Кіріспе

Баренцбург (Баренцбург) – Норвегияның Шпицберген архипелагындағы екінші ірі елді мекен. 2020 жылғы мәлімет бойынша, онда шамамен 455 адам тұрады. Бұл көмір өндіру қаласы, және оның халқы негізінен орыс және украин этностарынан құралған. 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруі салдарынан, көптеген украин азаматтары елді мекенді тастап кеткені хабарланды.

Тарих

Рийпсбург, қазіргі тастап кетілген, Богеман (Богеманфля) мүйісіндегі Шпицбергендегі голландтық елді мекені, Истфьордтың Нордфьорденінің солтүстік жағында орналасқан, шамамен Лонгйербиенге диагональды бағытта қарап тұрды. Ротердамдық Van der Eb және Dresselhuys Scheepvaartmaatschappij (кеме құрылысы компаниясы) оны 1920 жылы көмір өндіру үшін жиналмалы жайларды пайдаланып салған. Сол жылы 12 голландиялық қызметкер және 52 неміс шахтер көмір қазуды бастады. 1920 жылы құрылған Голландтың Шпицберген компаниясы Грин-Харбордағы кен орнын ресейліктерден сатып алып, 1921-1926 жылдары көмір өндірді. Компания өз елді мекенін голланд саяхатшысы Виллем Баренцтің құрметіне Баренцбург деп атады. 1932 жылы компания кен орнын, соның ішінде Баренцбург елді мекенін Арктикуголь совет тресіне сатты.

2006 жылғы өрт

2006 жылдың 17 қазанында норвегиялық инспекторлар Баренцбургте жер астындағы тұтанған өртті анықтады, бұл ашық өрт шығуы мүмкін деген алаңдаушылықты тудырды. Бұл жағдайда Баренцбургті белгісіз мерзімге толық эвакуациялауға тура келер еді, сондай-ақ бүкіл архипелаг үшін белгісіз ауқымдағы экологиялық проблемаларға себеп болар еді. Кейін өрт тоқтатылды. 2010 жылдың соңында көмір өндіру қайта жаңғыртылды.

Мәртебе

1920 жылғы Шпицберген шартының талаптарына сәйкес, қол қойған елдердің азаматтары табиғи ресурстарды пайдалануда тең құқықтарға ие, нәтижесінде Ресей, Норвегиямен бірге (Свеагрува және 7-ші шахталар арқылы) Шпицбергендегі кен өндіру жұмыстарын жүргізеді. Бірақ Шпицберген Норвегияның егемендігінде болғандықтан, Ресей үкіметі Баренцбургте консулдық арқылы өкілдік етеді. Сондай-ақ, ол норвегиялық телефон нөмірлерін пайдаланады. 2022 жылы Ресей Баренцбург пен Пирамидадағы өзінің қатысуын қолдау үшін жаңа инвестициялық жоспарларын жариялады. Содан кейін, 2023 жылы Украинадағы Ресейдің соғысы төңірегіндегі жағдайдың шиеленісіп жатуына байланысты, Баренцбургтегі ресейлік тұрғындар 9 мамыр күні Баренцбург көшелерімен 50 автомобиль, мотоцикл, жүк көліктері мен автобустардан тұратын «жеңіс шеруін» өткізді, сонымен қатар MI8 тікұшағы да төмен ұшып өтті. Шпицберген губернаторы Ларс Фаузе шақырылғанмен, ол қатысудан бас тартты.

Экономика

Баренцбург 1920 жылдары голландтықтардың кен өндіру қаласы ретінде құрылды. 1932 жылы голландтықтар өздерінің концессиясын Кеңес Одағына сатты. 1932 жылдан бері Ресей мемлекетіне қарасты "Арктикуголь" ("арктикалық көмір" деген мағынадағы орысша сөз) тресті Шпицбергенде қызмет етеді, ал Баренцбургтегі басты экономикалық қызмет – "Арктикуголь" компаниясының көмір өндіруі. Көмір көбінесе Солтүстік Еуропа елдеріне экспортталады. Қаланың азық-түлік және ақшамен қамтамасыз етілуі толығымен Ресей материгіне тәуелді. Кейде жеткілікті азық-түлік жіберілмей, Лонгйербьеннен көмек жөнелтілген жағдайлар болды. Қазір туризм дамытылып жатыр, бірақ қаланы жаңғыртуға қажетті кіріс әлі де жеткіліксіз. 2022 жылға дейін жұмысшылар мен тұрғындардың көп бөлігі – ресейліктер мен украиндықтар еді. Кеңес Одағының тарауынан кейін Баренцбург экономикасы үздіксіз төмендеп келеді, ал бір кезде мыңға жуық адамды құраған халқы күрт азайды. Ресей Баренцбургте экспортқа арналған балық өңдеу кәсіпорнын салу ниетін білдірді.

Көлік

Лонгйербьен мен Баренцбург арасы шамамен, бірақ екі елді мекенді байланыстыратын жол жоқ. Екі арадағы байланыс көбінесе қайық, қар мотоциклі немесе тікұшақ арқылы жүзеге асады. Баренцбургтің солтүстігіндегі Херодденде тікұшақ алаңы (ICAO коды ENBA) және жолға қосылыс бар. Порт Баренцбургтің ортасында орналасқан. Туристер әдетте Лонгйербьеннен 2-3 сағаттық қайық саяхатымен келеді. Көмір кемемен тасымалданады.

Климат

Баренцбургтің климаты тундралық (Кёппен климаттық жіктелімі бойынша ЭТ), қысқа, құрғақ және суық жаздары, сондай-ақ ұзақ, өте суық және қарлы қыстарымен сипатталады. Бірақ, мұндағы қыстар тундралық климатқа ие басқа да аймақтардағы қыстардан едәуір жылы болады. Қала 80 градус ендігіне жақын орналасқандықтан, жылдың тек төрт айында ғана орташа температура нөлден жоғары болады, ал ешбір айда орташа айлық температура 10 °C (50 °F) аспайды, демек ол ағаш өсе алмайтын аймақтың солтүстігінде жатыр. Қысқы орташа ең төмен температуралар жиі Баренцбургтегі жауын-шашын мөлшерінен төмендейді, оның көп бөлігі қар түрінде жауады. Қала әдетте жыл бойында әр айда қар көреді.

Ғылым мен мәдениет

Баренцбург Помор музейі Помор мәдениетін, Арктика флорасы мен фаунасын, сондай-ақ мәңгі тоңда сақталған археологиялық заттарды ұсынады. Ол Лонгиербьеннен күнделікті, тек жазғы кеме келген кезде және алдын ала келісім бойынша ашылады. Спорт кешені бар, оның ішінде жылытылған теңіз суымен бассейн де бар. Әр жазда Ресейден және басқа елдерден бірнеше ондаған геофизиктер, геологтар, археологтар, биологтар, мұзтанушылар, географтар және т.б. ғылыми зерттеу орталығында жұмыс істейді. Жыл бойы жұмыс істейтін метеорологиялық обсерватория және ең солтүстіктегі ғарыш сәулелері станциясы да бар.

Білім

Баренцбургтің орыс қауымдастығына арналған жеке мектебі бар; 2014 жылы онда үш мұғалім жұмыс істеді, олардың біреуі көптеген пәндерді оқытса, екіншісі музыкамен, ал үшіншісі ағылшын тілімен айналысты. 2014 жылға қарай оның әлеуметтік жәрдемдері төмендеді.