Кіріспе

Крикет терминологиясы

Крикетте овер – бұл крикет алаңының бір жағынан екінші жағындағы ойыншыға бір боулерден тасталған алты заңды лақтырудан тұрады. "Таза" овер – бұл боулерге қарсы есептелетін ешқандай ұпай жиналмаған овер (бірақ аяқпен және өткізіп алған доптар есептелуі мүмкін, себебі олар боулерге қарсы есептелмейді). "Викетті таза" овер – бұл викет алынған және ұпай жиналмаған овер. Сол сияқты, "қос викетті таза" және "үш викетті таза" оверлер – бұл таза оверде екі және үш викет алынған жағдайлар. Алты лақтырудан кейін төреші "овер" деп жариялайды; филдинг командасы жақтарын ауыстырады, ал қарсы жақтан лақтыру үшін басқа боулер таңдалады. Филдинг командасының капитаны қандай боулерді қандай оверге тағайындауға шешім қабылдайды және ешбір боулер екі оверді қатарынан тастауға құқылы емес.

Шолу

Бұл әрқашан солай болмағанмен, бұрын төрт және сегіз доп қолданылған, қазіргі уақытта овер алты заңды лақтырудан тұрады. Егер боулер кең доп немесе но-бол лақтырса, онда бұл заңсыз лақтыру алты допқа есептелмейді және оның орнына тағы бір доп лақтырылуы керек. Овердің ортасында, егер боулер жарақат алса немесе төреші оны шабуылдан шығарып жіберсе (дисциплиналық себептермен, мысалы, тік сызып лақтыру), командаласы қалған лақтыруларды аяқтайды. Боулерлер бір-бірден екі овер лақтыра алмайтындықтан, әдеттегі тактика – капитанның екі боулерді қарама-қарсы жақтан кезекпен овер лақтыруға тағайындауы. Егер боулер шаршаса немесе тиімділігі төмендесе, капитан оны басқа боулермен ауыстырады. Боулердің кезекпен овер лақтыру кезеңі «сиқыр» деп аталады. Шектелген оверлердегі крикет матчтарында боулерлердің матчта лақтыра алатын оверлердің жалпы санымен шектеу қойылады. Жалпы ереже бойынша, бір боулер бір иннингтегі оверлердің 20% астам лақтыра алмайды; демек, 50 оверлік матчта әр боулер ең көп дегенде 10 овер лақтыра алады. Тест және бірінші сыныптық крикетте команданың иннингтеріндегі оверлер санына және бір боулердің қанша овер лақтыра алатынына шектеу жоқ. Бұл матчтарда жақсы ойын көрінісін қамтамасыз ету және алаңдағы команданың тактикалық себептермен уақытын ысырап етуіне жол бермеу үшін күніне кемінде 90 овер лақтыру талап етіледі.

Боулинг оверлеріндегі тактикалық ескертулер

Овер – алаңға шығушы команданың тактикалық жоспарлауындағы маңызды фактор. Бір боулердің келесі боулерге допты беруге дейін тек алты заңды доп тастауға мүмкіндігі болғандықтан, боулер әдетте осы алты допты соққы беруші ойыншыны алаңнан шығаруға бағытталған ойын үлгісін құру үшін жоспарлайды. Мысалы, ол алғашқы бірнеше допты бір сызықтан, ұзындықтан немесе айналыстан тастауы мүмкін. Боулер соққы беруші ойыншыны салыстырмалы түрде оңай соққы беруге мүмкіндік беретін доптар арқылы ұпай жинауға азғыруға тырысады. Егер соққы беруші ойыншы осы әрекетке барыса, боулер викетке тигізуге арналған өзгертумен немесе әлі де белсенді ұпай жинау режиміндегі соққы беруші ойыншыдан қателікке ұшыратуға бағытталған доппен жалғастыра алады, нәтижесінде соққы беруші ойыншы ұсталып қалады. Команда егер оверлерді тым баяу тастаса, крикет ережелері айыппұл салуға, турнирлік ұпайларды жоғалтуға және матчтан шеттетуге мүмкіндік береді. Егер команда баяу жылдамдықпен өркендесе, кейбір капитаннар баяу/айналмалы боулерлерді пайдалануды таңдайды. Мұндай боулерлердің жүгірісі қысқа болғандықтан, олар оверлерін жылдам аяқтайды. Көбінесе бұл жазалардан – тыйым салудан немесе ұпай жоғалтудан сақтану үшін, нашар дағдыға ие боулерді пайдалану арқылы нашар стратегияны таңдауды білдіреді. Бір күндік және T20 форматтарында майден оверді (0 доппен аяқталған оверді) тастау қиын болуы мүмкін, өйткені соққы беруші ойыншылар ұпай жинау мүмкіндіктерін барынша арттыруға тырысады және ережелер соққы берушілерге оңай ұпай жинауға көмектесетін алаңға орналасуды шектейді. Егер 0 ұпайлы овер тасталса, бұл ойынның тактикалық жағдайына маңызды әсер етуі мүмкін. Иннингтің соңғы оверлері көбінесе «өлім оверлері» немесе «өлімге тастау» деп сипатталады, ал иннинг соңында ұпай беруді шектеуде ерекше шебер боулерлер бейсболдағы жабылу питчерлері сияқты «өлім боулерлері» деп аталады. Бұл рөлде өте жақсы ойнаған ойыншылардың қатарында австралиялық Ян Харви, оңтүстік африкалық Эндрю Холл және жаңа зеландиялық Дэниел Веттори бар.

Беттеудегі тактикалық ескертулер

Егер екі соққышы ұқсас болмаса, тактикалық мәселелер олардың ойынына әсер етуі мүмкін. Егер бір соққышы екіншісінен күштірек болса, олар күшті соққышының боулингке жиірек қарамауы үшін ұпайларын жоспарлай алуы мүмкін. Бұл "соққыны өсіру" деп аталады. Ол күшті соққышының овердегі алғашқы доптарда жұп санды, ал соңғы допта тақ санды ұпай жинауға тырысуымен көрінеді; әлсіз соққышы керісінше әрекет етеді, ал боулер бұл үлгіні бұзуға тырысады. Егер бір соққышы оң жақта, екіншісі сол жақта болса, олар боулингтің ретін бұзу және алаңдағыларды жиі қозғалып тұруға мәжбүр ету арқылы шаршату үшін тақ санды ұпай жинауға тырысуы мүмкін.