Кіріспе
Данциг заңдары (Danziger Willkür; полякша: Gdański Wilkierz) – Данциг (Гданьск) қаласы заңдарының ресми тізімі.
Тарих
Данциг заңдарының үлгілері Киелі Рим империясының және басқа да Ганза қалаларының, әсіресе Любектің заң кітаптары болды. Саудагерлік қала 1226 жылы Любек заңын қабылдады. XV ғасырда Тевтон орденінің саясатына қарсы Пруссия конфедерациясы құрылды. Пруссия конфедерациясы Польшаға қосылуды қолдап, Он үш жылдық соғысқа себеп болды. Осы кезеңде Данциг өзінің жеке құқықтық жүйесін сақтап, өзін-өзі басқаруын жүзеге асырды. Осы заңды және Данцигтің басқа да артықшылықтарын Польша королінің мойындауы, онымен одақтасудың немесе Корольдік Пруссия ретінде оның үстемдігіне бағынудың шарты болды. 1466 жылғы Торнь бейбіт шарты осы құқықтарды растады. 1570 жылдары олардың қауіпсіздігіне нүқсан келген кезде, бұл Данциг көтерілісіне және Данцигтің қоршауына (1577) әкелді. 1772 жылы Польшаның бірінші бөлінісінде Пруссия Корольдігі Корольдік Пруссияны (бірақ әлі Данциг пен Торнь (Toruń) қалаларын) басып алып, оны Батыс Пруссия деп атады. Prussia Orientalis және Prussia Occidentalis латынша атаулары ғасырлар бойы Пруссияның екі бөлігіне (Шығыс және Батыс) қолданылып келді. Данциг алдағы екі онжылдық бойы өзін-өзі басқаруын жалғастырды, содан кейін 1793 жылы Пруссия Корольдігіне қосылды, ал оның Пруссиялық Данциг заңдары стандартталған Пруссия заңдарымен алмастырылды.
Данцигер артықшылығы
Данцигтің артықшылықтары сауда, монета соғу және 1454 жылдан бастап Польша тәжімен сыртқы қатынастарда Данцигтің құқықтарын растады. Данцигтің ерекше мәртебесі, оның ірі халқының (1772 жылы қала қабырғалары ішінде 47 600 адам, сыртында 35 000 – 40 000 адам) болуымен, сондай-ақ оның порты мен байлығымен байланысты болды. Оның кейбір саясаткерлері Данциг Польша короліне ғана адал екенін, ал оның мәртебесі Императорлық еркін қаланың мәртебесімен ұқсас екенін мәлімдеді. Алайда, бұл ұстаным Сейм тарапынан ешқашан қабылданбады. Заманауи неміс авторлары оны 16-17 ғасырлардағы Марсельдің француз короліне қатысты мәртебесімен салыстырады.
Тарихшылар
XVII ғасырда жергілікті тарихшылар, мысалы, Элиас Констанций фон Треуэн Шредер (1625–1680) және Иоганн Эрнст фон дер Линде (1651–1721) Данциг құқығының тарихын зерттеді. Олар өз жұмыстарын жарияламады, бірақ Готфрид Ленгних өзінің «Ius publicum civitatis Gedanensis oder der Stadt Danzig Verfassung und Rechte» (Данциг қаласының қоғамдық құқығы немесе қаланың конституциясы мен құқықтары, 1769) атты еңбегінің кіріспесінде олардың еңбегін мойындады. Ленгних «Біз, прустар, поляктармен тең туыстармыз ба, әлде олардың қызметшілеріміз ба?» деген сұраққа жауап табуды көздеді және басқаларды да жергілікті тарихты зерттеуге шақырды. Басқалардың арасында Майкл Кристоф Ханов, Георг Даниэль Сейлер және Дэвид Браун өздерінің туған қалаларының тарихын зерттеді.
and encouraged others to study local history, too. Among others Michael Christoph Hanow, Georg Daniel Seyler and David Braun studied the history of their home towns.