Кіріспе

Синто дініндегі құдайлық болмыстың түрі – арахитогами (現人神) – жапон сөзі, адам түріндегі ками (немесе құдай) дегенді білдіреді. Ол алғаш рет 720 жыл шамасында жазылған «Нихон Шоки» еңбегінде Ямато Такэрудың «Мен арахитокаминің ұлымын» деген сөздері арқылы кездеседі. 1946 жылы GHQ өтінішімен Шова императоры (Хирохито) «Адамгершілік декларациясында» өзінің ешқашан акицумиками (現御神) – яғни, адам кейпіндегі құдай болмағанын мәлімдеді. Ол халықпен байланысының осындай мифологиялық идеяға емес, тарихи қалыптасқан туыстық байланысқа негізделгенін айтты. Бірақ, декларацияда арахитогами сөзі қолданылмады. Синто дінінде қайтыс болғаннан кейін, Сугавара но Мичизане сияқты жоғары мәртебелі тұлғаларды құдай ретінде құрметтеу қалыпты жағдай. Бұл сонымен қатар қытайлықтардың тірі адамдарға табыну салтымен де байланысты.

Шолу

Хитогами (人神), сонымен қатар "адам құдайы" немесе "адам құдайлары" деп аталады, – бұл синтоизмде адамдар тірі кезінде немесе өлгеннен кейін құдайлар ретінде табынылатын сенім. "Хитогами" термині жапон тіліндегі "hito" ("адам") және "kami" ("құдай") сөздерінен шыққан. Жапонияда бұл сенім "икигами" немесе "арахитогами" деп те аталады, әсіресе құдай тірі адам болғанда. Бұл ұғым ұжигами (жапонша: "қорғаушы құдай") сенім жүйесінен өзгеше, ол құдайдың белгілі бір отбасымен немесе географиялық тегімен байланысына назар аударады. Ал хитогами сенім жүйесі жеке сенімді сенушілер тобының мүшелігінің негізі ретінде баса назар аударады. Адам құдайға айналғандарға: сиқыршылар, дін қызметкерлері және ерекше және сиқырлы күштерге ие басқа адамдар, тайпа басшылары, патшалар, сондай-ақ ерекше дағдылары барлар – мысалы, керемет бишілер, сарбаздар және т.б., дене мүгедектері, конфуцийшіл ғалымдар және қарапайым адамдардан ерекшеленетін шетелдіктер жатады. Жапон халық сенімінде адам құдайлары алуан түрлі, оларды тірі кезінде құдайлыққа ие болғандар мен өлімнен кейін адам құдайлары ретінде табынылатындарға бөлуге болады.