Кіріспе

Бавариядағы канал, Германия.

Рейн-Майн-Дунай каналы (неміс тілінде: Rhein Main Donau Kanal; сондай-ақ Майн-Дунай каналы, RMD каналы немесе Европа каналы деп аталады) – Германияның Бавариясындағы канал. Еуропа суайдыры арқылы Майн және Дунай өзендерін байланыстырып, Бамбергтен Нюрнберг арқылы Келхаймға дейін жалғасады. Канал Солтүстік теңіз бен Атлант мұхитын Қара теңізге қосады, Рейн дельтасы (Нидерландыдағы Роттердамда) мен Дунай дельтасы арасында кеме жүруге қолайлы артерияны қамтамасыз етеді. Қазіргі канал 1992 жылы аяқталды және ұзындығы шамамен құрайды.

Ерте тарих

Дунай мен Рейн бассейндерін арнамен байланыстыру жобаларының тарихы ұзақ. 793 жылы император Карл Великий Шваб Резатын, Редниц өзенінің саласы, Трехтлингенге жақын Альтмюль өзенімен байланыстыратын канал – Фосса Каролинаны (немісше: Karlsgraben) салуды бұйырды. 1836 және 1846 жылдар аралығында Бавария королі Людвиг I есімімен аталатын Людвиг каналы (немісше: Ludwigskanal) Бамберг пен Келхайм арасында салынды. Бұл каналдың тар арнасы, көптеген шлюздері және ең биік бөлігінде судың жетіспеуі болды, сондықтан су жолының жұмысы тез арада экономикалық тиімсіз болып кетті – әсіресе Оңтүстік Германия ауылдық жерлерінде теміржол желісінің қарқынды дамуын ескерсек. Канал 1950 жылы тасталды, себебі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде одақтастардың бомбалауынан келген зақымды жөндеу туралы шешім қабылданбады. 1917 жылы Бавария Ландтагы Рейн өзенінде қолданылатын 1200 тонналық кемелерді тасымалдауға қабілетті «Ашафенбург пен Пассау арасындағы» маңызды кеме қатынасы жолын дамытуды талап ететін заң қабылдады. 1921 жылғы 13 маусымда Бавария және Германия Рейхi «Main Donau Wasserstraße» құрылысы туралы келісімге келді. Бұл жоспар бойынша, Майн және Дунай өзендерін кеңейтумен қатар, өзендерді байланыстыратын жаңа арна құрылуы тиіс еді. Rhein Main Donau AG (RMD AG) компаниясы 1921 жылғы 30 желтоқсанда жобаны іске асыру үшін құрылды. Су жолын қаржыландыру үшін RMD-ге Майн, Дунай, Лех, Альтмюль және Регниц су ресурстарын басқару құқығы берілді.

Құрылыс

Жаңа су жолының алғашқы нақты жоспарлары 1938 жылы Нюрнбергтің оңтүстігіндегі Mindorfer Linie деп аталатын жерде пайда болды. 1939 жылы Рот округінің Талмессинг қаласында алғашқы дайындық жұмыстары басталды. Бірақ соғыстан кейін бұл бағыттан бас тартылды. 1962 жылға қарай Майн каналы Бамбергке дейін кеңейтілді. 1966 жылы Бавария мен Германия Федеративтік Республикасы арасында жобаны аяқтауды қаржыландыру туралы келісімге қол жеткізілді. Сол жылдың 16 қыркүйегінде Дуйсбургте Федералдық көлік министрі Ханс Кристоф Зеебом, Федералдық қаржы министрі Рольф Дальгрун, Бавария премьер-министрі Альфонс Гоппель және Бавария қаржы министрі Конрад Пёнер келісім-шартқа қол қойды. Нюрнберг пен Келхайм арасындағы соңғы бөлім 1970-ші және 1980-ші жылдары, негізінен Альтмюль аңғары арқылы өтетін ұзақ бөлігіне байланысты, саяси тұрғыдан даулы болды. 1992 жылдың 25 қыркүйегінде канал толықтай аяқталды. 1960 жылдан 1992 жылға дейін құрылысқа шамамен 2,3 миллиард еуро инвестиция салынды. Оның шамамен 20 пайызы қоршаған ортаны қорғау жобаларына жұмсалды.

Бағыт

Бамбергтен Фюртке дейін канал Регниц өзенінің аңғарымен өтеді, ол Майн өзенінің саласы. Фюрттен Роттан тысқары қарай дейін ол Редниц өзенінің аңғарымен өтеді, ол Регниц өзенінің саласы. Канал Франкондық Юра тауларын кесіп өтеді және Дитфурт жанында Альтмюль өзенімен қосылады. Дитфурттан Дунайдағы Келхаймға дейін канал Альтмюль аңғарымен созылады.

Людвиг каналының қалдықтары

Бүгінде Нюрнберг пен Берчинг арасында Лудвиг каналының шамамен 60 шақырымы жақсы жағдайда сақталған. Кейбір шлюздер әлі де жұмыс істейді, ал каналдың бойындағы жолдың бір бөлігі велосипед жолына айналдырылған. Ескі канал Полантенде жаңа каналға жақын келеді, және содан бастап екі канал параллель ағып, Берчингтен оңтүстікке қарай 5 шақырым жерде бірігеді.

Өлшемі

Су жолының қимасы әдетте трапеция тәрізді, төменгі жағындағы ені, су бетіндегі ені, су тереңдігі және қабырғаның еңісі 1:3 шамасында болады. Канал Vb класты су жолы болып табылады; рұқсат етілген ең ірі кеме ұзындығы және ені бар. Келхайм бағытындағы Бамберг шлюзіндегі каналдың тереңдігі алты метрді құрайды. Төртбұрышты профилі бар кейбір бөлімдерде ені әдетте (яғни жоғарғы және төменгі ендердің орташасы) болады. Каналдың ұзындығы ; шыңның биіктігі (Хилполтштайн мен Баххаузен шлюздары арасында) теңіз деңгейінен жоғары. Бұл қазіргі уақытта теңізден коммерциялық су кемелері жететін Жердегі ең биік нүкте. Каналдың солтүстік бөлігіндегі Бамбергтегі Майннан шың биіктігіне дейінгі биіктік айырмашылығы 11 шлюзбен қамтамасыз етіледі. Дитфурттағы Альтмюльге дейін үш шлюз арқылы түсу мөлшері шамасында. Альтмюль бойындағы тағы екі шлюздің қосымша биіктік айырмашылығы оңтүстік пандустың жалпы мөлшерін құрайды. Бұл каналдың Дунай жағы теңіз жағынан жоғары орналасқандығын білдіреді.

Коммерциялық қызмет

Жүк тасымалы көлемін болжаудың әртүрлі жолдары болды, олардың негізінде пайда мен шығындар арақатынасын есептеуге болады. 1981 жылы Федералдық көлік министрінің пайда-шығын есебі бойынша, Дунайдың Басты каналы үшін жылына жүк көлемі 2,7 миллион тоннаны құрады деп есептелді, ал пайда мен шығындар арақатынасы 0,52:1 болды. Бұл жобаны тоқтатуға негіз болуы мүмкін еді. Осы жобаны қолдаушылардың бірі Мюнхендегі Ifo институтына зерттеу жүргізуге тапсырыс берді, нәтижесінде Дунайдың Басты каналы арқылы жылдық жүк көлемі 5,5 миллион тоннаға жетеді деп болжанды. 2004 жылы алмасу жүк көлемі 5,9 миллион тоннаны, ал жалпы көлік көлемі 6,9 миллион тоннаны құрады. Пасау мен Келхайм арасындағы Дунай су жолын кеңейту жоспары әлі де қызу дау тудырып отыр. Жолдаушылар ішкі су жолының құн құрылымы үлкен кемелерді қажет ететінін, сондықтан үлкен шлюздер, терең арналар және қауіпсіз минималды су тереңдігі талап етілетінін айтады. Оппозиция қоршаған ортаның нашарлауына байланысты алаңдаушылық білдіріп, ішкі су жолының даму қарқыны төмендеп бара жатқанын мәлімдейді.

1979 жылы Кацвангтағы тасқын

Құрылыс жұмыстары 1979 жылғы 26 наурызда Нюрнбергтің Кацванг ауданындағы ауыр апат салдарынан тоқтатылды. Айбах–Шванштеттен учаскесіндегі бөгет бұзылып, құрылысы аяқталмаған, бірақ су басқан аймақтан су ағып шықты. Шамамен су, кең тесіктен өтіп, ескі Кацвангтың көп бөлігін су басты. Судың күші соншалықты зор болды, ол кең кратер жасап, көліктерді, адамдарды және үйлерді ағызып кетті. Құтқару операциясы кезінде 12 жастағы қыз қаза болды. Зардап шамамен 24 миллион немец маркасын құрады (шамамен 12 миллион еуроға бағаланады). Апаттан кейін каналдың барлық бөлігінде нашар жерлер тексеріліп, қауіпті учаскелерде жөндеу жұмыстары жүргізілді.

Триатлон

Жыл сайын шілде айында өткізілетін Challenge Roth ұзақ қашықтықтағы триатлоны Хилполтштейндегі Бас-Дунай каналында жүзуден басталады. Жарыс барысында канал кемелер қатынасы үшін жабылады. Марафон жолының шамамен ұзын бөлігі Хилполтштейн шлюзінен Леерстеттен шлюзіне дейін канал бойымен созылады.