Ғай Дуилий: Бірінші Пун соғысының теңіздегі тұңғыш жеңісінің авторы
Gaius Duilius
Гай Дуилий – римдік генерал, бірінші Пуника соғысындағы теңіздегі алғашқы жеңістің авторы (Милае шайқасы, 260 ж.б.э.). Өмірі мен мансабы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Б.з.д. III ғасырдағы Рим генералы және мемлекет қайраткері, 260 жылы Гней Корнелий Сципион Асинамен бірге консул болды.
Third Century BCE Roman general and statesman, consul in 260 BCE with Gnaeus Cornelius Scipio Asina
Гай Дюлиус (б.з.д. 260 – б.з.д. 231) – Рим генералы және мемлекет қайраткері. Бірінші Пуникалық соғыс кезінде 260 жылы консул ретінде, ол Мила шайқасында карфагендіктерді жеңіп, теңізде Римнің алғашқы жеңісін қамтамасыз етті. Кейін 258 жылы цензор қызметін атқарды және 231 жылы сайлау өткізу үшін диктатор болып тағайындалды, бірақ ешқашан басқа да қолбасшылық лауазымды иеленбеді.
Gaius Duilius ( 260–231 BC) was a Roman general and statesman. As consul in 260 BC, during the First Punic War, he won Rome's first ever victory at sea by defeating the Carthaginians at the Battle of Mylae. He later served as censor in 258, and was appointed dictator to hold elections in 231, but never held another command.
Өмірбаян
Гай Дюлиус, оның әкесі мен атасы екеуінің де аты Марк Дюлиус болған, қарапайым отбасыдан шыққан. Бір Кезо Дюлиус б.з.д. 336 жылы консул болып тағайындалған, бірақ осы тегі басқа жазбаларда тек төртінші ғасырдағы бірнеше маңызсыз лауазымды тұлғалар арқылы ғана белгілі.
Gaius Duilius, whose father and grandfather were both named Marcus Duilius, belonged to an undistinguished family. One Caeso Duilius is recorded as consul in 336 BC, but the surname is otherwise only known historically and reliably from a few minor magistrates in the fourth century BC.
Теңіздегі жеңісі
Дюлиус б.з.б. 260 жылы консулдардың бірі болды және бастапқыда Бірінші Пуникалық соғыстың бөлігі ретінде Сицилиядағы Римнің құрлықтағы әскерлеріне Карфагенге қарсы басшылық етуге тағайындалды. Оның әріптесі Гней Корнелий Сципион флотқа басшылық етті. Римдіктер 120 әскери кеме салып, оларды 260 ж.б.з.б. Сицилияға, экипаждар негізгі жаттығуларды орындау үшін жіберді. Сципион Сицилияның солтүстік-шығыс жағалауынан сәл алыста орналасқан Липари аралдарына жеткен алғашқы 17 кемемен бірге аралдардың басты порты Липараны басып алуға тырысты. Карфагендік флотқа Ганнибал Гиско басшылық етті, олардың бір бөлігі Липарада, ал қалғаны Панормуста орналасқан. Римдіктердің бұл әрекеті туралы естіген соң, Ганнибал 20 кеме жіберді. Олар шабуылға шыққанда Сципионның тәжірибесіз әскерлері аз қарсылық көрсетті, ал консул тұтқынға алынды. Римдіктердің барлық кемелері жаулап алынды, көбісі аз зақымдалған. Бұл Дюлиусты легиондарды трибундарға тапсырып, Рим флотын өзіне қаратуға мәжбүр етті. Бір кезде Ганнибал 50 карфагендік кемемен барлау жүргізіп жатқанда, толық римдік флотқа кездесті. Ол қашып құтылды, бірақ кемелерінің көп бөлігін жоғалтты. Теңізде галереяларды басқару үшін ұзақ және қиын жаттығулар қажет болды. Осының салдарынан римдіктер тәжірибелі карфагендіктерге қарағанда нашар жағдайда болды. Бұған қарсы тұру үшін римдіктер "корвус" енгізді – жау кемесінің палубасына тіреліп, бекітілуге арналған, кең және ұзын көпір, ал еркін ұшында ауыр тікенек болды. Бұл рим легионерлеріне теңізшілер ретінде жау кемелеріне шабуыл жасап, жаулап алуға мүмкіндік берді, бұрынғы дәстүрлі шабуыл тәсілі – таранудан гөрі. Дюлиус Ганнибал Гиско басқаратын карфагендік эскадрилланың Милаға шабуыл жасағанын естіп, шайқас іздеп дереу жүзіп кетті. Екі флот Мила жағалауында Мила шайқасында кездесті. Ганнибалдың 130 кемесі болды, ал тарихшы Джон Лэзенби Дюлиус шамамен сондай кеме санына ие болғанын есептейді. Карфагендіктер өздерінің экипаждарының жоғары тәжірибесі және жылдам, маневрлі кемелерінің арқасында жеңіске жетеді деп күтті және римдіктермен тез жақындасу үшін формацияны бұзды. Алғашқы 30 карфагендік кеме "корвус" арқылы ұсталып, римдіктер оларды сәтті басып алды, соның ішінде Ганнибалдың кемесі де – ол қайықпен қашып құтылды. Мұны көрген қалған карфагендіктер римдіктерді бүйірден немесе арттан шабуылдауға тырысты. Римдіктер сәтті қарсы шабуыл жасап, тағы 20 карфагендік кемені жаулап алды. Аман қалған карфагендіктер шайқастан бас тартып, римдіктерге қарағанда жылдамдықтары арқасында қашып құтылды. Бұл шайқас Римнің теңіздегі алғашқы жеңісі болды. Дюлиус римдіктер басып алған Сегеста қаласын қоршаудан босату үшін жүзіп кетті.
Duilius was one of the consuls for the year 260 BC, and was initially appointed to command Rome's land forces in Sicily against Carthage, as part of the First Punic War. His colleague in office, Gnaeus Cornelius Scipio, held charge of the fleet. The Romans built 120 warships and despatched them to Sicily in 260 BC for their crews to carry out basic training. Scipio sailed with the first 17 ships to arrive to the Lipari Islands, a little way off the north east coast of Sicily, in an attempt to seize the islands' main port, Lipara. The Carthaginian fleet was commanded by Hannibal Gisco and was based at Panormus, some from Lipara. When Hannibal heard of the Romans' move he despatched 20 ships. When these attacked, Scipio's inexperienced men offered little resistance and the consul himself was taken prisoner. All of the Roman ships were captured, most with little damage. This forced Duilius to hand over the legions to the tribunes and assume control of the Roman fleet himself. A little later, Hannibal was scouting with 50 Carthaginian ships when he encountered the full Roman fleet. He escaped, but lost most of his ships. Manoeuvring galleys at sea required long and arduous training. As a result, the Romans were at a disadvantage against the more experienced Carthaginians. To counter this, the Romans introduced the corvus, a bridge wide and long, with a heavy spike on the underside of the free end, which was designed to pierce and anchor into an enemy ship's deck. This allowed Roman legionaries acting as marines to board enemy ships and capture them, rather than employing the previously traditional tactic of ramming. Duilius, hearing that a Carthaginian squadron under Hannibal Gisco was attacking Mylae, promptly sailed, seeking battle. The two fleets met off the coast of Mylae in the Battle of Mylae. Hannibal had 130 ships, and the historian John Lazenby calculates that Duilius had approximately the same number. The Carthaginians anticipated victory, due to the superior experience of their crews, and their faster and more manoeuvrable galleys, and broke formation to close rapidly with the Romans. The first 30 Carthaginian ships were grappled by the corvus and successfully boarded by the Romans, including Hannibal's ship – he escaped in a skiff. Seeing this, the remaining Carthaginians swung wide, attempting to take the Romans in the sides or rear. The Romans successfully countered and captured a further 20 Carthaginian vessels. The surviving Carthaginians broke off the action, and being faster than the Romans were able to escape. This clash was Rome's first ever naval victory. Duilius sailed to relieve the Roman held city of Segesta, which had been under siege.
Тағы да жетістіктер
Теңіздегі жеңісінен кейін Дүйлий Сицилиядағы легиондарға қайтадан қолбасшылық етті. Ықтималда Термини шығанағына түсіп, Карфагендік Гамилкардың қоршауынан Сегестаны босатты, содан кейін Макелла бекінісіне (мүмкін, Кампореале маңындағы Макелларо) шабуыл жасады. Консулдық мерзімі аяқталуға жақын келген Дүйлий сайлау өткізу және 259 жылдың басында теңіздегі жеңісі үшін Римнің алғашқы триумфының салтанатын өткізу үшін Римге оралды. Олжаның бір бөлігімен Дүйлий Форум Холиториумда Янусқа арналған ғибадатхана салдырды, ал Форумда оның жеңісін құрметтеу үшін тұтқынға алынған кемелердің мүйіздерімен (ростра) әшекейленген бағана орнатылды. Сонымен қатар, кешкі ас ішкеннен кейін үйге қайтып келе жатқанда, оны шамшырақ ұстаушы және флейташы сүйемелдеді. Дүйлий 258–257 жылдары цензор қызметін атқарды, ал 231 жылы сайлау өткізу үшін диктатор болып тағайындалды. Ол қарттыққа дейін өмір сүрді делінеді, және Катон цензор бала кезінде қарт Дүйлийді көргенін айтқан болуы мүмкін. Бұл тұрғысынан, Дүйлий ешқашан басқа әскери қолбасшылық лауазымын атқармады, бірақ ол 247 жылы Африкаға жасалған шабуылға қатысқан болуы мүмкін. Лейзенби болжағандай, егер оның бағанасына бекітілген ескерткіш жазуы оның жеке көзқарасын көрсететін болса, аристократиялық тегі болмағандықтан, ақсүйектер "оның мақтаныштан шаршаған болуы мүмкін".
Following his victory at sea, Duilius resumed his command of the legions in Sicily. Landing probably at the gulf of Termini, he relieved Segesta of its siege by the Carthaginian Hamilcar, and then stormed the fortress of Macella (possibly Macellaro near Camporeale). As his term as consul neared its end, Duilius returned to Rome to hold elections and to celebrate, in early 259, the first Roman triumph for a naval victory. With part of the spoils, Duilius built a temple to Janus at the Forum Holitorium, and a column adorned with the ramming beaks (rostra) of captured warships was erected in the Forum to celebrate his victory. He was also accorded the special honour of being accompanied by a torchbearer and flute player while returning home from dinner at night. Duilius went on to hold the office of censor in 258–257, and was later, in 231, appointed dictator to hold elections. He was said to have lived to old age, and Cato the Censor may have claimed to have seen the aged Duilius during his own childhood. Despite this, Duilius never held another military command, though he may have participated in a raid on Africa in 247. Lazenby suggested that, since he lacked an aristocratic pedigree, the nobility "may have got tired of his boastfulness", if the tone of the commemorative inscription attached to his column reflects his own attitude.
Мұра
XX ғасырда Италия әскери-теңіз күштері бірнеше әскери кемелерге Дюлиус есімін берді, оның ішінде итальяндық «Дюлио» линкоры да болды. Дюлиус жеңісі құрметіне Форумда тұтқынға алынған кемелердің тарауыш мұрындарымен (ростра) әшекейленген бағана орнатылғандықтан, «рострум» сөзі латын тілінде, содан кейін түрлі қазіргі тілдерде сөз сөйлейтін адамдар тұратын платформа мағынасын алды.
In the Twentieth Century, the Italian Navy named several warships after Duilius, including the battleship Italian battleship Duilio. Due to Duilius' victory being commemorated with a column adorned with the ramming beaks (rostra) of captured warships being erected in the Forum, behind where speakers were standing when delivering a speech, the word "Rostrum" gained in Latin and thence to various modern languages the meaning of referring to a dais.