Кіріспе
Киттің түрі
Түрлер қоспасы
| қазбалар аумағы =
| атауы = Киік тұқымды кит
| жағдайы = LC
| жағдай жүйесі = IUCN3.1
| жағдай сілтемесі =
| жағдай2 = CITES A2
| жағдай2 жүйесі = CITES
| жағдай2 сілтемесі =
| сурет = Киік тұқымды кит (NOAA Pitman).jpg
| сурет сипаттамасы =
| сурет2 = Киік тұқымды кит мөлшері.svg
| сурет2 сипаттамасы = Орташа адаммен салыстырғандағы мөлшері
| туыс = Kogia
| түрі = sima
| авторы = (Owen, 1866) 1900 жылы зоолог Франк Эверс Беддард бұл атаудың «Жерорта теңізінде киттерді бақылаған, Когия Эфенди есімді ежелгі түрікке құрмет көрсету болуы мүмкін» деген болжам жасады. 1871 жылы сүтқоректілерді зерттеуші Теодор Гилл Physeteridae тұқымдасын екі кіші тұқымдасқа бөлді: Physeter-мен Physterinae және Kogia-мен, сондай-ақ қазірде жойылған Euphysetes-пен Kogiinae; қазір бұл Kogiidae отбасы деңгейіне көтерілді. Гилл сонымен қатар киік тұқымды китті жеке туысына, Calignathus-қа көшіруді ұсынды. 1878 жылы табиғатты зерттеуші Джеймс Гектор киік тұқымды китті пигмей китімен K. breviceps ретінде теңестірді. Көптеген авторлар бұл айырмашылықты сүтқоректілердің таксономиясын зерттеуші Дейл Райс 1998 жылғы теңіз сүтқоректілерінің таксономиясын зерттеуінде доктор Тейзо Огаваның 1936 жылғы еңбектерін, зерттеуші Мунесато Ямаданың 1954 жылғы еңбектерін, зоолог Чарльз Хэндлидің 1966 жылғы еңбектерін және сүтқоректілерді зерттеуші Грэм Джеймс Берри Ростың 1979 жылғы еңбектерін келтіргенге дейін байқамады. 2006 жылы жүргізілген генетикалық зерттеулер K. sima шындығында екі түрді білдіруі мүмкін екенін көрсетті, біреуі Атлант мұхитында, екіншісі Үнді-Тынық мұхиты аймағында. Оңтүстік Африканың Жақсы Үміт мүйісі осы екі топ арасындағы тосқауыл болуы мүмкін. Жүктілік шамамен 9,5 айға созылады. Мидың салмағы шамамен 5 кг. Көздер жарық аз жағдайда көруге бейімделген. Киік тұқымды киттің төменгі жағында 14-24 тісі болады, сирек 26, олар өткір, сәл керілген және басқа киттер сияқты эмаль жоқ. Тістерінің ұзындығы көбінесе пигмей китінікінен кіші болады. Жоғарғы жақта ең көп 6 тіс болады, бірақ қазіргі киттерде жоғарғы тістер жоқ.
| fossil range =
| name = Dwarf sperm whale
| status = LC
| status system = IUCN3.1
| status ref =
| status2 = CITES A2
| status2 system = CITES
| status2 ref =
| image = Dwarf sperm whale (NOAA Pitman). jpg
| image caption =
| image2 = Dwarf sperm whale size. svg
| image2 caption = Size compared to an average human
| genus = Kogia
| species = sima
| authority = (Owen, 1866) In 1900, zoologist Frank Evers Beddard speculated that the word "might be a tribute to a Turk of the past surnamed Cogia Effendi, who observed whales in the Mediterranean". In 1871, mammalogist Theodore Gill split Physeteridae into two subfamilies: Physterinae with Physeter, and Kogiinae with Kogia and the now defunct Euphysetes; this has now been elevated to family, Kogiidae. Gill also proposed the dwarf sperm whale be moved to its own genus, Calignathus. In 1878, naturalist James Hector synonymized the dwarf sperm whale with the pygmy sperm whales as K. breviceps. No distinction was made by most authors until mammalogist Dale Rice in his 1998 review of marine mammal taxonomy citing the works of Dr. Teizo Ogawa from 1936, researcher Munesato Yamada from 1954, zoologist Charles Handley from 1966, and mammalogist Graham James Berry Ross from 1979. Genetic testing in 2006 suggests that K. sima may actually represent two species, one in the Atlantic and one in the Indo Pacific region. The Cape of Good Hope around South Africa may mark the barrier between these two populations. Gestation takes place probably over around 9.5 months. The brain weighs around The eyes are adapted for low light environments. The dwarf sperm whale has 14 to 24 teeth, rarely 26, in the lower jaw that are sharp, slightly curved backwards, and–like other sperm whales–lack enamel. The teeth rarely exceed in length, smaller than those of the pygmy sperm whale. At most, 6 teeth are in the upper jaws, though in modern sperm whales, upper teeth are defunct.
Халық саны мен таралуы
Бұл шағын тұмсықты кит әлемнің тропикалық және қоңыржай мұхиттарында кездеседі және құрлық жағалауы мен континенттік беткей аймағында мекендейді. Ол пигмей тұмсықты китке қарағанда жылы суды артық жақсы көреді. Шағын тұмсықты кит – әлемдегі ең көп жағаға шығатын терең суға түсетін киттердің бірі, бірақ теңізде сирек кездеседі, сондықтан кит туралы көптеген мәліметтер жағаға шыққан жекелеген киттерді зерттеу арқылы алынады. Суға түсу тереңдігі орналасқан жерге қарай өзгеруі мүмкін: Багам аралдарындағы зерттеулер орташа тереңдікті шамамен 200 метр деп көрсетсе, Гавайидің терең суларындағы зерттеулер оны Шығыс Тынық мұхитында шамамен 11 200 китке тең деп бағалаған. Когияның жұтқыншақ қатпарлары мен жұтқыншақтағы дамыған бұлшық еттері, сіңіру арқылы тамақтану үшін ауыз көлемін арттыруға бейімделуі мүмкін, бұл тісті киттердің арасында ең жақсы дамыған қасиет. Сонымен қатар, доғал тұмсық, тістердің жоқтығы және қысқарған жақ сіңіру арқылы тамақтанатын басқа тісті киттерге тән ерекшеліктер. Кит ауыздан суды шығарып жібергенде, жемтігін ұстап тұру үшін өткір тістерін пайдаланады. Шағын тұмсықты кит балалары шамамен 6 айлыққа жеткен кезде қатты тамақ жеуді бастайды, бірақ толықтай ана сүтінен айрылмайынша шамамен 18-20 айға дейін осы күйінде қалады. Тісті кит балалары әдетте 6 айдың шамасында қатты тамақ жеуді бастайды, ал аналары шамамен 18-20 айдан кейін сүт беруді тоқтатады.
Мінез-құлық
Когия баяу қозғалатын, шапшаң су бетіне шығу сирек кездесетін жануар деп саналады, көбінесе мойны мен арқа қанаты ғана су бетінде көрінеді. Су бетінен олар тік түсіп кетеді, суға шомылу үшін құйрықтарын көтермейді, бұл су шашырауына себеп болмас үшін жасалады. Жастар көбінесе жағалаудың шалғынды жерлерінде, ал ересектер терең суларда жиналады; Оңтүстік Африка маңындағы беткейлер олардың көбейетін жерлері болуы мүмкін.
Адамдармен қарым-қатынасы
Индонезияда, Жапонияда, Шри-Ланкада және Кіші Антиль аралдарында қабыланша кит етін тамақ немесе балық аулауға арналған жем ретінде аулайды, бірақ ірі аулау операциялары жоқ. Үлкен қауіп – теңіз қоқысын жұту және балық аулау құралдарына ілігіп қалу мүмкіндігі, алайда бұл қауіптің қаншалықты екені әлі анықталған жоқ. Бұл түр Батыс Африка мен Макаронезия аймағындағы манати және ұсақ киттерді қорғау жөніндегі өзара түсіністік меморандумына (Батыс Африка су сүтқоректілері жөніндегі өзара түсіністік меморандумы) және Тынық мұхиты аралдары аймағындағы киттер мен олардың мекендеу орындарын қорғау жөніндегі өзара түсіністік меморандумына (Тынық мұхиты киттері жөніндегі өзара түсіністік меморандумы) енгізілген.