Кіріспе

Америкалық антрополог (1870–1947)

Кларк Дэвид Висслер (18 қыркүйек 1870 – 25 тамыз 1947) – американдық антрополог, этнолог және археолог.

Ерте өмір

Кларк Дэвид Висслер 1870 жылы 18 қыркүйекте Индиана штатының Кембридж қаласында Сильвания (туған Нидлер) және Бенджамин Франклин Висслер отбасында дүниеге келген. Хагерстаун орта мектебін бітіргеннен кейін, 1887-1892 жылдар аралығында жергілікті мектептерде сабақ берді, алты айлық оқу мерзімі аяқталған соң Пердью университетінде оқыды. 1893 жылы ол Хагерстаун орта мектебінің директоры болды, кейін қызметінен кетіп, Индиана университетіне түсті.

Білім

Вислер 1897 жылы Индиана университетінен эксперименталды психология саласында бакалавр, ал 1899 жылы магистр дәрежесін алды.

Басқа жетістіктер

1920 және 1921 жылдары Ұлттық зерттеулер кеңесі бөлімінің төрағасы, 1924 жылы Америка философиялық қоғамының және 1929 жылы АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болды.

Зерттеу

Кларк Вислер 1902 жылдан 1905 жылға дейін Дакота, Грос Вентре және Блэкфут тайпалары арасында далалық зерттеулер жүргізді. Висслердің далалық жұмысы әрбір американдық үнді мүдениетінің, әсіресе қара аяқтылардың (Blackfoot) жан-жақты этнографиясын ұсынды. Музей сақтаушысы (Curator) ретінде Вислер Солтүстік жазықтар мен Оңтүстік-Батыс аймақтарындағы этнологиялық және археологиялық далалық зерттеулерді қаржыландырды. Висслер сонымен қатар "физикалық антропологияны дамытты, дүниежүзілік деңгейде коллекцияларды жинады, көрмелерді жоспарлады және Америка табиғи тарих мұражайының антропологиялық еңбектерінің тридцать сегіз томын жариялауды қадағалады". Вислер талдау ошағын белгілі бір әлеуметтік топтың мүдениеті мен тарихынан "мәдениеттер аралық перспективада қарастырылатын белгілер жиынтығына" (trait complex) ауыстырды. Вислер Солтүстік Америка этнографиясы саласындағы маман болды, ол жазықтардағы үндістерге ерекше назар аударды. Ол диффузионизмнің мәдени аймақтар мен жас аймақтар идеологиясын қалыптастыруға үлес қосты, бұл көзқарас қазіргі антропологияда кең таралмаған. Индиана штатының Манси қаласындағы Балл мемлекеттік университеті Кларк Висслердің құжаттарын сақтайды. Сонымен қатар, Индиана университетінің Тетер тұрғын үй орталығының бір залы "Кларк Висслер залы" деп аталады. Кларк Висслердің зерттеулерінің басты саласы – американдық үнді мүдениеттері. Оның ықпалы Франц Боас және Рут Бенедикт сияқты басқа антропологтардың беделіне тоналғандықтан көбінесе назардан тыс қалады. Вислер Боаспен салыстырғанда мүлдем жаңа теориялар ұсынды, Боас – көрнекті мәдениет зерттеушісі болған. Висслердің жаңа тұжырымдамаларының бірі – мәдениеттік таралуға (cultural diffusion) сенім және мәдениеттің адамдарда биологиялық тұрғыдан туа бітетіндігі. "Висслер сондай-ақ, жас аймағы гипотезасын ұсынды, бұл теория мәдени белгілердің таралуын зерттеу арқылы осы белгілердің жасын анықтауға болады деуші еді". Ол сонымен қатар африкалықтарды ең төменгі, ал скандинавиялықтарды ең жоғары сатыда тұрған деп есептейтін иерархиялық нәсілдік теорияның жақтаушысы болды. Бұл теория бүгінде ғылыми расизмнің ерте тарихының бір бөлігі деп есептеледі.

Жеке өмір

Висслер 1899 жылдың 14 маусымында Индиана штатының Хагерстаун қаласынан Этта Виола Гебхартқа үйленді. Олардың ұлы Стэнли Гебхарт Висслер, қызы Мэри Виола Висслер болды.

Өлім

Висслер 1947 жылдың 25 тамызында Нью-Йорк қаласындағы дәрігерлер ауруханасында қайтыс болды.

Таңдалған кітаптар мен мақалалар

Америка табиғи тарих мұражайының антропологиялық еңбектері, XI том, 1-бөлім (Кларк Висслер). 1913 жыл. "Америкалық үнді" (Кларк Висслер). 1917 жыл. Оксфорд университетінің баспасы, Нью-Йорк. Солтүстік Америка жазығындағы үндістер (Кларк Висслер). 1920 жыл. Нью-Йорк, Смитсонов институты. Адамзатты жасау: (Кларк Висслер, Фэй Купер Коул, Уильям М. Макговерн және т.б.). 1929 жыл. Д. Ван Ностранд компаниясы. Жұлдызды аңыздар (Кларк Висслер). 1936 жыл. Америка табиғи тарих мұражайы. Үнді кавалькадасы немесе ежелгі үнді резервацияларындағы өмір (Кларк Висслер). 1938 жыл. Шеридан үйі. АҚШ-тағы үнді костюмдері: Мұражайдағы коллекцияларды зерттеуге арналған нұсқаулық (Кларк Висслер). Адам және мәдениет (Кларк Висслер). 1940 жыл. Норвуд баспасы. АҚШ үнділері: төрт ғасырлық тарихы мен мәдениеті (Кларк Висслер). 1941 жыл. Даблдей және компания. Блэкфут деректер жинағы: Мақалалар (Кларк Висслер, Дэвид Херст Томас). 1986 жыл, Гарланд баспасы.