Кіріспе
1877 жылғы келісім, сондай-ақ Вормли келісімі немесе 1877 жылғы сауда деп те аталады, – АҚШ-та 1876 жылғы президенттік сайлау қорытындысы бойынша туған шиеленісті дауды реттеу мақсатымен жасалған жазбада қалдырылмаған саяси келісім. Ол ресми жарияланған нәтижелерге қарсы әрекеттерді тоқтатуға және саяси зорлық-зомбылық қаупін сейілтуге, ал федералдық қайта құру тоқтатылуына келісім шарттарын қамтиды. Мұндай келісімнің жазбаша куәлігі жоқ және оның нақты егжей-тегжейі тарихи пікірталас нысаны болып табылады, бірақ көптеген тарихшылар федералдық үкіметтің Оңтүстікке қатысты ымыралы саясатты қабылдағанына келіседі, бұл федералдық билікті сақтау және Хейздің сайлануын қамтамасыз ету үшін жасалған. Хейздің саяси билігін қамтамасыз ету мақсатымен жасалған бұл бейресми келісімнің болуы ұзақ жылдар бойы американдық тарихтың бір бөлігі ретінде қабылданып келді. Оның шарттарын тарихшы С. Ванн Вудворд 1951 жылғы «Қайта бірігу және реакция: 1877 жылғы келісім және қайта құрудың соңы» атты кітабында зерттеді және қайта қарады. Ол бұл кітабында сайлаудың саяси шешімін әйгілі Миссури келісімімен (1820 жыл) және 1850 жылғы келісіммен салыстыру үшін қазіргі атауын қолданды. Келісімге сәйкес, Өкілдер палатасын бақылайтын демократтар Сайлау комиссиясының шешімін күшіне енгізуге келісті, бұл Хейздің президент ретіндегі заңды өкілеттігіне саяси заңдылық берді. Одан кейін Оңтүстік АҚШ-тан соңғы федералды әскерлердің шығарылуы қайта құру дәуірін аяқтады және Оңтүстік Каролина, Флорида және Луизиана штаттарындағы үкіметтерге республикалықтардың талаптарын жойды. Қызмет мерзімі бітіп жатқан президент, республикашыл Улисс С. Грант Флоридадан әскерлерді алып кетті, ал президент болғаннан кейін Хейз Оңтүстік Каролина мен Луизианадан қалған әскерлерді алып тастады. Әскерлер кеткеннен кейін көптеген ақ республикашылар да кетіп, Оңтүстіктегі басқа штаттарда билікке ие болған «Қайта жандандырушы» демократтар билікті өз қолына алды. Кейбір афроамерикандық республикашылар федералдық әскердің қолдауымен Оңтүстіктегі билігін жоғалтқандықтан, алданып қалғандай сезінді. 1905 жылға қарай Оңтүстіктегі барлық штаттарда афроамерикандықтардың көп бөлігі сайлау құқығынан айырылды. Демократтар Хейздің сайлануына келісті, ал ол өз кезегінде АҚШ армиясын Оңтүстіктен шығарып, демократтарды сол жерде билікке орнатысты. Басқа тарихшылардың сын-пікірлері әртүрлі болды, кейбіреулері келісім теориясын толығымен жобады, ал енділері Вудвордтың белгілі бір факторларға немесе нәтижелерге салған баса назарына сын айтты. Дегенмен, сыншылар Вудвордтың «Қайта бірігу және реакция» кітабы жарық көргеннен кейін бұл теорияның кеңінен қабылданылғанын мойындайды.
The Compromise of 1877, also known as the Wormley Agreement or the Bargain of 1877, was an unwritten political deal in the United States to settle the intense dispute over the results of the 1876 presidential election, ending the filibuster of the certified results and the threat of political violence in exchange for an end to federal Reconstruction. No written evidence of such a deal exists and its precise details are a matter of historical debate, but most historians agree that the federal government adopted a policy of leniency towards the South to ensure federal authority and Hayes's election. The existence of an informal agreement to secure Hayes's political authority, known as the Bargain of 1877, was long accepted as a part of American history. Its supposed terms were reviewed and revised by historian C. Vann Woodward in his 1951 book Reunion and Reaction: The Compromise of 1877 and the End of Reconstruction, which also coined the modern name in an effort to compare the political resolution of the election to the famous Missouri Compromise and Compromise of 1850. Under the compromise, Democrats controlling the House of Representatives allowed the decision of the Electoral Commission to take effect, securing political legitimacy for Hayes's legal authority as President. The subsequent withdrawal of the last federal troops from the Southern United States effectively ended the Reconstruction Era and forfeited the Republican claims to the state governments in South Carolina, Florida and Louisiana. The outgoing president, Republican Ulysses S. Grant, removed the soldiers from Florida, and as president, Hayes removed the remaining troops from South Carolina and Louisiana. As soon as the troops left, many white Republicans also left, and the "Redeemer" Democrats, who already dominated other state governments in the South, took control. Some black Republicans felt betrayed as they lost their power in the South that had been propped up by the federal military, and by 1905 most black people were effectively disenfranchised in every Southern state. The Democrats agreed to the election of Hayes and in turn he withdrew the United States Army from the South, leaving the Democrats in control there. Criticism from other historians have taken various forms, ranging from outright rejection of the Compromise theory to criticism of Woodward's emphasis of certain influences or outcomes, but critics concede that the theory became almost universally accepted in the years after Woodward published Reunion and Reaction.
Өмірбаян
1876 жылдың қарашасындағы АҚШ президенттік сайлауында Сэмюэл Дж. Тильден 184 дауыс алды, бұл дауыстар даусыз есептелді, ал Резерфорд Б. Хейз 165 дауысқа ие болды, көпшілік үшін 185 дауыс қажет еді. Флорида, Луизиана, Орегон және Оңтүстік Каролина штаттары президенттік сайлаушылардың даулы тізімдерін ұсынды, олардың жалпы саны 20 сайлаушы дауысын құрады. Егер даулардың кез келгені Тильденнің пайдасына шешілсе, ол президенттікке қол жеткізер еді, ал Хейзге барлық 20 дауыстың оның пайдасына расталуы қажет болды. Конституциялық бағыттың болмауына байланысты осы дауларды шешу үшін Конгресс Сайлау комиссиясы туралы заңды қабылдады, ол сегіз республикашыл және жеті демократтан тұратын 15 мүшелі комиссия құрды. Комиссия даулы әрбір дауысты Хейздің пайдасына 8:7 есебімен растады. Заңға сәйкес, Комиссияның шешімі Сенат пен Өкілдер палатасы екеуі де қабылдамаса, соңғы болып есептеледі. Республикашылдар бақылауындағы Сенат одан бас тартты, бірақ Демократиялық өкілдер палатасы Вермонт және Висконсин штаттарынан сайлаушыларға негіссіз наразылық білдіріп, осы наразылықтар бойынша пікірсайыстарды кешіктіру арқылы наурыздың 5-і күні жоспарланған инаугурациядан кейін дауды ұзартуға тырысты. Алайда, Өкілдер палатасының спикері Сэмюэл Дж. Рэндалл кешіктіру туралы ұсыныстарды қабылдаудан бас тартты, соңында кешіктірушілер бас тартысты. Кейбір демократтар Тильден алданып қалғанын жоғары дауыспен айтты. Вашингтонға қарулы күштермен шабуыл жасау туралы әңгімелер тарады, бірақ президент Грант әскери қауіпсіздікті күшейтті, бірақ ешкім Вашингтонға шабуыл жасамады. 2 наурызда сағат 4:10-да Сенаттың уақытша төрағасы Томас В. Ферри Хейзтің 185-184 есебімен сайлаушы дауысы артықшылығымен президенттікке сайланғанын жариялады. 5 наурызда Хейз бейбіт түрде қызметке кірді.
Тарихнама
Хейздің қызметке кірісуінен бері, сарапшылар мен тарихшылар сайлау нәтижесіне байланысты азаматтық соғыстың қалай болғанын түсіндіруге тырысып келеді. Сан алуан теориялар пайда болды, ал ең толыққанды және қабылданған теорияны 1951 жылы К. Ван Вудворд ұсынды.
Қазіргі заманғы талдау
Вудвард келіссөздер мен келісімнің мәніне байланысты құжаттамалық дәлелдердің немесе жариялылықтың жеткіліксіздігіне байланысты, Компромисс болғаны және оның мәні тарихшылар арасында қызу пікірталас тудырды. 1877 жылғы дағдарыс туралы заманауи есептерде жасырын келіссөздер туралы ешқандай ақпарат жоқ. Абрам Хьюиттің құжаттарында да, 1901 жылы арнайы комитет хатшысы Милтон Х. Нортрап жазған тарихта да Хейздің президенттікке сайлануын қамтамасыз ету үшін жасалған келісім туралы ешқандай мәлімет жоқ, бірақ Вудвард екеуінің де мұндай әңгімелерге қатысуы мүмкін емес деп санайды. 1913 жылы Генри Уоттерсон дағдарыстың "ішкі тарихында" бірінші Гровер Кливленд басшылығымен Ақ үйde өткен кешкі ас туралы айтады, онда аты-жөні белгісіз төрт адам 1877 жылғы дағдарыстың ең сенімсіз құпиясын ашуға тырысып, бір-бірінен озуға ұмтылды, бірақ Уоттерсон өзі "толық шындық ешқашан белгілі болмайды" деген қорытындыға келді. Нақты заманауи мәліметтердің жетіспеуіне қарамастан, дағдарыстан кейін "1877 жылғы келісім" туралы әңгіме біртіндеп оңтүстік демократтардың қалай Тилденнің заңды президент екеніне сенгенімен, Хейздің билігін мойындауға көндірілгенін түсіндіруге көмектесті.
Вудвордтың теориясын сынға алу
Кейбір тарихшылар, мысалы, Аллан Пескин, «1877 жылғы келісім болды ма?» (1973) еңбегінде, Хейздің сайлануы да, Оңтүстік демократтарына филибостерді болдырмау үшін берілген уәделер де ешқандай компромисс емес деп санайды. Шындығында, Оңтүстік Тынық мұхитының мүддесін қорғайтын топ Скотттың Техас және Тынық мұхиты жобасын іске асыруға кедергі келтіріп, өз желісін Нью-Орлеанға дейін салды. Республикалық партия Оңтүстіктегі нәсілдік қатынастарды реттеуден 1890 жылға дейін, кем дегенде, Лодж заң жобасы сәтсіз аяқталғанға дейін бас тартқан жоқ. Пескин сондай-ақ, Вудвордтың ұсынған талаптарынан көп пайда көре алмаған Солтүстік демократтарының Оңтүстікке қарағанда филибостерді тоқтатуда маңыздырақ рөл атқарғанын айтады. Мысалы, Палата спикері Сэмюэл Рэндалл Пенсильваниядан шыққан және Луизианадағы радикалдық үкіметтің таратылуына, оңтүстік теміржолдарынан гөрі көбірек қызығушылық танытқан. Даунс «1876 жылғы сайлау тарихнамада жиі алаяқтық алаңына айналып, сайлау демократиясының ұлт тарихындағы орталық рөлін нығайтады, бірақ саясаттың не екенін анықтаудағы зорлық-зомбылықтың орталық рөлін тереңірек зерттеуге мүмкіндік бермейді» дейді. 19 ғасырдың соңына дейін афроамерикандық республикашылар жергілікті билікке көптеген үміткерлерді сайлап отырды, бірақ демократтар көптеген штаттық және жалпыұлттық орындарды бақылады, тек 1877 мен 1900 жылдар арасындағы қысқа мерзімде республикашылдар мен популистер немесе басқа үшінші партиялар қолдаған біріккен үкіметтер мен үміткерлер кейде штаттық деңгейдегі лауазымдарға сайланды, әсіресе 1898 жылғы Уилмингтон көтерілісіне дейін Солтүстік Каролинада. Ақ сайлаушылардың көпшілігі 20 ғасырдың басына дейін ұлттық демократиялық кандидаттарды қолдады, содан кейін республикалық партияға көшті. Президент Гарри Трумэн, бұрынғы Оңтүстіктің жоғарғы бөлігінен шыққан демократ сенаторы, 1948 жылы Америкадағы алғашқы президенттік азаматтық құқықтар заң жобасын ұсынды, ол линчеваторлыққа қарсы күрес, сайлау құқығы және сегрегацияны жоюды қамтыды. «1877 жылғы келісімнен бері ешқандай саяси акт расалық қатынастарға осы деңгейде әсер етпеді; белгілі бір мағынада бұл 1877 жылғы келісімді жойды», - деді тарихшы Тейлор Бранч. Кейіннен республикалық партияға көшу 1964 жылғы Азаматтық құқықтар заңынан кейін болды, оны демократ президент Линдон Б. Джонсон ұсынды және көптеген демократтар мен республикашылдар қолдады, ал оңтүстік демократтары мен республикашылдары қарсы болды.