Қырыз Элизабет классы: Британдық линкорлар тарихы

Кіріспе

Британдық линкерлер класы

"Королева Елизавета" класының линкерлері – 1910 жылдары Корольдік теңіз күштері үшін салынған бес супердредноуттан тұратын топ. Бұл соғыс кемелері оттық күші, қорғанысы және жылдамдығы жағынан Корольдік теңіз күштерінің бұрынғы кемелерінен, сондай-ақ неміс кемелерінің алдыңғы кластарынан басым болды. Сол кезеңдегі неміс кемелері де бәсекеге қабілетті саналды, бірақ "Королева Елизавета" класы олардан жылдам әрі сандық артықшылығы бар еді (5:2). "Королева Елизавета" класы өз заманының алғашқы жылдам линкерлері деп есептеледі. Бұл линкерлер ірі калибрлі зеңбіректермен қаруланған алғашқы кемелер болды және 1919 жылғы "Jane's Fighting Ships" журналында "қазірге дейін жасалған ең табысты капиталдық кеме" деп сипатталды. Олар екі дүниежүзілік соғыста да белсенді қызмет етті. "Бархам" 1941 жылы U-көмекейдің шабуылынан қирады, ал қалғандары соғыстан аман қалды және 1940 жылдардың соңында металлға тапсырылды.

Негізгі деректері мен дизайны

Queen Elizabeth класының алғашқы жобалау тарихы жақсы белгісіз, өйткені Адмиралтействоның файлдарында көптеген жазбалар сақталмаған. 1911 жылы қазанда Уинстон Черчилль Адмиралтействоның бірінші лорды болғанда, 1911–1912 жылдардағы әскери-теңіз бағдарламасының кемелері, төрт "С" және ұрыс крейсері тапсырылып, 1912–1913 жылдардағы әскери-теңіз бағдарламасына жоспарланған жаңа соғыс кемелерінің бастапқы жобалау жұмыстары басталды. Әр сынып өзінің әліпбилік атауын алды, "Iron Duke" кемелері MIV болды, бұл M жобасының төртінші негізгі қайталауы. Шамасы, 1912–1913 жылдардағы жақсартылған кемелер N жобасы болды, бірақ Адмиралтейство жазбаларында оның егжей-тегжейі табылмады. Осы кезеңде O әрпі қолданылмады. Теңіз тарихшысы Норман Фридман пікірінше, P жобасы он қарумен қаруланған баяу кеме болды, себебі бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде теңіз құрылысының ресми тарихында мұндай кеме "Queen Elizabeth" кемелерінің алдағысы болғаны айтылған. Черчилль пен зейнеткер бірінші теңіз лорды, флот адмиралы лорд Фишер осы уақытта ұзақ хат алысып отырды, Фишер сегіз қарумен қаруланған және жауынгерлік кеме сияқты жақсы қорғалған жылдам (мүмкін) кемені жақтады, оны кейде "супер Lion" деп атады, Фридманның айтуынша, бұл ұрыс крейсеріне сілтеме жасады. Фридманның сөзінше, Кемелік құрылыс директоры (DNC) сэр Филип Уоттс Фишердің тұжырымдамасын Q жобасы деп атады, ал "Queen Elizabeth" класының баяу нұсқасы R жобасы болды. "Қағаздардың жойылған болуы мүмкін, бұрынғы жауынгерлік кемелердегі керемет жетістік орнына, "Queen Elizabeth" кемелері Фишер мен, мүмкін, Черчилльдің қатты қалаған баяу нұсқасы болғанын жасырды. Жылдам кеме туралы көптеген шашыраңқы мәліметтер Фишердің Черчилльге жазған хаттарында кездеседі". Бұл кемелердің тактикалық міндеті жаудың жетекші кемесін ұстап алып, оған от шоғырландыру үшін жеткілікті жылдамдықпен маневр жасау болып баяндалды, бірақ олар неміс ұрыс крейсерлерінің, британдық аналогтарынан ауыр қаруланған, британдық флотқа сондай шабуыл жасауына жол бермеу үшін арналған еді. 27 қазан күні Черчилльдің үшінші теңіз лорды контр-адмирал Гордон Мурға жазған хатында: "Queen Elizabeth" кемелерінің жылдамдығы мен қуаты неміс ұрыс крейсерлерінің кез келген қозғалысына қарсы ұрыс флотын қорғауға жеткілікті" делінген. Фишердің ықпалымен Черчилль 1912 жылдың қаңтарында "14 дюймдік тәжірибелік" кодолық атымен 42 калибрлі BL 15 дюймдік Mk I зеңбірегін әзірлеуді тапсырды. Бұл тәуекелге толы шешім болды, өйткені жаңа ауыр зеңбіректер мен олардың мұнараларын әзірлеу әдетте бірнеше жылдық жоба болды және сәтсіздік кеменің аяқталуын едәуір кешіктіруі мүмкін еді. Бірінші зеңбірек мұнарасы 1914 жылдың 6 мамырында сәтті сынақтан өтті, бұл Адмиралтействоға үлкен жеңілдік болды. Адмиралтейство 1912 жылдың 15 маусымында "Queen Elizabeth" кемелерінің дизайнын бекітті, олардың тек жанар майды пайдалануы туралы шешім келесі кездесуге қалдырылды. Бұл кездесу көп ұзамай болған болуы керек, өйткені келесі күні Кеңес мөртабасын алған дизайн жанар маймен жабдықталған болды. Жоба көмірдің орнына жанар майды жағуға оңтайландырылмаған және жанар май бактеріялары бұрын жоспарланған көмір бункерлерінен өзгеше талаптарға ие болды. Уоттспен бірге жұмыс істеген DNC Юстас Теннисон д'Эйнкурт жобалау процесінде осылай кеш өзгеріске ұшыраудың өзінде жақсырақ пайдалануға болатын шығындарға әкелгенін бағалады. Соғыс кезінде жанар майдың жеткізілімін қамтамасыз ету үшін Черчилль Англо-Персиялық мұнай конвенциясын келісті. Фишер 1912–1913 жылдардағы кемелердің барлығы үш линкор мен линкордың әдеттегі араласуының орнына, ұрыс крейсерлері болуы керек деп сенді. Черчилль бастапқыда онымен келісті, бірақ Фишердің ашуына орай бастапқы жоспарға қайта оралуға көндірілді. Ютланд шайқасынан кейін адмирал Джон Джеллико осы сыныптың ең баяу кемесі шамамен 20 теңіз шақырымы жылдамдықпен жүретіндігіне көз жеткізгеннен кейін, бұл эскадрильяның жылдамдығы ретінде қарастырылуы керек болғандықтан, оларды негізгі ұрыс флотынан алыстаған операцияларда тәуекелге салу қауіпсіз емес деген қорытындыға келді.

The early design history of the Queen Elizabeth class is not well known because not many records have survived in the files of the Admiralty. When Winston Churchill became First Lord of the Admiralty in October 1911, the ships of the 1911–1912 Naval Programme, the four s and the battlecruiser were being ordered and preliminary design work had begun on the new class of battleships scheduled for the 1912–1913 Naval Programme. Each class received its own alphabetical designation with the Iron Dukes being MIV, the fourth major iteration of Design M. Presumably the improved 1912–1913 ships were Design N, but no details of it have been found in Admiralty records. The letter O was not used during this time. Naval historian Norman Friedman believes that Design P was a slow ship armed with ten guns based on a passing reference in the official history of naval construction during the First World War that such a ship was a precursor to the Queen Elizabeths. Churchill and the retired First Sea Lord, Admiral of the Fleet Lord Fisher corresponded at length during this time with Fisher advocating for a fast (probably ) ship armed with eight guns and nearly as well armoured as a battleship, something that he sometimes called a "super Lion", referring to the battlecruiser Friedman believes that the Director of Naval Construction (DNC), Sir Philip Watts, designated Fisher's concept as Design Q with a slower version being the Queen Elizabeth class as Design R. "The destruction of papers may thus have concealed the reality that instead of being a spectacular advance on previous battleships, the Queen Elizabeths were a slow version of a ship which Fisher and probably Churchill badly wanted. Much of the fragmentary evidence for the fast ship is to be found in Fisher's letters to Churchill." The tactical mission of these ships is portrayed as being fast enough to manoeuvre to catch the head of the enemy's battleline and concentrate fire against it, but they were actually intended to prevent the German battlecruisers, which were more heavily armoured than their British equivalents, from doing the same to the British fleet. A memo from Churchill to Rear Admiral Gordon Moore, Third Sea Lord, on 27 October 1912, stated "the speed and power of the Queen Elizabeths is sufficient to protect the battle fleet against any turning movement by German battlecruisers. Influenced by Fisher, Churchill ordered development of the 42 calibre BL 15 inch Mk I gun using the codename "14inch Experimental" in January 1912. This was a risky decision as development of new heavy guns and their turrets was normally a multi year project, and a failure would seriously delay the completion of the ships. The first gun turret was successfully tested on 6 May 1914, likely much to the relief of the Admiralty. The Admiralty decided on the design of the Queen Elizabeths on 15 June 1912, with the decision on whether they would solely use fuel oil deferred to a subsequent meeting. That meeting must have happened very shortly afterwards because the design that received the Board's stamp the following day was oil fueled. The design had not been optimised to burn oil instead of coal and the fuel tanks had different requirements than the coal bunkers previously planned. Eustace Tennyson d'Eyncourt, the DNC who followed Watts, estimated that the change so late in the design process cost some that could have been put to better use. To guarantee a supply of oil in wartime, Churchill negotiated the Anglo Persian Oil Convention. Fisher also believed that the 1912–1913 ships should all be battlecruisers instead of the usual mix of three battleships and a battlecruiser. Churchill initially agreed with him, but was persuaded to go back to the original plan, much to Fisher's fury. After Jutland Admiral John Jellicoe was persuaded that the slowest ship of this class was good only for about , he concluded that, since this should be considered as the speed of the squadron, it would not be safe to risk them in operations away from the main battlefleet.

Сипаттама

Queen Elizabeth класының кемелерінің ұзындығы перпендикулярлар арасында 600 фут (183 м), су сызығы бойынша 193,24 м, ал бірнеше кемелерге орнатылған артқы жағын есептемегенде, жалпы ұзындығы 195,99 м болды. Кемелердің ені 27 метр, ал терең жүктемеде суға бату тереңдігі 10 метрді құрады. Олардың қалыпты сыйымдылығы шамамен және терең жүктемеде болды. Кемелердің метацентрлік биіктігі терең жүктемеде 2 метрге жететін. Олардың экипажының саны толыққаннан кейін 923-тен 951 офицер мен сарбаздан тұрды; 1920 жылға қарай экипаж саны 1016-ға, содан кейін 1025-ке дейін өсті. Сол жылы бұл көрсеткіштер 1249-дан 1262-ге дейін артты. Олар екі жиынтық тікелей бу турбиналарымен жабдықталған, Парсонс түрлері және Малая кемелерінде, ал Браун-Кертис турбиналары басқа кемелерде орнатылған. Соңғы екі кемеде алғашқы үш кемедегідей, төмен жылдамдықта отынды үнемдеуге арналған крейсерлік турбиналар болған жоқ. Әр турбина жиынтығы 24 Бэбкок пен Уилкокс қазандықтарымен қамтамасыз етілген буды пайдаланып, 12 фут (4 м) үш пернелі винттермен екі білікке қозғалды, бірақ Warspite және Barham кемелерінде Яроу өндірген қазандықтар қолданылды. Қазандықтар екі түтікке біріктірілген. Турбиналар бір-біріне жақын орналасқан үш су өткізбейтін бөлікке бөлінген; ішкі біліктерді басқаратын төмен қысымды турбиналар орталық моторлық бөлімде бірге орналасқан, ал жоғары қысымды сыртқы турбиналар екі жақтағы бөлімдерде болды. Турбиналар жүктемеден тыс жағдайда орнатылып, кемелерге максималды жылдамдық беруге арналған, бірақ олар бұл көрсеткіштерге жете алмады. Соғысқа байланысты Barham ғана теңізде өлшенген бағытта сынақтардан өтті. 1916 жылдың тамызында ол терең жүктемеде 27,4 шақырым/сағат (16,9 миль/сағат) ең жоғары жылдамдыққа жетті. Отын сақтағыштары кемелерге жанар-жағармайдың , крейсерлік жылдамдықпен жүзуге мүмкіндік берді, ол толық жылдамдықта дейін төмендеді. Оларды кез келген бұрышта жүктеуге болады, бірақ экипаждар әдетте +5 градусқа қайта орады, себебі осылайша қаруларды тезірек тазалауға болады. Олар оқ ату жылдамдығы 300 м/с-қа дейінгі ұшақпен атылды. Олардың атыс жылдамдығы 36 секунд сайын бір рет болды. Екінші дүниежүзілік соғыста да қару бәсекеге қабілетті болды, одан әрі жақсартылып, көтерілу бұрышы жоғарылатылды. HMS Warspite Калабрия шайқасында 24 000 метр (26 000 йрд) қашықтықта соққы берді, бұл бүгінгі күнге дейін теңіз артиллериясының ең ұзақ соққысы болып табылады. Қарулар 20°-қа көтеріліп, -5°-қа төмендеді, бірақ мұнараның көздеуіші 15°-қа ғана көтерілуі мүмкін, бұл директордың бақылауымен атыс жасамаса, қол жеткізілетін қашықтықты шектеді. Көздер толық немесе жартылай зарядпен оқ атуға мүмкіндік берді. Кемелердің қосалқы қарулары он алты 45 калибрлі BL Mk XII зеңбірегінен тұрды. Олардың он екісі жоғарғы палубада, алтысы кеменің ортасында, қалған төртеуі "Y" мұнарасының жанындағы негізгі палубада орналасқан. Iron Duke класындағы казематтық зеңбіректердегі су басу проблемаларын азайту үшін Queen Elizabeth кемелеріндегі зеңбіректер "А" мұнарасынан "Б" мұнарасына көшірілді, бірақ бұл қызметте көп өзгеріс жасамады. Артқы зеңбіректер су басуға бейім болды және тіпті тыныш теңізде де пайдасыз болды. Тек Queen Elizabeth кемесі осы зеңбіректермен толыққанды; бір жұп алынып тасталды, ал екіншісі 1915 жылдың мамырында кеме қақпасына орнатылып, зеңбірек қалқандарымен қоршалды. Казематтар кемеге жарамдылығын арттыру үшін жабылып салынды. Басқа кемелер де осылай жабдықталды. Әр зеңбірекке 130 оқ берілді. Зеңбіректердің алдыңғы жағында 30 оқтан тұратын қойма жасалды, себебі олардың оқ-дәрілері тек сол жерде орналасқан. Корольдік теңіз флотының HMS Excellent артиллериялық мектебінің командирі капитан Морган Сингер бұл шараны сынға алды, ол бұл әдіс пре-дредноут линкерлерінде тиімсіз екенін дәлелдеді және ол дражерлік көтергіштерді пайдалануды ұсынды, себебі олар әлдеқайда жылдам болды. Оның пікірлері қабылданбады, өйткені Адмиралтейство зеңбіректердің тек эсминдер торпедалық қашықтыққа жақындауға тырысқанда ғана пайдаланылатынын және олар журналдар мен батарея арасындағы кордиттік жабдықтауды үзіліссіз сақтауды қалайтынын сендірді. Қызмет кезінде бұл қару-жарақ бригадаларына қосымша оқтарды қажет болған жағдайда дереу қол жетімді етуге әкелді. Бұл Ютландия шайқасы кезінде Malaya кемесінде өрт шығып, кеме жоғалуға айналуы мүмкін болды. Кемелерде сондай-ақ 4 3 фунттық салют беруге арналған зеңбіректер орнатылған. Олардың әуеге қарсы қарулануы екі жылдам атуға арналған (QF) 20 cwt Mk I зеңбірегінен тұрды. "Cwt" - жүз салмақты, 20 cwt - зеңбірек салмағын білдіретін аббревиатура. Олардың әрқайсысында екі-екіден су астындағы торпеда түтігі болды. Әр кемеге 20 Mk II немесе Mk IV торпедасы берілді. 1918 жылы барлық кемелердің "B" және "X" мұнараларының шатырларына ұшу платформалары орнатылды. Олардың арасында үш истребитель және жеті барлаушы ұшақ тасымалданды.

The ships of the Queen Elizabeth class were 600 feet (183 m) long between perpendiculars, 193.24 m long at the waterline, and had a length overall of 195.99 m, excluding the sternwalk fitted on several ships. They had a beam of 90 feet (27 m) and a draught of 33 feet (10 m) at deep load. They had a normal displacement of approximately and at deep load. The ships had a metacentric height of 6.5 feet (2 m) at deep load. Their crew numbered between 923 and 951 officers and ratings as completed; by 1920, the number of crew had grown to 1,016 then to 1,025. Service as a flagship increased these numbers from 1,249 to 1,262 that same year. They were powered by two sets of direct drive steam turbines, Parsons units were fitted in , and Malaya while and had Brown Curtis turbines. The latter pair were not equipped with the cruising turbines to improve fuel economy at slow speeds used in the first three ships. Each turbine set drove two shafts with 12 feet (4 m), three bladed propellers, using steam provided by 24 Babcock & Wilcox boilers at a working pressure of in all but Warspite and Barham, which received boilers manufactured by Yarrow. The boilers were ducted into a pair of funnels. The turbines were divided into three watertight compartments arranged side by side; the low pressure turbines driving the inner pair of shafts were in the centre engine room together, while the high pressure outboard turbines were in the rooms on either side. The turbines were rated at at overload and were intended to give the ships a maximum speed of , although they fell short of that. Due to the war only Barham ran her sea trials on a measured course; in August 1916 she reached a top speed of from at deep load. Fuel storage amounted to of fuel oil which enabled the ships to steam for at a cruising speed of , which fell to at full speed. They could be loaded at any angle, but the crews typically returned to +5 degrees, since the guns could be cleared faster that way. They fired projectiles at a muzzle velocity of to a range of Their designed rate of fire was one shot every 36 seconds. The gun even remained competitive in the Second World War after receiving further shell upgrades and mountings with greater elevation, and HMS Warspite would eventually record a hit during the Battle of Calabria which to this day is one of the longest range naval gunnery hits in history 24,000 metres (26,000 yd). The guns could elevate to 20° and depress to −5°, but the turret sights could only elevate 15°, effectively limiting the range that could be achieved unless firing under director control. The sights were equipped to permit the guns to fire at full charge or with charge. The ships' secondary battery consisted of sixteen 45 calibre BL Mk XII guns. As designed twelve of these were mounted in casemates on the upper deck, six of each on the broadside of the vessel amidships; the remaining four guns were on the main deck aft abreast 'Y' turret. In an effort to ameliorate the flooding problems that the casemated guns in the Iron Duke class ships had in heavy seas, the guns in the Queen Elizabeths were moved back from abreast 'A' turret to 'B' turret, but this made little difference in service. The aft guns were more prone to flood and were virtually useless even in moderate seas. Only Queen Elizabeth was completed with them; one pair was removed and the other was repositioned on the forecastle and protected by gun shields in May 1915. The casemates were plated over to improve their seaworthiness. The other ships were similarly modified while fitting out. Each gun was provided with 130 rounds. Stowage was provided for 30 rounds at each gun as the only ammunition hoists for them were located at the forward end of the battery. Captain Morgan Singer, commander of the RN's gunnery school HMS Excellent, criticized this arrangement, saying that it had been proven inefficient in the pre dreadnought battleships and he recommended using dredger hoists as they were much faster. His comments were rejected as the Admiralty believed that the guns would only intermittently be in use as destroyers attempted to close to torpedo range and they desired to maintain a break in the cordite supply between the magazines and the battery. In service this led to the gun crews keeping additional rounds immediately available at the guns in case they were needed. This resulted in an ammunition fire aboard Malaya during the Battle of Jutland that nearly resulted in the loss of the ship. The ships also mounted four 3 pounder saluting guns. Their anti aircraft (AA) armament consisted of two quick firing (QF) 20 cwt Mk I"Cwt" is the abbreviation for hundredweight, 20 cwt referring to the weight of the gun. guns. They were fitted with four submerged torpedo tubes, two on each broadside. Each ship was supplied with a total of 20 Mk II or Mk IV torpedoes. Flying off platforms were fitted on all the ships on the roofs of 'B' and 'X' turrets in 1918. Between them the ships carried three fighters and seven reconnaissance aircraft.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыста «Елизавета» эскадрильядан бөлініп, Дарданелл жорығына қатысты, бірақ док жөндеу кезінде Ютландия шайқасын жіберіп алды. Ютландия шайқасында кемелердің төртеуі адмирал Хью Эван Томас басқаратын 5-ші ұрыс эскадрильясын құрады. Адмирал Франц фон Хиппер басқаратын Германияның 1-ші скаутингтік тобымен болған шайқаста олар «өте жылдам және дәл атып» (Ашық теңіз флотының қолбасшысы адмирал Шердің айтуынша) көптеген неміс әскери кемелеріне зақым келтірді. Бұл соғыс кемелері неміс крейсерлерімен 17 400 метр қашықтықта, немістердің қаруларының ең ұзақ көлемінен асып түсетін қашықтықта шайқаса алды. «Елизавета» соғыс кемелерінің үшеуіне неміс әскери кемелері шайқас барысында соққы берді, бірақ олардың барлығы өз базаларына оралды. «Варспит» ең көп зақымдалды, оның рулі істен шығып, он бес рет соққыға ұшырады және батып кетуге жақын болды.

Соғыс аралығы

Соғыстар арасында кемелерде маңызды жаңартулар жасалды, оның ішінде жаңа механизмдер, кішкентай түтікшелі қазандықтар, палуба бронясының күшейтілуі, торпедалық қорғау белдеуі, түтікшелі димоходтар, жаңа қосалқы және қанатты қару-жарақ, сондай-ақ қаруларды бағыттау және электроника саласында көптеген жетістіктерге қол жеткізілді. Queen Elizabeth, Valiant және Warspite ең көп жаңартылған кемелер болды, олардың барлығы да көпірге жаңа "Queen Anne's Mansions" блок-суперқұрылысын алды, ал Queen Elizabeth және Valiant кемелеріндегі 6 дюймдік казематты қосалқы қарулар 10 мұнаралық орналастырылған 20 4,5 дюймдік екі мақсатты зеңбіректермен ауыстырылды. Warspite кемесі 6 дюймдік қосалқы зеңбіректерін сақтап қалды, бірақ әр батареяда тек 4 зеңбірек қалды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін, класс өз қартайғанын көрсетіп жатты. Бархам мен Малая, кластың ең аз модернизацияланған кемелері, қазіргі заманғы соғыс кемелерімен салыстырғанда кемістікке тап болды. Осыған қарамастан, Малайя қатысуымен, заманауи неміс шайқас крейсерлері Scharnhorst және Gneisenau неміс соғыс кемелерінің трансатлантикалық конвойға шабуыл жасауын тоқтатты. Queen Elizabeth, Warspite және Valiant, кластың көбірек модернизацияланған кемелері, жақсырақ өнер көрсетті. Заманауи отты басқару жабдықтарының арқасында Warspite Калабрия шайқасында итальяндық соғыс кемесіне 26 000 ярдтан (шамамен 23 774 метр) астам қашықтықта оқ тигізді, бұл тарихтағы ең ұзақ қашықтықтағы теңіз артиллериясының соққыларының бірі болды. Қазіргі заманғы торпедалар олардың торпедалық қорғанысын басып өтті: 1941 жылдың қарашасында Бархам U-кемеден торпедаланып, бес минут ішінде батып, 800-ден астам экипаж мүшесі қаза тапты, оның оқ-дәрі қоймалары жарылып кетті. Warspite неміс жорылмалы бомбаларынан тікелей соққыдан және екі жақын өткеннен аман қалды, ал Queen Elizabeth және Valiant 1941 жылы Александрия портына жасалған шабуыл кезінде итальяндық жауынгерлер орнатқан лимпеттік миналардан ауыр зақымданғаннан кейін жөнделіп, қайта қызметке кірісті.

HMS Queen Elizabeth (АҚШ)

1915 жылы Дарданелл жорығына қатысып, бекіністерді бомбалады, бірақ 1916 жылы Ютландия шайқасынан қалыс қалды. 1917 жылы адмирал Бетти Ұлы флотқа қолбасшы болып тағайындалғаннан кейін ол оның флагманы болды. Екінші дүниежүзілік соғыста итальяндық диверсанттардың минасына ілігіп, ауыр зақымданып, бірақ 1941 жылы Александрия портының аяз суына шөгіп қалмады. Кейін жөнделіп, 1945 жылға дейін Алыс Шығыста қызмет етті.

HMS Warspite кемесі

Ютландия шайқасында ауыр зақым көрді, кем дегенде 15 ауыр снарядқа түсті. Ол 14 матросын жоғалтып, 32-сі жараланды, барлығы 259 снаряд атты. Екінші дүниежүзілік соғыста Нарвик, Матапан мүйісі, Крит және Салерно сияқты көптеген шайқастарға қатысты, сонда оны ұшқышсыз бомбаға шалдырды. Кеме толыққанды жөнделмеді және жағалауды атқылау кемесіне айналды, Нормандияға түскен әскерлерді, Францияның басқа аймақтарындағы операцияларды және Вальхеренге түскен әскерлерді қолдады. Корольдік теңіз күштері тарихында 15 ұрыс наградасымен ең көп марапатталған кеме осы кеме болып табылады.

HMS Valiant кемесі

Ютландия шайқасында ешбір оққа түспеді, бірақ бір адам жараланды және 288 снаряд атылды. Екінші дүниежүзілік соғыста ол Мерс-эль-Кебирдегі француз флотына жасалған шабуылға қатысты, ал 1941 жылы Александрияда минаға отырды және зақымдалды. Ол жөнделіп, 1944 жылға дейін Алыс Шығыста қызмет етті. 1944 жылдың 8 тамызында Сейлонның Трикомали портындағы жүзбелі докта болғанда, док күйрегені салдарынан қатты зақымданып, жөндеу жұмыстары тоқтатылды.

HMS Бархам

Лорд Бархамның құрметіне аталды, ол Әскери-теңіз министрлігінің бірінші лорды болған. "Бархам" Ютландия шайқасында бес рет зардап шегіп, 26 адам қаза тауып, 46 адам жараланды және 337 оқ-дәрі атты. Екінші дүниежүзілік соғыста ол Матапан мүйісінде шайқасты. 25 қараша 1941 жылы "U 331" қайығынан (капитаны - теңіз лейтенанты Ханс Дидрих фон Тизенхаузен) үш торпеда соққысынан зардап шегіп, 850 теңізшісімен бірге суға батты.

HMS Malaya кемесі

Ютландия шайқасында сегіз рет зақымданып, 63 адам қаза, 68 адам жараланды, ал 215 снаряд атылды. Екінші дүниежүзілік соғыста конвойлерді сүйреп жүріп, 1940 жылы U-106 қайығынан атылған торпедадан зақымданды. 1941 жылдан бастап бірнеше конвойге сүйемелдеп, Нормандияға шабуылдан кейін түрлі операцияларға көмектесті. 1945 жылы қызметтен босатылды.

HMS Агинкорт

HMS Агинкорт «Королева Елизавета» класындағы алтыншы кеме болуға тиіс еді. Ол 1913 жылы мақұлданды және 1916 жылдың соңында аяқталуы жоспарланған, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін жобасы тоқтатылды. Оны Бразилияға тапсырыс берілген, құрылысы кезінде Осман империясына сатылған және Бірінші дүниежүзілік соғыс басталмас бұрын Корольдік теңіз күштері пайдалану үшін тартып алынған кемемен шатастырмау керек.

Басқа кемелер

1913 жылғы Канаданың теңіз күштеріне көмек көрсету туралы заң жобасы үш заманауи линкорды қаржыландыруды мақсат еткен, олар, ең болжанасы, Queen Elizabeth класының тағы үш кемесі болуы мүмкін, және Малайяға қаржыландырылған сияқты Акадия, Квебек және Онтарио деп аталуы ықтимал. Заң жобасы парламентте күшті қарсылыққа тап болды және қабылданбады. Бұл кемелер Корольдік теңіз күштерінде қызмет етер ме (Малайя немесе шайқас крейсері сияқты тікелей сыйлықтармен) әлде Канада Корольдік теңіз күштерінде қызмет етер ме (Австралия Корольдік теңіз күштерінде қызмет еткендей) белгісіз.