1689 жылғы ғылым мен технология: Жапониядағы алғашқы астрономия кітабы, өсімдіктер классификациясы, карст құбылысы және педиатрия бойынша маңызды жаңалықтар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1689 жылы ғылым және техника саласында елеулі оқиғалар орын алды.
The year 1689 in science and technology involved some significant events.
Астрономия
Жапонияда Цуненори (немесе Жохан) Игучидің Осакадағы «Тенмон Цукай» (天文圖解) атты алғашқы астрономиялық кітабы жарық көрді.
Publication of the first astronomical book in Japan, Tenmon Zukai (天文圖解) by Tsunenori (or Jōhan) Iguchi at Osaka.
Ботаника
Пьер Магноль Монпельеде "Prodromus historiae generalis plantarum, in quo familiae plantarum per tabulas disponuntur" ("Өсімдіктердің жалпы тарихына кіріспе, онда өсімдіктер отбасылары кестелер арқылы орналастырылады") атты еңбегін жариялайды, морфологиялық ерекшеліктеріне негізделген өсімдік отбасыларын табиғи жіктеудің алғашқы мысалы.
Pierre Magnol publishes Prodromus historiae generalis plantarum, in quo familiae plantarum per tabulas disponuntur ("Precursor to a general history of plants, in which the families of plants are arranged in tables") in Montpellier, the first example of a natural classification of plant families based on morphological characteristics.
Жер ғылымдары
Словениядағы карстты зерттеудің алғашқы дамытушысы (және Лондон Корольдік қоғамының мүшесі) Иоганн Вайхард фон Вальвасор Черкница көлі туралы еңбегінде жер астындағы өзендер ағысы құбылысын сипаттағанда, «карст» терминін еуропалық ғалымдарға енгізеді.
Johann Weikhard von Valvasor, a pioneer of the study of karst in Slovenia (and Fellow of the Royal Society of London) introduces the word karst to European scholars, describing the phenomenon of underground flows of rivers in his account of Lake Cerknica.
Медицина
Уолтер Харрис Лондон қаласында «De Morbis Acutis Infantum» еңбегін жариялайды; ол дерлік бір ғасыр бойы педиатрия саласы бойынша стандартты оқулық ретінде қалады. Ричард Мортон «Phthisiologia, seu exercitationes de Phthisi tribus libris comprehensae» атты еңбегін жариялап, туберкулездің туберкулездік тамырдан басталатынын баса көрсетті.
Walter Harris publishes De Morbis Acutis Infantum in London; it remains a standard textbook on pediatrics for nearly a century. Richard Morton published Phthisiologia, seu exercitationes de Phthisi tribus libris comprehensae, emphasizing the tubercle as the origin of tuberculosis.
Технология
Денис Папин центробегтік сорғыны ойлап тапты. Дәрігер және коллекционер Ханс Слоан Ямайкада сүт шоколадынан сусын дайындайды. АҚШ-тың алғашқы газеті, Publick Occurrences Both Forreign and Domestick, Массачусетс штатында жарық көреді. Ең ерте белгілі ағылшын қаптамалы мылтығын Фодтың шәкірті Уиллмор жасаған.
A centrifugal pump is invented by Denis Papin. Physician and collector Hans Sloane develops a milk chocolate drink in Jamaica. The first US newspaper, Publick Occurrences Both Forreign and Domestick, is printed in Massachusetts. The earliest known English breech loading rifle is built by Willmore, who was apprenticed to Foad.
Оқиғалар
Исаак Ньютон парламент мүшесі болады. Годфри Кнеллер Исаак Ньютонның 46 жасындағы портретін салады.
Isaac Newton becomes a Member of Parliament. Godfrey Kneller paints a portrait of Isaac Newton at age 46.
Туылғандар
16 қазан (шамамен) – Роберт Смит, ағылшын математигі (1768 жылы қайтыс болды)
October 16 (approx.) – Robert Smith, English mathematician (died 1768)