings do not appear at all tree like and resemble a dark green fountain of needles. This form is called the grass stage. During this stage, which lasts for 5–12 years, vertical growth is very slow, and the tree may take a number of years simply to grow ankle high. After that, it has a growth spurt, especially if it is in a gap or no tree canopy is above it. In the grass stage, it is very resistant to low intensity fires because the terminal bud is protected from lethal heating by the tightly packed needles. While relatively immune to fire at this stage, the plant is quite appealing to feral pigs; the early settlers' habit of releasing swine into the woodlands to feed may have been partly responsible for the decline of the species. Longleaf pine forests are rich in biodiversity. They are well documented for their high levels of plant diversity, in groups including sedges, grasses, carnivorous plants, and orchids. These forests also provide habitat for gopher tortoises, which as keystone species, dig burrows that provide habitat for hundreds of other species of animals. The red cockaded woodpecker is dependent on mature pine forests and is now endangered as a result of this decline. Longleaf pine seeds are large and nutritious, forming a significant food source for birds (notably the brown headed nuthatch) and other wildlife. Nine salamander species and 26 frog species are characteristic of pine savannas, along with 56 species of reptiles, 13 of which could be considered specialists on this habitat. The Red Hills Region of Florida and Georgia is home to some of the best preserved stands of longleaf pines. These forests have been burned regularly for many decades to encourage bobwhite quail habitat in private hunting plantations.
Қолданылуы
Солтүстік Американың Атлантика мұхитының оңтүстік-шығыс жағалауы мен Мексика шығанағының жағалауында, шығыс далаларының бір бөлігі ретінде, бұрын кең жапырақты қарағай ормандары болған. Бұл ормандар саудагерлер мен теңіз флотының кемелеріне қажетті шайыр, терпентин және ағаш сияқты материалдардың көзі болған. Кейіннен ағаш үшін кесілген, көбінесе олардың орнына лоблолли қарағайы мен кесу қарағайы, сондай-ақ ауыл шаруашылығы және қалалық және қала маңындағы құрылыс үшін пайдаланылған. Орманды жою және ағаштарды тым көп жинау салдарынан, бастапқы ұзын жапырақты қарағай орманының шамамен 3% ғана қалды, және жаңадан отырғызылуы да аз. Дегенмен, ұзын жапырақты қарағай оның ареалындағы көптеген балабақшаларда қолжетімді; ең оңтүстікте сатылатын жері Флорида штатындағы Лейк Уорт-Бич қаласында. Сары, шайырлы ағаштан ағаш және қағаз жасалады. Ескі ағаштардан кесілген тақталар бұрын өте кең болған, шамамен 2000 мм-ге дейін, ал қайта өңдеу бизнесі қирату жобаларынан осы тақталарды алып, оларды жоғары деңгейдегі үйлердің едендері ретінде қайта пайдаланады. Өте ұзын жапырақтары ежелгі орамалы себет тоқу өнерінде танымал. 2021 жылы мульча ретінде қолданылатын қарағай құлпынайының жылдық сатылымы 200 миллион долларға бағаланған. Ескі ағаштардың түбі мен тамырлары шайырмен толып, шірімейді. Шаруалар кейде ескі, көмілген түбірлерді табады, тіпті бір ғасыр бұрын тазартылған жерлерде де, олар көбінесе қазылып, майлы ағаш, "жақсы жанғыш" немесе "жанғыш ағаш" ретінде сатылады, ол камин, пештер және барбекю ошақтары үшін отты жағуға қажет. Ескі өскен қарағайдағы өзегі де көбінесе осылай қанықтырылады. Осы майлы ағаштан кесілген тақталар өте ауыр болады және шірімейді, бірақ олардан салынған ғимараттар өте тез тұтанады және қатты қыздырады. Ұзын жапырақты қарағайдың тұқымдарын шикі немесе қуырылған күйінде жеуге болады.
Vast forests of longleaf pine once were present along the southeastern Atlantic coast and Gulf Coast of North America, as part of the eastern savannas. These forests were the source of naval storesresin, turpentine, and timberneeded by merchants and the navy for their ships. They have been cutover since for timber and usually replaced with faster growing loblolly pine and slash pine, for agriculture, and for urban and suburban development. Due to this deforestation and overharvesting, only about 3% of the original longleaf pine forest remains, and little new is planted. Longleaf pine is available, however, at many nurseries within its range; the southernmost known point of sale is in Lake Worth Beach, Florida. The yellow, resinous wood is used for lumber and pulp. Boards cut years ago from virgin timber were very wide, up to , and a thriving salvage business obtains these boards from demolition projects to be reused as flooring in upscale homes. The extremely long needles are popular for use in the ancient craft of coiled basket making. Annual sales of pine straw for use as mulch were estimated at $200M in 2021. The stumps and taproots of old trees become saturated with resin and will not rot. Farmers sometimes find old buried stumps in fields, even in some that were cleared a century ago, and these usually are dug up and sold as fatwood, "fat lighter", or "lighter wood", which is in demand as kindling for fireplaces, wood stoves, and barbecue pits. In old growth pine, the heartwood of the bole is often saturated in the same way. When boards are cut from the fat lighter wood, they are very heavy and will not rot, but buildings constructed of them are quite flammable and make extremely hot fires. The seeds of the longleaf pine are edible raw or roasted.
Мәдениет
Ұзын жапырақты қарағай – Алабама штатының ресми ағашы. Ол Солтүстік Каролина штатының ресми тостың бірінші жолында есіммен аталады. Сондай-ақ, штаттың ең жоғары наградасы "Ұзын жапырақты қарағай ордені" деп аталады. Солтүстік Каролина штатының ағашы ресми түрде жай ғана "қарағай" деп белгіленген, оның ішінде осы және тағы жеті түр жатады.
The longleaf pine is the official state tree of Alabama. It is referenced by name in the first line of the official North Carolina State Toast. Also, the state's highest honor is named the "Order of the Long Leaf Pine". The state tree of North Carolina is officially designated as simply "pine", under which this and seven other species fall.