Питер Тапселл: Жаңа Зеландияның тұңғыш маори спикері
Peter Tapsell (New Zealand politician)
Питер Тапселл – жаңазеландиялық саяхатшы, 1993-1996 ж. Парламент спикері. Маорилердің алғашқы спикері, медициналық білімі болған. Тарихы мен өмірбаяны.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сэр Питер Уилфред Тапселл (21 қаңтар 1930 – 5 сәуір 2012) – 1993 жылдан 1996 жылға дейін Жаңа Зеландия Өкілдер палатасының спикері болды. Ол алғашқы маори спикері және 1943 жылғы Билл Барнардтан бері үкіметтік партия мүшесі болмай тұрып, қызмет атқарған тұңғыш спикер болды. Саясатқа белсенді түрде араласқанға дейін ортопед-хирург қызметін атқарған.
Sir Peter Wilfred Tapsell (21 January 1930 – 5 April 2012) was Speaker of the New Zealand House of Representatives from 1993 to 1996. He was notable for being the first Māori Speaker, and for being the first Speaker since Bill Barnard in 1943 to hold office while not a member of the governing party. He was an orthopaedic surgeon before entering politics.
Ерте өмір
Питер Уилфред Тапселл 1930 жылы дүниеге келген. Оның әкесі Пита, Данияда туған саудагер Филипп Тапселл мен Хине-и-турама Нгатикидің немересі болған. Тапселл Роторуада туып өскен және Роторуа ұлдар гимназиясында оқыған. Стипендияның көмегімен Отаго университетінде медицинаны оқып, 1952 жылы бітірді. Ұлыбританияға тағы оқуға барудан бұрын Жаңа Зеландияның бірнеше ауруханасында жұмыс істеді. Жаңа Зеландияға оралған соң Роторуада қызмет етті. Маори мәдени ұйымдарында өте белсенді болған Тапселл медицина және маори халқына көрсеткен қызметтері үшін 1968 жылы Королеваның туған күні құрметіне Британ империясы орденінің мүшесі атанды.
Peter Wilfred Tapsell was born in 1930. His father Pita was a grandson of the early Danish born trader Phillip Tapsell and Hine i tūrama Ngātiki. Tapsell was born and raised in Rotorua, and went to Rotorua Boys' High School. With the help of a scholarship, he studied medicine at the University of Otago, graduating in 1952. He worked at several hospitals throughout New Zealand before travelling to the United Kingdom to undertake further study. Upon his return to New Zealand, he took up a position in Rotorua. Highly active in Māori cultural organisations, Tapsell was made a Member of the Order of the British Empire in the 1968 Queen's Birthday Honours, for services to medicine and the Māori people.
Парламент мүшесі
Тапселл 1975 жылғы және 1978 жылғы сайлауларда Роторуа округінен Еңбек партиясының үміткері ретінде қатысты, бірақ 1981 жылғы сайлауда Шығыс маори округінен үміткер болып тұрғанда ғана парламентке өте алды.
Tapsell stood as the Labour Party candidate for Rotorua in the 1975 election and the 1978 election, but was not successful in entering Parliament until the 1981 election, when he stood as a candidate in the Eastern Maori electorate.
Министрлер кабинеті
Ол Төртінші Еңбек үкіметінде министр болды. Парламенттік мансабының әртүрлі кезеңдерінде Тапселл Ішкі істер министрі, Өнер министрі, Полиция министрі, Ғылым министрі, Орман шаруашылығы министрі қызметтерін атқарды. Бұл Маори сайлаушыларының Еңбек партиясынан жаппай кетуіне және Жаңа Зеландия Бірінші партиясының Маори округтерінің барлығын жеңіп алуына себеп болды. Тапселлдің спикер қызметін сақтап қалатыны күмәнді, себебі Парламент процедурасының реформасы спикердің дауыс беру құқығын жойды. Дегенмен, сайлау округінен айрылу Тапселлдің саясаттан зейнетке шығуына әкелді. 1991 жылы Тапселл отбасына қайғы жетті, оның қызы анасын өлтірді. Келесі сот процесінде ол психикалық ауру салдарынан кінәсіз деп танылды. 1997 жылғы Жаңа жылдық наградалар салтанатында Тапселл Жаңа Зеландияның Еңбегі үшін орденінің рыцары (Knight Companion) атағымен марапатталды, мемлекеттік қызметі үшін, соның ішінде Өкілдер палатасының спикері қызметін атқарғаны үшін. Зейнетке шыққаннан кейін Тапселл бірнеше ұйыммен байланыста болды және Жаңа Зеландия монархиясының меценаты атанды. Ол сондай-ақ бірнеше медициналық қайырымдылық қорына көмектесті, ал 1997 жылы Вайкато университеті оған құрметті доктор дәрежесін берді. 2006 жылы Тапселл Біріктіру шіркеуінің жетекшісі Сун Мён Мунның әйелі Хак Джа Ханмен бірлескен шарада сөйледі және олардың "әке, ана, балалар және әже-немерелер" бірге тұратын үш буынды отбасының "идеалды отбасы" тұжырымдамасын "нағыз маорилық" деп бағалады.
He was a minister in the Fourth Labour Government. At various stages of his parliamentary career, Tapsell served as Minister of Internal Affairs, Minister for the Arts, Minister of Police, Minister of Science, Minister of Forestry, This was part of a major shift away from the Labour Party by Māori voters, with New Zealand First capturing all of the Māori electorates. Whether Tapsell would have retained the Speaker's role is uncertain, as a reform of Parliamentary procedure meant the Speaker no longer lost their vote. The loss of his electorate seat, however, prompted Tapsell's retirement from politics. In 1991, Tapsell's family was struck with tragedy when his daughter killed his mother. In the subsequent trial, she was judged not guilty by reason of insanity. In the 1997 New Year Honours, Tapsell was appointed a Knight Companion of the New Zealand Order of Merit, for public services, lately as Speaker of the House of Representatives. After his retirement, Tapsell was involved in a number of organisations, becoming the Patron of Monarchy New Zealand. He also assisted several medical charities, and the University of Waikato awarded him an honorary doctorate in 1997. In 2006, Tapsell spoke at an event with Hak Ja Han, wife of Unification Church leader Sun Myung Moon, and praised their teaching of a "concept of the ideal family as comprising a father, a mother, children and grandparents" living together in a three generation extended family, as being "very Māori."