Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джеффри Чосердің "Le Roman de la rose" романының алғашқы ағылшын тіліне аудармасы
First English translation of "Le Roman de la rose" By Geoffrey Chaucer
"Розаның романы" (The Romaunt) – француз аллегориялық поэмасы "Le Roman de la Rose" (Le Roman) орта ағылшын тіліне жасалған толық емес аударма. Бұл туындының бастапқыда Чосердің еңбегі деп есептелгенімен, 19 ғасырғы ғалымдар мәтіннің кейбір бөліктерінің стилі Чосердің басқа туындыларынан өзгеше екенін анықтағаннан кейін дау тудырды. Сондай-ақ, мәтінде үш түрлі аударма фрагменті бар екені белгілі болды. А, В және С фрагменттері "Le Roman" поэмасының шамамен үштен бір бөлігін құрайды. Чосердің "Le Roman de la Rose" романын "Розаның романы" деген атпен аударғанына күмән жоқ: "Жақсы әйелдер туралы аңыз" шығармасында баяндаушы Чосер осылай мәлімдейді. Бірақ, сақталған мәтін Чосер жазған нұсқамен бірдей ме деген сұрақ туындайды. Авторлық мәселе зерттеулер мен пікірталас тақырыбына айналды. Сондықтан, "Розаның романы" туралы ғылыми талқылаулар әдеби талдаудың орнына тіл біліміне қатысты бағытталды. Қазіргі ғалымдардың көпшілігі А фрагментінің ғана Чосерге тиесілі екеніне келіседі, бірақ С фрагменті тіл мен стиль жағынан Чосердің туындыларына өте жақын. С фрагменті негізінен ұйқастардың құрылымымен ерекшеленеді. А және С фрагменттері 1370 жылдардағы Лондон диалектісінде жазылған, ал В фрагментінде солтүстік диалектісіне тән ерекшеліктер бар. Шамамен 40 жыл өткен соң Жан де Мён поэманы тағы 17 724 жолмен жалғастырды. Екі ақынды салыстыра отырып, К.С. Льюис Лорристің аллегориясы махаббаттың түрлі жақтарына назар аударғанын және әдебиетке субъективті элемент қосып, ал Мённің туындысы аллегорияға қарағанда сатираға көбірек екенін атап өтті. Льюис Мённің туындысы ұзақ созылған ойдан тысқары тараулардан басқа ештеңе бермейді деп санайды.
The Romaunt of the Rose (The Romaunt) is a partial translation into Middle English of the French allegorical poem, Le Roman de la Rose (Le Roman). Originally believed to be the work of Chaucer, the Romaunt inspired controversy among 19th century scholars when parts of the text were found to differ in style from Chaucer's other works. Also the text was found to contain three distinct fragments of translation. Together, the fragments—A, B, and C—provide a translation of approximately one third of Le Roman. There is little doubt that Chaucer did translate Le Roman de la Rose under the title The Romaunt of the Rose: in The Legend of Good Women, the narrator, Chaucer, states as much. The question is whether the surviving text is the same one that Chaucer wrote. The authorship question has been a topic of research and controversy. As such, scholarly discussion of the Romaunt has tended toward linguistic rather than literary analysis. Scholars today generally agree that only fragment A is attributable to Chaucer, although fragment C closely resembles Chaucer's style in language and manner. Fragment C differs mainly in the way that rhymes are constructed. And where fragments A and C adhere to a London dialect of the 1370s, Fragment B contains forms characteristic of a northern dialect. About 40 years later, Jean de Meun continued the poem with 17,724 additional lines. In contrasting the two poets, C. S. Lewis noted that Lorris' allegory focused on aspects of love and supplied a subjective element to the literature, but Meun's work was less allegory and more satire. Lewis believed that Meun provided little more than a lengthy series of digressions.
Жазу жұмысы мен ерекшеліктері
Джеффри Чосер мансабының басында, шамамен 1360 жылдары «Le Roman» романын орта ағылшын тіліне аудара бастады. Чосер бұл туындыны Париж тұрғындары мен Англиядағы француз тілінде сөйлейтін ақсүйектер арасында кең танымал болғандықтан таңдаған болуы мүмкін. Ол бұл өлеңді ағылшын оқырмандарына таныстыру арқылы ағылшын тілінің жазбаша формасын жетілдіруді немесе кеңейтуді көздеген болуы мүмкін. Сонымен қатар, «Le Roman» әйелдер мен сексуалдық мәселелерді, әсіресе Мюннің өлеңдерінде көтерілісі үшін даулы болды. Чосер ағылшын әдебиеті осы әртүрлі туындылардан пайда көретініне сенген болуы мүмкін. Чосердің «Le Roman» романын аудару тәжірибесі оның кейінгі туындыларының көп бөлігін қалыптастыруға көмектесті. Бұл аударма оның француз тілін меңгергенін көрсетеді. Рассел Пек Чосердің тек сюжет үшін ғана емес, сонымен қатар өлеңнің әдеби тәсілдері мен сезімталдығын үйренгенін атап өтті. «Le Roman» Чосерге ағылшын оқырмандарына «стильді өткірлік пен әдеби манераны» таныстыруға және кейіннен осы қасиеттерді өзіне қабылдауға мүмкіндік берді. «Романт» октасиллабикалық, иамбикалық тетраметрлік жұптармен жазылған, бұл «Le Roman» романының метрімен сәйкес келеді. Аударма түпнұсқадан минималды өзгерістермен жасалған. Реймонд Престон «Ағылшын тілінде жақсырақ өлең болса, аударма нашар болар еді» деген пікір білдірді. «Ромаунт Розаның» XV ғасырдың басындағы қолжазбасы 1807 жылы Уильям Хантердің Глазго университетіне сыйға тартқан кітапханасына қосылды. 1532 жылы Уильям Тинн Чосердің туындыларының алғашқы жинағын жариялады. Генрих VIII-ге Англияның кітапханалары мен монастырьларында Чосердің қолжазбаларының көшірмелерін іздеуді тапсырған Тинн «Ромаунт Розаны» қоса алғандағы жинақты басып шығарды.
Geoffrey Chaucer began translating Le Roman into Middle English early in his career, perhaps in the 1360s. Chaucer may have selected this particular work because it was highly popular both among Parisians and among French speaking nobles in England. He might have intended to introduce the poem to an English audience as a way of revising or extending written English. Moreover, Le Roman was controversial in its treatment of women and sex, especially in the verses written by Meun. Chaucer may even have believed that English literature would benefit from this variety of literature. Chaucer's experience in translating Le Roman helped to define much of his later work. It is a translation which shows his understanding of French language. Russell Peck noted that Chaucer not only drew upon the poem for subject matter, but that he trained himself in the poem's literary techniques and sensibilities. "Le Roman" enabled Chaucer to introduce a "stylish wit and literary manner" to his English audience and then to claim these attributes as his own. The Romaunt is written in octosyllabic, iambic tetrameter couplets in the same meter as le Roman. The translation is one of near minimal change from the original. Raymond Preston noted that "a better poem in English would have meant a lesser translation." An early fifteenth century manuscript of the Romaunt of the Rose was included in the library William Hunter donated to the University of Glasgow in 1807. In 1532, William Thynne published the first collected edition of Chaucer's work. Commissioned by Henry VIII to search for copies of Chaucer's manuscripts in the libraries and monasteries of England, Thynne printed a collection that included the Romaunt of the Rose.
Генри Брэдшоу мен Бернард тен Бринк
1870 жылға қарай Генри Брэдшоу өзінің ұйқас зерттеу әдісін Чосердің поэзиясына қолданған болатын. Брэдшоу мен голланд филологы Бернард тен Бринк тәуелсіз түрде жұмыс істеп, қазіргі Роман нұсқасы Чосердің "Le Roman" аудармасы емес деген қорытындыға келді және олар осы туындыны Чосердің авторлығынан айырылған басқа өлеңдермен бірге тізімге енгізді.
By 1870, Henry Bradshaw had applied his method of studying rhymes to Chaucer's poetry. Working independently, Bradshaw and Dutch philologist Bernard ten Brink concluded that the existing version of the Romaunt was not Chaucer's translation of le Roman, and they placed the work on a list that included other disqualified poems no longer considered to have been written by Chaucer.
Кейінгі зерттеулер
1890 жылдары жүргізілген қосымша зерттеулер қазіргі Роман нұсқасы үш жеке фрагменттен – А, В және С-дан тұратындығын анықтады, және олар le Roman-ның үш түрлі аудармашы аударған нұсқалары екенін көрсетті. Розаның Романтасының авторлығы туралы пікірталас әлі де тоқтаған жоқ. Тексттің жақында жасалған метрикалық талдауында Синчжонг Ли С фрагментінің Чосердің өзі жазғанын, немесе кем дегенде "88% Чосерлік" екенін тұжырымдады.
Further research in the 1890s determined that the existing version of the Romaunt was composed of three individual fragments—A, B, and C and that they were translations of le Roman by three different translators. The discussion about the authorship of the Romaunt of the Rose is by no means ended. In a recent metrical analysis of text, Xingzhong Li concluded that fragment C was in fact written by Chaucer or at least "88% Chaucerian."
Қысқаша мазмұны
Бұл оқиға әлегориялық түспен басталады, онда баяндаушы махаббат құдайынан сүйіктісінің құрметін қалай алу туралы кеңес алады. Оның махаббаты гүлмен бейнеленген, бірақ ол гүлге жете алмайды. Екінші бөлім – сол заманғы әдет-ғұрыптар, махаббат іздеу, діни тәртіп және діни жеңілтекшілік туралы сатира. Екінші бөлімде баяндаушы гүлді сүйе алады, бірақ кейін аллегориялық кейіпкер – Ұсыныс гүлді қоршап, бекініс салады, сондықтан баяндаушыға оған жол берілмейді. Аударманың үшінші бөлімі екінші бөлім аяқталғаннан кейін 5000 жолдан кейін басталады. Оның басында махаббат құдайы өзінің барондарымен Ұсыныстың бекінісіне шабуылдауды жоспарлап отыр. Бөлімнің қалған бөлігі – Fals Semblant, яки жалғандық туралы мойындау, бұл адамдардың бір-біріне, әсіресе дін қызметкерлерінің паствасына қатысты жалғандықтары туралы зерттеу. Үшінші бөлім Fals Semblant діни саяхатшы кейпінде Ұсыныс бекінісіне бара жатқанымен аяқталады. Ол бекініс қақпаларының бірін ұстап тұрған Виккед Тунгемен сөйлесіп, оны күнәсіне өкінуге көндіреді. Өлең Fals Semblant Виккед Тунгеге күнәсінен кешірім берумен аяқталады.
The story begins with an allegorical dream, in which the narrator receives advice from the god of love on gaining his lady's favor. Her love being symbolized by a rose, he is unable to get to the rose. The second fragment is a satire on the mores of the time, with respect to courting, religious order, and religious hypocrisy. In the second fragment, the narrator is able to kiss the rose, but then the allegorical character Jealousy builds a fortress encircling it so that the narrator does not have access to it. The third fragment of the translation takes up the poem 5,000 lines after the second fragment ends. At its beginning, the god of love is planning to attack the fortress of Jealousy with his barons. The rest of the fragment is a confession given by Fals Semblant, or false seeming, which is a treatise on the ways in which men are false to one another, especially the clergy to their parishioners. The third fragment ends with Fals Semblant going to the fortress of Jealousy in the disguise of a religious pilgrim. He speaks with Wikked Tunge that is holding one of the gates of the fortress and convinces him to repent his sins. The poem ends with Fals Semblant absolving Wikked Tunge of his sins.