Кіріспе

Екінші келу – бұл екі бөлімді британдық теледрама, алғаш рет 2003 жылдың ақпан айында Ұлыбританиядағы ITV телеарнасында көрсетілді. Ол қарапайым бейне дүкен қызметкері Стив Бакстердің (Кристофер Экклстон сомдады) өзінің шын мәнінде Құдайдың Ұлы екенін сезінуімен айналысады. Оның адамзаттың Үшінші Жарғысын тауып, осылайша Апокалипсистің алдын алуға небары бірнеше күні бар. Оны Рассел Т. Дэвис жазды (кейін 2005 жылғы Doctor Who сериалының бас жазушысы), ал оны тәуелсіз Red Production Company өндірді. Бағдарламаға бастапқыда 1999 жылы Channel 4 бір сағаттық төрт эпизод тапсырыс берген; алайда, сол арнаның драмалық бөлімін басқаруды жаңа басшылар қолға алғанда, олар жобаны іске асырудан бас тартты. Дэвис және Red-тің негізін қалаушы Никола Шиндлер жобаны BBC-ге ұсынды, бірақ олар оны тез арада қабылдамады. Соңында ол ITV арнасында орналасты, ол соңғы жылдары кең таралған, күрделі емес, "орташа" деңгейдегі драмаларды өндірумен танымал болған. 2003 жылдың 9-10 ақпан күндері жексенбі және дүйсенбі кештері екі күн қатарынан көрсетілген «Екінші келу» алты миллионнан астам көрерменді қамтыды. Атеист Дейвис өзінің мақсаты – пікір-таласты тудырып, адамдарды дін туралы ойлануға жетелеу екенін айтты.

Сюжет

Стивен Бакстер, Манчестердегі жақсы жүректі, бірақ сәл ұялы видео дүкенінің қызметкері, ең жақсы досы Джудидің ажырасуын тойлау үшін достарымен мас болғаннан кейін қырық күн қырық түн бойы жоғалып кетеді, ол кезде ол онымен өбеуді бөлісті. Ол Саддлворт Моорда адасып жүргенін көріп, Исаның екінші келуі екенін айтады. Алғашында ол күмәнмен қарайды, тіпті қамауға да түседі. Оған сенетін аздаған адамдардың бірі - жас католик діни қызметкері, ол белгісіз христиан мәтінінен, қойдың Солтүстік қалаға жіберілетінін, содан кейін карта координаттары болып табылатын сандар сериясы туралы айтады. Сондай-ақ, соңғы уақытта Папаның қайтыс болуы да бір белгі ретінде қарастырылады. Стив қашып құтылып, ол шын мәнінде Құдайдың баласы екенін адамзатқа білдіруді шешті. Ол түнді Мэн-роудтағы футбол стадионында күндізге айналдырды, бұл жетістікті интернетте жарнамалады және әлемнің БАҚ-тарының назарын аударды. Стив бес күн ішінде үшінші өсиетті табу керектігін айтады. Ол адамзат өз іс-әрекеттеріне жауапкершілік алуы керектігін және әркімнің, оның діні мен шығу тегіне қарамастан, бұрынғы қақтығыстарды ұмытып, қайтадан бастауы керектігін айтады. Сондай-ақ ол мәсіхшілердің өздерінің дұрыс екендігімен мақтануға болмайды дейді, содан кейін қазіргі уақытта көктің бос екенін, ал тозақтың тігістерінен жарылып жатқанын көрсетеді. Әсіресе, Шайтан мен бірнеше жын-шайтан адамдарды (көкпен бейнеленген көздер) билеп алып, қиындық туғызғанда. Шайтан Джони Тайлер есімді адамды билеп алады. Ақырында ол Джудиге Стивтің сәтсіздікке ұшырағанын және үмітсіздігіне ұшырағанын қалайтынын айтады, сондықтан Армагеддоннан кейін Құдай Стивтің адам ретінде жасаған әрекеттерін соттайды және оны тозаққа жібереді, сонда олар бірге билік ете алады. Өшірілген көріністе Шайтанның Құдайды Ескі Келісімдегі қаһарлы, аяусыз Құдай ретінде қайтаруды қалайтыны да көрінеді. Кейіннен Стивтің жер бетіндегі әкесі оны әке бола алмағаны белгілі болады, өйткені ол балалы болып туылған, бұл да Стивтің шынымен Құдайдың ұлы екенінің тағы бір дәлелі. Бұл оқиғаның бұқаралық ақпарат құралдарында да қызу талқылануы мүмкін, әсіресе Стивтің өсиет табылмаса, дүние құрып кетеді дегені туралы жазылған видеосы тарағаннан кейін, ол полиция қорғауына алынған. Кейбір достары оны Мәсіх ретінде қабылдайды Пит (оның христиандықты жасырып, достарының қалай әрекет ететінін білмейтін) және Фиона (бұл бірінші рет сенгендіктен, ақымақ болады). Ал Джуди атеист болғандықтан, оған әлі де күмәнмен қарайды. Ол Стивпен қызу айтысады (бір кезде, ашуға бой алдырып, Стив өзінің құдайлық күшін оны өлтіруге азғырады), әсіресе, Құдайдың ұлы болғанына қарамастан, Стив не барлығын білмейтін (басына "көшіріп" алатын ақпаратқа арқа сүйейтін, бұл оны да мазалайды) және құдіреті шексіз (оның ауруларды сауықтыра алмайтыны). Стив кейінірек өзінің күштері бар екенін айтады, бірақ оларды пайдаланудан бас тартады, өйткені ол күшті ашуы мүмкін, және бұл жолы адамзаттың өздерін реттеуге байланысты екенін қайталайды. Джудиге бірнеше жын-шайтан да қарсы тұрады және оны сену үшін жағдайларға айналдырады, бұл Шайтанның Стивті үмітсіздігіне ұшырату жоспарының бір бөлігі. Кейінгі бірнеше күн ішінде Стив бірнеше рет өмірін құртуға тырысқан, соның ішінде ол ішіп жүрген барада жарылған бомбадан керемет түрде аман қалды. Ібіліс және оның жын-шайтандары оның әкесі Фрэнкті өзіне қарсы айналдыруға тырысады, оны есірткі мен алкогольге құмартады және оны қазір жұртшылықтың көзінде әзілге айналдырғанына сендіреді (бір өшірілген көріністе ол Бернард Мэннингтің теледидардан өзінің есебінен әзіл-аңыз айтқандығын көрді). Фрэнк Стивті өлтіргісі келеді, бірақ Питті өлтіреді. Күйеуі тастап кеткеннен кейін Фиона өзін-өзі өлтіруге тырысады және балаларын да өлтіруге тырысады. Сонымен қатар, бұл уақытта Джуди мен Стивтің қарым-қатынасы тереңдетеді және олар жыныстық қатынасқа түседі. Стивтің өзі үшінші өсиеттің қандай болатынын білмейтін; ол қайсысы шын өсиет екенін анықтау үшін көптеген үміткерлерді қабылдайды. Полицияның бас инспекторы, оны да жын билеп алған, оларды шығарып тастайды, тіпті ол жерде болса да, Стив өзінің хабарларын әлемге жеткізе алмайды деп айтады. Бұл өсиетті таба алмағандықтан, әлем халқы дүниенің соңынан қорқып, үйлеріне тығылып жүр. Стив мұрагерлік туралы білуге үміттеніп, Джудиге барады, ал Джуди оған бұл оқиғаларды жазып жатқанын айтады. Джуди, оның үйінің айналасындағы әлемдегі БАҚ �...

Сыни қабылдау

Жалпы алғанда, туындыға сын жауабы оңтайлы болды. The Observer газетінің рецензенті Кэтрин Флетт: «Тақырыптың батылдығы айтарлықтай тереңдік пен юморға толы сценариймен үйлесім тапты, сондай-ақ қатысушылардың барлығынан BAFTA жүлдесіне ие болатын актерлік шеберлік орын алды» деді. Ол екі бас рөлдің орындалуын ерекше мақтады: «Кристофер Экклстон, ешқашан өзін тыйып қоймайтын, үлкен сұрақтарға жауап беру және орташа масштабты кереметтер жасау қабілетімен толыққанды рөлге ие болды. Шарп, көбінесе нашар шаш пен макияжбен жүргенімен (немесе босағанымен?), өзінің актерлік шеберлігін тағы да бір рет дәлелдеді және Ұлыбританияның ең талантты актрисаларының бірі екенін көрсетті». The Guardian газетінде драма эфирге түсер алдында жазған Марк Лоусон: «Судан шарап жасағандай, комедияны романтикаға, романтиканы триллерге айналдырған Экклстон, Шарп, Дэвис және режиссер Адриан Шергольд Құдайдың Манчестерді таңдауына ешкімнің таң қалмайтын әлемді құрды. Стив қалай жасағанын біледі, бірақ олар солай істеді» деді. BBC America арнасында АҚШ-та көрсетілген драмаға сыншы Джон Леонард New York Magazine журналында оны «Құдайдың болуының мүмкін соңының пайдасы мен зияны туралы қызықты тартыс» деп сипаттады. «Жорғақ, бейшара, керемет ойналған». «Екінші Келу» 2004 жылғы Британ академиясының телеарналық жүлдесінде екі маңызды номинацияда бақ сынады, бұл Ұлыбританиядағы ең маңызды тележүлде. «Үздік актер» номинациясында Кристофер Экклстон Билл Найиге (State of Play үшін) есе жіберді, ал туындының өзі «Ең үздік драмалық сериал» номинациясында «Карл II: Билік және құштарлық» сериалына жеңілді. 2005 жылдың қыркүйек айында Кембридждегі Корольдік теледидар қоғамының жылдық конференциясында Хью Уэлдон лекциясын оқыған Пол Эбботт «Екінші Келуді» соңғы жылдардағы ең инновациялық британдық теледрамалардың бірі деп атады, оны «телевизиялық шедевр» деп сипаттап: «Ол Мәсіхтің жер бетіне оралуы сияқты ең ауқымды мәселелерді қамтыды. Роберт Пауэлл сияқты емес. Қазіргі заманғы жер. Анығырақ айтқанда, Манчестер. Әсіресе, шалап-шалап жатқан жерлерінде».