Кіріспе
1509 жылғы эссе, Дезидериус Эразмның "Ақымақтың мақтауы" (Stultitiae Laus немесе Moriae Encomium) – 1509 жылы Ротердамдық Дезидериус Эразмның латын тілінде жазған және 1511 жылғы маусымда алғаш рет басылған эссе. Итальяндық гуманисттің "De Triumpho Stultitiae" еңбегінен шабыттанған бұл шығарма адам өмірінің барлық жақтарын сатиралық тұрғыдан сынап, қазіргі латын шіркеуіндегі сенімсіздіктер мен жемқорлықты да еске алады, бірақ соңында діни мақсатқа жетелейді. Эразм бұл еңбегін, алғашқы нұсқасын бір апта ішінде, Лондон қаласының Баклерсбери ауданындағы Томас Мордың үйінде болғанда қайта қарап, кеңейтті. "Moriae Encomium" атауының екінші бір мағынасы – "Мордың мақтауы" (грек тілінде "moria" – "ақымақтық" деп аударылады). "Ақымақтың мақтауы" Ренессанс дәуірінің ең маңызды туындыларының бірі саналады және протестанттық реформацияның бастауындағы маңызды рөл атқарды.
In Praise of Folly, also translated as The Praise of Folly (Stultitiae Laus or Moriae Encomium), is an essay written in Latin in 1509 by Desiderius Erasmus of Rotterdam and first printed in June 1511. Inspired by previous works of the Italian humanist it De Triumpho Stultitiae, it is a spiralling satirical attack on all aspects of human life, not ignoring superstitions and corruptions in the contemporary Latin Church, but with a pivot into an orthodox religious purpose. Erasmus revised and extended his work, which was originally written in the space of a week while sojourning with Sir Thomas More at More's house in Bucklersbury in the City of London. The title Moriae Encomium had a punning second meaning as In Praise of More (in Greek moría translates into "folly"). In Praise of Folly is considered one of the most notable works of the Renaissance and played an important role in the beginnings of the Protestant Reformation.
Мазмұны
"Ақымақты мақтау" сатирикалық білімді мақтаумен басталады, онда Ақымақ өзін-өзі мақтап, грек сатиригі Люцианның (б.з.д. II ғасыр) үлгісіндей келеді – оның еңбектерін Эразм мен сэр Томас Мор жақында латын тіліне аударған еді. Содан кейін, Ақымақ өзін-өзі алдау мен ессіздікті мақтап, бірқатар сөздерде қараңғы тонға өтеді, сондай-ақ Католик дінінің ырым-жымы мен бұрыс амалдарына, Рим-католик шіркеуінің кейбір бөлімдеріндегі бұзылған тәжірибелерге сатиралық көзқарас ұсынады – Эразм оған әрқашан адал болған. Эразм Римнен көңілі толмаған күйде оралған еді, онда ол куриядағы жоғарылау ұсыныстарын қабылдамады, ал Ақымақ Эразмның өзінің айыптаушы даусының үнін көбірек қабылдайды. Эссе христиандық идеалды тікелей мәлімдеумен аяқталады: "Ешбір адам әрқашан дана емес, немесе оның көзге көрінбейтін жағы жоқ". Эразм Мормен жақын дос болған, олар екеуі де құрғақ юмор мен басқа да зиялилық ізденістерге құмарлық танытқан. "Moriae Encomium" деген атау "Морды мақтау" деген мағынаны да білдіруі мүмкін. Екі немесе үш мағынасы мәтін бойына жалғаса береді. Бұл шығармада Ренессанс дәуірінің білімді гуманистеріне тән стильде берілген классикалық сілтемелерге толы. Ақымақ Плуттың – байлық құдайының және нимфа, Жастықтың ұрпағы ретінде мақтанады. Оны тағы екі нимфа – Мас және Надандық күтіп ұстады. Оның адал серіктеріне Филаутия (өзін-өзі сүю), Колакия (жағымпаздану), Лете (ұмыту), Мисопония (жалқаулық), Хедон (құмарлық), Аноя (ессіздік), Триф (әуесқойлық) және екі құдай, Комос (шектен шығу) және Нигрет Гипнос (қатты ұйқы) кіреді. Ақымақ өзін-өзі мақтап, өмір оныңсыз жайсыз және дәмсіз болар еді деп санайды. Жер бетіндегі өмір туралы Ақымақ мақтанышпен айтады: "Сен маған қарыз емес, ештеңе қуанышты немесе сәтті емес". "Ақымақты мақтау" кітабындағы ерекше бір тұс – бұл кітаптың 1 Коринфтерге 1:21-23-ке, айқышқа шегеленген ақымақтыққа қатысты егжей-тегжейлі уағызға айналуы.