Кіріспе

Мойын бұлшық еті

Стерноклеидомастоид бұлшық еті – мойынның ең ірі және ең үстірт бұлшық еттерінің бірі. Бұлшықеттің негізгі қызметтері – басты қарсы жаққа бұру және мойынды иілу. Стерноклеидомастоид қосалқы нервпен иннервацияланады.

Этимологиясы мен орналасқан жері

Ол стерноклеидомастоид деп аталады, себебі ол кеуде сүйегінің (стерно) және кіндік сүйегінің (клидо) тұтқасынан басталады және бас сүйегінің мастоидтық өсінде бекітіледі. Ол мойынның бүйірінен көлбеу өтеді және бас сүйегінің мастоидтық өсіне жіңішке апоневроз арқылы жалғасады. Стерноклеидомастоид ортасында қалың және тар, ал екі ұшында кеңірек және жұқа болады. Кеуделік бас – кеуде сүйегінің тұтқасының алдыңғы бөлігінің жоғарғы жағынан шығатын, алды бөлігі шеміршекті, артқы бөлігі ет тәрізді дөңгелек шоғыр. Ол жоғары, бүйір және артқа қарай өтеді. Кіндік бас ет және апоневроз талшықтарынан құралған, кіндік сүйегінің медиалдық үштен бірінің жоғарғы, алдыңғы бетінен басталады; ол дерлік тік жоғары бағытталған. Екі бас басталу орындарында үшбұрышты кеңістікпен (кіші кіндік үстілік ойыс) бөлінген, бірақ мойынның ортасынан төмен қарай қалың, дөңгелек бұлшық етке біртіндеп араласады, ол берік қылыз арқылы мастоидтық өстің бүйір бетіне, оның төбесінен жоғарғы жиегіне дейін және жіңішке апоневроз арқылы бас сүйегінің жоғарғы нұқат сызығының бүйір жартысына бекітіледі.

Жүйке жүйесі

Стерноклеидомастоидты сол жақтағы қосымша жүйке иннервациялайды. Ол тек қозғалтқыш талшықтарды береді. Мойын омыртқалық торысы C2 және C3 омыртқаларының алдыңғы тамырлары арқылы сезімталдықты, соның ішінде теріс сезінуді қамтамасыз етеді.

Анатомиялық белгі

Стерноклеидомастоид мойынның қаптау фасциясында орналасқан, трапеция бұлшық етімен бірге, олардың жүйкемен қамтамасыз етілуі (қосымша жүйке) ортақ. Ол қалың болғандықтан, мойынның маңызды нүктесі болып табылады, себебі ол мойынды алдыңғы және артқы мойын үшбұрыштарына бөледі (бұлшық еттің алдында және артында тиісінше), бұл бас және мойын лимфа түйіндері сияқты құрылымдардың орналасқан жерін анықтауға көмектеседі. Көптеген маңызды құрылымдар стерноклеидомастоидқа қатысты, оның ішінде жалпы каротид артериясы, қосымша жүйке және қол өрімдері.

Клиникалық маңызы

Стерноклеидомастоидты бұлшық етті тексеру – бас миының жүйкелерін тексерудің бір бөлігі болып табылады. Адам басын қарсы жаққа бұрғанда, оны мойынның екі жағынан да сезінуге болады. Стерноклеидомастоидты бұлшық еттің кіндік сүйек және кеуде сүйек және кіндік сүйек бастары құрайтын үшбұрышы орталық веналық катетерді орналастыру үшін дұрыс орынды анықтауға көмектесетін нүкте ретінде қолданылады. Бұлшықеттің қысқаруы тортиколлис немесе мойынның бұрылысы деп аталатын жағдайға алып келеді, және оның себептері көптеген болуы мүмкін. Тортиколлис зардап шеккен жақта бас еңкейгендей көрінеді. Емдеуге зардап шеккен бұлшықетті созу және мойынның қарсы жағындағы бұлшықетті күшейту үшін физиотерапиялық жаттығулар кіреді. Туа біткен тортиколлистің себебі белгісіз болуы мүмкін немесе ол туған кездегі жарақаттың салдарынан пайда болып, бұлшықетте анықталатын масса немесе ісікке әкелуі мүмкін.