Кіріспе

Орегон штатының Каскад жотасындағы күшті эрозияға ұшыраған жанартау – Вашингтон тауы. Ол Дешутс және Линн округтерінің ішінде орналасқан және Вашингтон тауының жабайы табиғат аймағымен қоршалған. Орегон Каскадтарының қалған бөлігі сияқты, Вашингтон тауы да Плейстоценнің соңында континенттік Солтүстік Америка тектоникалық плитасының астында мұхиттық Хуан-де-Фука тектоникалық плитасының субдукциясы нәтижесінде пайда болған. Көбінесе магний мен темірге бай мафикалық жанартаулық жыныстардан, мысалы, субалкалы базальт және базальттық андезиттен тұрады, оның шыңында жанартаулық тығын және көптеген бөгеттер орналасқан. Оны шлак конустары мен шашыраңқы конустар сияқты басқа да вулкандық нысандар қоршап тұрады. Бұл жанартаудың соңғы атқылауы шамамен 1350 жыл бұрын шлак конустарынан болған, нәтижесінде базальттық андезит лавасы қалыптасқан. Вашингтон тауының айналасы шөлейт, сондықтан тарихи тұрғыдан демалыс орны ретінде көп пайдаланылмаған. 1872 жылы Маккензи жотасында вагондар жолы салынды, кейін 1930 жылдары асфальтталды. 1923 жылдың 26 тамызында тауға алғаш рет көршілес Бенд қаласынан алты бала шықты. 1964 жылы федералдық үкімет оны қоршаған аумақты Вашингтон тауының жабайы табиғат аймағы деп жариялады. Жабайы табиғат аймағында көптеген жаяу жолдары бар болғанымен, олар жиі пайдаланылмайды. Аймақта жануарлар әлемі сирек. Өсімдіктер көбінесе қарағайлар мен бұталармен шектеледі. Жануарлардың ішінде бұғы, американдық қара аю, пума, түрлі шағын жануарлар түрлері және көлдердегі балықтардың кейбір түрлері бар.

География

Теңіз деңгейінен жоғары орналасқан Вашингтон тауы АҚШ-тың Орегон штатындағы Дешутс және Линн округтерінде орналасқан. Ол Маккензи асуынан солтүстікке қарай жатыр. Бұл жанартау Джефферсон тауының оңтүстігінде Солтүстік Циндер шыңы мен Үш саусақты Джекпен бірге тік, мұзды таулардың қырқасын құрайды. Жанартаудың пішіні Тильсен тауының шпиліне ұқсас. Харристің (2005) сөзінше, кейбір бұрыштардан бұл жанартау Клеопатраның инесін, ал басқалары Бразилиядағы Қант тауын еске түсіреді. Жанартаудың жақын орналасқан рельефі , ал қапталдағы рельефі . Бұл жанартаутың жалпы көлемі .

Физикалық география

Вашингтон тауы аймағындағы биіктік 975 метрден (3200 фут) 2347 метрден (7700 футтан) астам. Жауын-шашынның көп бөлігі қыс айларында қар түрінде жауады, ал жазда ыстық және құрғақ болады. Қыс мезгілінде Каскад таулары қалың қармен жабылады. Осының салдарынан, Маккензи жотасы арқылы өтетін Орегонның 242-ші бағдарламалық жолы күзден кеш көктемге дейін өтпейтін болады, ал Сантиам тас жолы мен Орегонның 126-шы бағдарламалық жолы күтіліп, ашық күйінде қалады. Вашингтон тауының шөл даласында шығару жазықтары, бүйірлік, кері және соңғы мұздық мореналары бар. Бұл мұздық шөгінділерінің көп бөлігі Плейстоценнің соңғы кезеңіндегі соңғы мұздық жылжу кезінде пайда болған, бірақ Голоценге тән мұздық шөгінділері де кездеседі. Вашингтон тауы мен Үш саусақты Джек аралығында Плейстоценнің соңғы кезеңінде мұз қабаты болған. Клер көлінен бастау алатын Маккензи өзені Вашингтон тауынан оңтүстікке қарай шамамен 24 километр (15 миль) ағып, содан кейін батысқа қарай 113 километр (70 миль) бұрылып, Юджин қаласының жанында Уилламет өзенімен қосылады.

Жабайы табиғат

Маунт-Вашингтон даласы 1975 жылы АҚШ Орман шаруашылығы қызметі алғаш рет жабайы аймақ деп атаған жерді қамтиды. Ол 1964 жылғы Жабайы аймақтар туралы заңға сәйкес, алғашқы жабайы аймақтардың бірі ретінде белгіленді. Бендтен батысқа қарай 51 шақырым қашықтықта орналасқан Маунт-Вашингтон учаскесі, Орегон штатының орталық бөлігіндегі Жоғары Каскадтар аймағының көп бөлігін қамтитын үш жабайы аймақтың ең кішісі болып табылады. Қалған екеуі – Үш әпке-қарындас жабайы жері және Маунт-Джефферсон жабайы жері. Көбінесе аңшылар, саяхатшылар және альпинистер пайдаланады. Оның шыңында конус, лава ағындары және Маунт-Вашингтонның жанартау арнасын құрайтын интрузивті тау жыныстарынан тұратын жанартаулық тығыны бар. Бұл тығын диаметрі 1,5 метр болатын микронориттен жасалған. Конустың бойымен, көбінесе солтүстіктен оңтүстікке қарай бағытталған жарылымдар бар, ал орталық тығыннан солтүстікке қарай тағы да жарылымдар тобы созылады. Шыңы, Маунт-Вашингтонның ертедегі атқылауларынан пайда болған базальттық андезит лавасының платформасында қалыптасқан, ол жұқа лава ағындары мен пирокластикалық тау жыныстарынан тұрады. Жанартаудың құрамы мафикалық, субалкалы базальт және базальттық андезиттен тұрады. Вашингтоннан шыққан лава ағындары плагиоклаз және оливин қосылған бреччияны көрсетеді, ал таудың солтүстік-шығыс беткейінде палагонит туфы бар, бұл Вашингтон конусын құру кезеңінде болған мұз астындағы атқылауды көрсетеді. Маунт-Вашингтон уақыт өте келе эрозияға ұшырап, қазірде бөлінген, ішкі құрылымы ашық және U-тәрізді каньондар мен цирктерге ие. Соңғы плейстоценде шығыс және батысқа қарай кеңірек тараған үлкен мұздықтар жанартаудың беткейлеріне цирктерді ойып жасаған. Жорж көлі және Құрғақ ағыс цирктары, тиісінше солтүстік және солтүстік-шығысқа қарап, Үш саусақты Жек циркінде құжатталғандарға ұқсас мұздықтарды ұстап тұрғанына дәлелдер бар, сонымен қатар мореналар да кездеседі. Вуд және Кинле (1990) Маунт-Вашингтонның бір кездегі биіктігі , ал оны қоршаған базальттық лава даласынан жоғары биіктікке дейін созылғандығын есептейді.

Ішкі ерекшеліктері

Глобалды вулканизм бағдарламасы Cache Mountain, Little Cache Mountain, Hayrick Butte және Hoodoo Butte тауларын Вашингтон тауының еншілес конустары деп санайды. Вашингтон тауының жабайы аймағында көптеген шлакты конустар бар, олардың биіктігі әдетте сұрдан қызылға дейін өзгереді, сонымен қатар оларда шұңқырлар мен біріккен шашыраулар кездеседі. Осы жабайы аймақтағы ірі шлакты конустарға Белкнап кратері, Егіз кратерлер, Скотт тауы және Құм тауы кратерлері жатады. Вашингтон тауындағы соңғы белсенділік – шашыраңқы конустар тізбегінен болған жарылыстар. Шамамен бір мильге жуық созылған олар солтүстік-шығысқа қарай бағытталған, ал олардың орталық бөлігі Вашингтон тауы мен Блю-Лейк кратері арасындағы Каш-Крик аңғарындағы ойыстарға параллель. Вашингтон тауының ең солтүстік жері 3 метр тереңдікте орналасқан және, мүмкін, бірнеше рет ғана жанартау газы шығарған. Төрт шашыраңқы конустың алғашқы тобы оңтүстікке қарай 61 метр (200 фут) қашықтықта орналасқан, ал одан оңтүстікке қарай тағы жеті шашыраңқы жер бар, олардың ішінде үш кішкентай кратер үш үлкен шашыраңқы жерден грабенмен бөлінген, сондай-ақ орталық кратердің жиегінің солтүстік жағында кішкентай кратер орналасқан.

Вашингтон тауының базальттық андезиті

Орталық Каскадтарда базальт пен базальттық андезиттің төрт негізгі түрі бар: ерте жоғары алюминийлі оливин толеиттік (HAOT) базальт, қалыпты Жоғары Каскад HAOT базальт, Солтүстік бауырлас базальттық андезит және Вашингтон тауы типіндегі базальттық андезиттер. Хьюз (1990) олардың айырмашылықтарының ашық жүйелердегі әртүрлі магма көздерінің немесе магма эволюциясының нәтижесі болуы мүмкін деп санайды. Вашингтон тауының базальттық андезиттері Жоғары Каскад платформасындағы үш ерекше мафикалық тау жынысы түрінің бірі болып есептеледі, оларға Солтүстік бауырлас базальттық андезиттері мен қалыпты базальттар да кіреді. Үш топтың да негізгі және іздік элементтерінің мөлшері әртүрлі. Вашингтон тауының базальттық андезиті Солтүстік бауырлас базальттық андезитіне қарағанда көбірек кездеседі, оның үйлеспейтін элементтер мен сирек жер элементтерінің деңгейі жоғары. Бұл түрі Каскадтар доғасының шығысы мен батысына дейін таралады. Басқа жағдайларда, Вашингтон тауы мен Солтүстік бауырлас базальттық андезиттері литологиялық ұқсастықтарды көрсетеді, оның ішінде пироксин фенокристалдары мен аугит микрофенокристалдарының аз болуы, және екі топтың да бастапқы балқымаға жақын болғандығы айтылады. Хьюз (1982) мәліметінше, Вашингтон тауының базальттық андезиттерінің мысалдары Нэш кратеріндегі, Төрт Бір конусындағы және Кішкентай Белкнап конусындағы голоцендік шөгінділерде, сондай-ақ Тодд көлі жанартауындағы, Фоллс-Криктегі, Брокен-Топтағы және Тумало бөгетінің тірегінде кездеседі.

Бұрынғы атылу

Вашингтон тауы Плейстоценнің соңғы эпохасында қалыптасқан; жанартаудың өзі бірнеше жүз мың жылдан ескі емес. Харис (2005) оның Тильсен тауына ұқсас, 250 000 жылдан бері атқыламағанын болжайды; бұл деректі Джеймс, Манга және Роуз (1999) растайды. Палеомагниттік мәліметтер вулкан мен оған байланысты лава ағындарының қалыпты магниттік полюстікке ие екенін көрсетеді. Оның жанартаулық құрылысы базальттық андезит пен мафикалық жанартау күлінің шығуы арқылы пайда болған, соңғысы саммит конусының солтүстік-шығыс және оңтүстік-батыс беткейлерінде палагонит туфы ретінде сақталған. Каскадтық жанартаулық доғадағы ірі стратовулкандармен салыстырғанда, Вашингтон тауы, Орегонның басқа Маттерхорндары сияқты, салыстырмалы түрде қысқа өмір сүрген. Бірнеше шашыраңқы конус жанартаудың төменгі солтүстік-шығыс жағында базальттық андезиттен, Вашингтон тауының шыңына дейін созылған жарылыстан кейін пайда болды. Бұл атқышудан лава ағындары болған жоқ, сондай-ақ жақын орналасқан Көк көл кратеріндегі атқышу кезінде де вулкандық материал пайда болды, ол Вашингтон тауының шашыраңқы конустарының кен орындарымен петрографиялық ұқсастықтарды көрсетті. Бұларға 10-15 пайыз плагиоклаз фенокристалдары бар ұқсас порфириттік құрылымдар және ұқсас бағыттар кіреді, бұл олардың шамамен бір уақытта атқыланғанын көрсетеді. Sherrod және авторлар (2004) Блю Лейк кратерінен шыққан шашыраңқы конустар мен белсенділікті Маккензи және Сантиам өткелдері аймағындағы соңғы атқышулар деп санайды. Вашингтон тауының негізінде жаңа вулкандық конустар пайда болуы әлі де мүмкін. Дегенмен, Тейлор, Кози және МакЛеодтың (1983) пікірінше, жанартаудың өзі әлі де белсенді болуы күмәнді.

Демалыс

Бұл аймақ Каскад тау жотасының Орегон бөлігіндегі көптеген басқа да жабайы аймақтар сияқты жиі пайдаланылмаса да, көркем көлдер мен жолдар ұсынады. Тынық мұхитының жотасы Вашингтон тауының батыс беткейімен өтеді. Басқа жолдарға Патженс көлдерінің айналасындағы маршрут, Хэнд көліне жететін жол және Бенсон көліне баратын бағыт кіреді. АҚШ Ұлттық геодезиялық қызметінің Вашингтон тауына қатысты мәліметтерінде вулканға шығу қиын және қауіпті екені, сондықтан тәжірибесіз альпинистерге немесе қажетті жабдықтары жоқ альпинистерге ұсынылмайды делінген.