Кіріспе
Неміс жазушысы және теоретигі Рудольф Арнхайм (15 шілде 1904 – 9 маусым 2007) – неміс текті жазушы, өнер және кино саласындағы теоретик, сонымен қатар қабылдау психологы. Ол Берлин университетінде Макс Вертхаймер мен Вольфганг Кёлерден гештальт психологиясын оқып, оны өнерге қолданды. Оның ең маңызды еңбегі – «Өнер және визуалды қабылдау: Шығармашылық көздің психологиясы» (1954) кітабы. Арнхаймның басқа да маңызды кітаптары: «Визуалды ойлау» (1969) және «Визуалды өнердегі композицияны зерттеу: Орталықтың күші» (1982). «Өнер және визуалды қабылдау» 1974 жылы қайта қаралып, толықтырылып, жаңа редакциясы жарияланды және он төрт тілге аударылды. Ол Германияда, Италияда, Англияда және АҚШ-та өмір сүрді, Сара Лоуренс колледжінде, Гарвард университетінде және Мичиган университетінде оқытумен айналысты. Ол дүниеге келгеннен кейін көп ұзамай отбасысы Шарлоттенбургтегі Кайзердаммға көшіп, 1930 жылдардың басына дейін сол жерде тұрды. Оның әкесі Георг Арнхаймның кішкентай фортепиано фабрикасы болды, және Георг Арнхаймның ұлына арналған жоспары – фабриканы иеленуіне мүмкіндік беру еді. Алайда Рудольф білімін жалғастырғысы келгендіктен, әкесі оған аптаның жартысын университетке, ал қалған жартысын фабрикада жұмыс істеуге келісті.
Rudolf Arnheim (July 15, 1904 – June 9, 2007) was a German born writer, art and film theorist, and perceptual psychologist. He learned Gestalt psychology from studying under Max Wertheimer and Wolfgang Köhler at the University of Berlin and applied it to art. His magnum opus was his book Art and Visual Perception: A Psychology of the Creative Eye (1954). Other major books by Arnheim have included Visual Thinking (1969), and The Power of the Center: A Study of Composition in the Visual Arts (1982). Art and Visual Perception was revised, enlarged and published as a new version in 1974, and it has been translated into fourteen languages. He lived in Germany, Italy, England, and the U. S., where he taught at Sarah Lawrence College, Harvard University, and the University of Michigan. Not long after he was born, his family moved to Kaiserdamm in Charlottenburg, where they stayed until the early 1930s. His father, Georg Arnheim, owned a small piano factory, and Georg Arnheim's plan for his son was for him to take over the factory. However, Rudolf wanted to continue his education, so his father agreed that he could spend half his week at the university and the other half at the factory.
Шығармалары
"Өнер және визуалды қабылдау: Шығармашылық көздің психологиясы" атты еңбегін аяқтауға он бес ай кеткенімен, ол оны бір отырыста жазғанын сезді. 1974 жылы қайта қаралып, он төрт тілге аударылған бұл кітап ғасырдың ең ықпалды өнер кітаптарының бірі саналады. "Өнер және визуалды қабылдау" еңбегінде ол жеке пікір, интуиция және экспрессияның маңызды аспектілерін ескере отырып, өнерді жақсырақ түсіну үшін ғылымды қолдануға тырысады. "Визуалды ойлау" (1969) ойлау мен қабылдау, интеллект пен интуиция арасындағы қарама-қайшылықтарды күйретеді. Онда Арнхайм тіл қабылдауға дейін келеді және сөздер – ойлаудың алғы шарты деген жорамалды сынап көрсетеді. Сезімдік таным тілдің мүмкіндігін ашады, себебі шындыққа қол жеткізудің жалғыз жолы – біздің сезімдеріміз арқылы. Визуалды қабылдау – тәжірибе туралы нағыз түсінікке ие болуға мүмкіндік береді. Арнхайм сондай-ақ, қабылдаудың ойлаумен тығыз байланысты екенін және көркемдік экспрессия – ойлаудың тағы бір түрі екенін дәлелдейді. "Орталықтың күші: Көркем өнерде композицияны зерттеу" (1982) еңбегінде Арнхайм өнер мен архитектураның концентрлі және торлы кеңістіктік үлгілердегі өзара әрекеттесуін қарастырады. Ол форма мен мазмұнның ажырамас екенін, ал суретшілер жасаған үлгілер адам тәжірибесінің мәнін ашатынын айтады.
Теориялар
Арнхайм адамдардың көпшілігі ең өнімді идеяларын жиырма жасқа толғанда алады деп сенді. Олар бір идеяға қызығып, қалған өмірін оны кеңейтуге жұмсайды. Арнхаймның өнімді немесе тудыратын идеясы – өмір мен әлемнің мәнін әлемнің үлгілері, формалары мен түстері арқылы қабылдауға болады деген болды. Сондықтан ол біз осы үлгілерді зерттеп, олардың мағынасын ашуымыз керек деп ойлады. Ол өнерді визуалды ойлау және өзіндік өрнектеу құралы деп есептеді, жай ғана көзді қуанту үшін пішіндер мен түстерді біріктіру емес. Өнер – адамдарға әлемді түсінуге көмектесудің және әлемнің сіздің санаңыз арқылы қалай өзгеретінін көрудің бір жолы. Оның міндеті – біздің өмір тіршілігіміз сияқты, бір нәрсенің мәнін көрсету. Жалпы алғанда, ол психология, өнер, архитектура және кино туралы он бес кітап жазды.