Кіріспе

Римдік әйел, Юлий-Клавдий әулетінен, император Калигуланың қарындасы Клавдия Ливия (классикалық латынша: CLAVDIA•LIVIA; шамамен б.з.д. 13 – б.з. 31) – Нерон Клавдий Друз бен Антония Минордың жалғыз қызы, Рим императоры Клавдий мен генерал Германиктың қарындасы, сол арқылы император Калигуланың әкесі тарапынан күйеу баласы, ал император Неронның шешесі тарапынан шөбересі, сондай-ақ Тиберийдің немересі және келіні болған. Ол әжесі, Августтың әйелі Ливия Друзилланың құрметіне аталған және отбасында "Ливилла" ("кішкентай Ливия") деген лақап атымен белгілі болған. Ол Германиктан кейін, Клавдийден бұрын дүниеге келген. Ол Юлий-Клавдий әулетінің болашақ мұрагерімен екі рет үйленді: алғаш Августтың немересі Гай Цезарьмен (б.з.д. 4 жылы қайтыс болды), содан кейін Тиберийдің ұлы Друс Младшиймен (б.з. 23 жылы қайтыс болды). Айтуынша, ол сүйіктісі Сейанустың екінші күйеуін улауға көмектескен және Сейанус биліктен құлағаннан кейін көп ұзамай қайтыс болған.

Некелер

Ливила екі рет тұрмысқа шықты, алғаш рет б.з.б. 1 жылы Гай Цезарьға, Августың немересі және мұрагеріне. Осылайша Август Ливилланы болашақ императордың әйелі ретінде таңдады. Бұл сәнді патшалық неке Ливиллаға болашағына зор үміттер сыйлаған болуы мүмкін, бәлкім Августың немере қыздары Агриппина Ескі және Юлия Кішінің амбицияларының есесінен. Алайда Гай 4 жылы қайтыс болып, Август пен Ливилланың жоспарларын тоқтатты. Сол жылы Ливила өзінің туысы Тиберийдің ұлы Друз Юлий Цезарьге (Кіші Друз) үйленді. 14 жылы Тиберий император болып Августың орнын басып алғанда, Ливила тағы да болашақ мұрагердің әйелі болды. Друз бен Ливилланың үш баласы болды: шамамен 7 жылы Джулия Ливия атты қыз және 19 жылы егіз ұлдар: 23 жылы қайтыс болған Германик Гемелл және нәресте шағында аман қалған Тиберий Гемелл.

Ливилланың отбасы

Тацит Ливилланың бала кезінде өте қимылсыз болғанына қарамастан, ерекше әдемі әйел болғанын хабарлайды. Cn. Пизоне патре туралы Сенат қаулысы оның ағасы және қайын атасы Тиберий, сондай-ақ әжесі Ливия Друсилла тарапынан жоғары құрметтелгенін көрсетеді. Тациттың мәліметінше, ол ағасы Германның әйелі Агриппинаға реніш пен қызғаныш сезінген, оған қолайсыз салыстырылған. Шындығында, Агриппина императорлық мұрагерлерді (Император Калигула мен Кіші Агриппинаның анасы) дүниеге әкелуде жақсы нәтиже көрсетті және халыққа көбірек ұнады. Суетонийдің айтуынша, ол кіші інісі Клавдийді жек көреді; ол бір күні император болатынын естіген соң, рим халқының осындай тағдырына ашық түрде наразылық білдірді. Юлий-Клавдий әулетінің көптеген әйел мүшелері сияқты, ол да, әсіресе ер балалары үшін жоғары амбицияларға ие болған болуы мүмкін.

Сеянмен болған оқиға

Тіпті егіздер дүниеге келмес бұрын, Ливила Люций Элий Сеянмен қарым-қатынаста болған болуы мүмкін. Кейінірек, біреулер (Тиберийді қоса алғанда) Сеянды егіздердің әкесі деп күдіктенді. Германик 19 жылы қайтыс болғаннан кейін мұрагер атанған Друз 23 жылы Сеянмен дау кезінде оны ұрып-соққаннан кейін көз жұмды. Тацит, Светоний және Кассиус Дионың мәлімдеуінше, Сеян Друзды болашақ императордың ашуынан қорқып қана емес, сондай-ақ билікке таласы болғандықтан және Ливиланың көмегімен әлеуетті қарсыласын жою мақсатымен улаған. Егер Друз уланған болса, оның өлімі сол кезде күдік тудырмады. Сеян енді жесір Ливилаға үйленгісі келді. 25 жылы Тиберий бұл өтінішті қабылдамады, бірақ 31 жылы ол ақыры келісім берді. Сол жылы император Ливилланың анасы және қарындасы Антония Кішіден Сеянның оны тақтан құлатуды жоспарлап отырғанына куәлік алды. Тиберий Сеянды Сенатта жария түрде айыптап, тұтқындатып, түрмеге жапты да, өлім жазасын іске асырды. Одан кейін Римде Сеянның отбасы (оның ішінде балалары) мен жақтастарының көпшілігі оның тағдырымен бірге құрылды.

Айыпталу және өлім

Сеянның бұрынғы әйелі Апиката балаларының қазасын естіп, өзіне-өзі қол жұмсайды. Кассиус Дионың мәлімдемесінше, ол өлімге кетер алдында Тиберийге хат жолдап, Сеян мен Ливилланы Друзды улағандықпен айыптайды. [Осы оқиғаға сақ болу керек. Барбара Левик Сеянның Друзусты өзін қорғау үшін өлтірген болуы мүмкін дейді, себебі преториандық префект пен оның мансабының соңы арасында тек Тиберий ғана Друздың қолынан қорғай алатын. Сонымен қатар, ол Ливилланың өз отбасын, балаларының болашағын жоюға қатысқанының ықтималдығы төмен деп санайды. Левик Апикатаның айыптауын күйеуі басқа әйелге кеткен соңғы кек алу әрекеті деп есептейді. 32 жылдың басында Сенат оның мүсіндері мен есіміне қарсы "қорқынышты қаулылар" ұсынды. Ол қайтыс болғаннан кейін оның дәрігері Эудемуспен және сенатор, ақын Мамерк Эмилиус Скаврмен заңсыз қарым-қатынаста болғаны туралы тағы да айыптаулар айтылды.

Портреттер

Ливилланың иконографиялық идентификациясы көптеген мәселелер тудырды, негізінен, оның өлімінен кейін Сенат дауыс берген damnatio memoriae салдарынан. Көпке танылмаған бірнеше мүмкіндіктер ұсынылды. Кем дегенде үш көшірмесі сақталған және "Алесия типі" деп аталатын портреттік тип Ливилланы бейнелейтін болуы мүмкін. Көшірмелерде Тиберий кезеңіне тән шаш үлгісі бар әйелдің басы бейнеленген. Физиогномиясы Ливилланың анасы Антония Минордың портреттеріне ұқсас, бірақ толықтай сәйкес келмейді, және кейбір көшірмелерде damnatio memoriae-ден күтілетін ерікті зақымдану іздері байқалады. Осы себептерге байланысты, бұл портреттер Ливилланың бейнесі болуы мүмкін деген ұсыныс жасалды. Екі нәрестенің силуеттері бейнеленген әйелдің камео-портреті Ливилла деп болжамды түрде анықталды. Францияның Ұлы камеосындағы оң жақта отырған әйел Ливилланы бейнелейтін болса да, сол жақта отырған және жазылған құжатты ұстаған әйелдің Ливилланы, жас Друздың жесірі ретінде бейнелегені ықтимал, ол оның үстіндегі үш императорлық еркек тұлғаның бірі ретінде көрсетілген.

Мәдени суреттер

Ливилла осы кезең туралы үш телесериалда бейнеленген. 1968 жылғы британдық «The Caesars» телесериалында оның рөлін Сюзан Фармер ойнады. 1976 жылғы BBC телесериалының «Мен, Клавдий» бейімдемесінде оның рөлін Патриция Квинн ойнады. Сол бағдарламада ол Агриппа Постуммен махаббатқа түседі, бірақ Ливия оны зорлауға айыптауға көндіреді, нәтижесінде ол жер аударылады. Ол Сеянның көмегімен Друзды өлтіреді, сондай-ақ онымен бірге Тиберийді өлтіруді жоспарлайды, бірақ анасы дәлелдерді тауып, оларды Клавдий арқылы Тиберийге жібереді. Ол сондай-ақ Ливилланың өз қызының жолында тұрғаны үшін оны өлтіруге тырысқанын айтады. Ливилла анасымен бөлмеге қамалады, ол Ливилла өлгенше шыға алмайды дейді. 1985 жылғы «A. D.» мини-сериалында оның рөлін Сьюзан Сарандон ойнады.