Түсіндіруге Қарсы және Басқа Эсселер

Кіріспе

1966 жылы жазылған Сьюзан Сонтагтың "Түсіндіруге қарсы" эсселер жинағы (көбінесе "Түсіндіруге қарсы және басқа эсселер" деп жарияланады) – Сьюзан Сонтагтың 1966 жылғы эсселер жинағы. Онда Сонтагтың ең белгілі туындылары, соның ішінде "Стиль туралы" және аттас "Түсіндіруге қарсы" эссесі бар. Соңғы эссесінде Сонтаг сын мен эстетикаға қатысты жаңа тәсіл өнердің сезімдік әсері мен жаңалығын назардан тыс қалдыратынын, оның орнына туындыларды алдын ала белгіленген интеллектуалдық түсіндірмелерге бағындыратынын және туындының "мазмұнына" немесе "мәніне" артық көңіл бөлетінін айтады. Бұл кітап Ұлттық кітап сыйлығының "Өнер мен әдебиет" санаты бойынша финалист болды.

Атауы бойынша эссе

"Түсіндіруге қарсы" – Сонтагтың "Түсіндіруге қарсы және басқа да эсселер" атты ықпалды эссесі, онда екі түрлі өнер сын және теориясы арасындағы айырмашылықтар талқыланады: формалистік түсіндіру және мазмұнға негізделген түсіндіру. Сонтаг заманауи түсіндіру деп санайтынына қарсы, яғни, бір туындының сезімталдық аспектілеріне назар аударудың орнына, оның мазмұнына немесе мағынасына артық мән беруге және оның қалай көрінетінін, қалай әрекет ететінін сипаттау үшін сөздік қорын дамытуға қарсы. Оның пікірінше, заманауи стильдегі түсіндірудің "бағындыру" әсері бар: субъективті жауаптың еркіндігін шектеу және жауап берушіге белгілі бір шектеулер қою. Сонтаг бұрынғы классикалық стильдегі түсіндіруге қарағанда, заманауи стильдегі түсіндіруді ерекше жек көреді, ол өнер туындыларын "қазіргі заманға сай етуге", заманауи қызығушылықтарға жауап беруге және аллегориялық оқуларды қолдануға тырысты. Осы түсіндіру түрі өткен мен қазіргі арасындағы қайшылықты шешуге бағытталған, өнер туындысын жаңарту және белгілі бір деңгейде құрметті сақтау арқылы. Сонтагтың пікірінше, заманауи стильдегі түсіндіру сезімталдығын жоғалтып, өнер туындысын "қазу және жоюға" ұмтылады. Сонтаг бұл стильдің өнерге де, көрерменге де зиянды екенін айтады, өйткені ол герменевтиканы күшейтеді – туындыны жалмап, оның мазмұнын талдауды қиындататын, шатас "оқулар". Сонтагтың тілегі – өнерді бастапқы, сезімтал және тіпті сиқырлы тәжірибе ретінде қайта жаңғырту, бірақ өнерді түсіндіруді қоршап тұрған және танылып, құрметке ие болған герменевтиканың қалың қабаттарына байланысты бұл мүмкін емес. Сонтаг марксистік және фрейдистік теорияларды "агрессивті және құрметсіз" деп айыптап, батыл сынға алады. Брендон Робшоу кейіннен "The Independent" газетінде: "1960 жылдардағы эсселер мен сын-пікірлердің бұл классикалық жинағы оқырманның ақыл-ойына қорқытпай-ақ, құрмет көрсетеді" деп жазды. Ол былай деді: "Эсселер әрқашан ойландырады. Олардың уақытының іздері болғанымен, Сонтагтың көрегендігі таң қалдырады; оның халықтық мәдениетті де, жоғары мәдениетті де, Doors тобын да, Достоевскийді де талдау жобасы қазір білімді әлемде кең таралған тәжірибе. Ал ол талқылаған суретшілер мен зиялылар – Ницше, Камю, Годар, Барт және т.б. – оның қайсысын қолдау керектігін білгенін көрсетеді". Рита Фелски мен Элизабет С. Анкер "Сын және постсын" (2017) кітабының кіріспесінде Сонтагтың жинағының атаулық эссесі постсын саласында маңызды рөл атқарғанын айтады, бұл әдеби сын және мәдени зерттеулердегі жаңа оқу және түсіндіру формаларын іздеуге бағытталған қозғалыс.

"Against Interpretation" is Sontag's influential essay in Against Interpretation and Other Essays, which discusses the divisions between two different kinds of art criticism and theory: formalist interpretation and content based interpretation. Sontag is strongly averse to what she considers to be contemporary interpretation, that is, an overabundance of importance placed upon the content or meaning of an artwork rather than being keenly alert to the sensuous aspects of a given work and developing a descriptive vocabulary for how it appears and how it does whatever it does. She believes that interpretation of the modern style has a particular "taming" effect: reducing the freedom of a subjective response and placing limitations or certain rules upon a responder. The modern style of interpretation is particularly despised by Sontag in relation to the previous classical style of interpretation that sought to "bring artworks up to date", to meet modern interests and apply allegorical readings. Where this type of interpretation was seen to resolve conflict between past and present by revamping an art work and maintaining a certain level of respect and honour, Sontag believes that the modern style of interpretation has lost sensitivity and rather strives to "excavate destroy" a piece of art. Sontag asserts that the modern style is quite harmful to art and to audiences alike; enforcing hermeneutics – fallacious, complicated "readings" that seem to engulf an artwork, to the extent that analysis of content begins to degrade, to destroy. Reverting to a more primitive and sensual, almost magical experience of art is what Sontag desires; even though that is quite impossible due to the thickened layers of hermeneutics that surround interpretation of art and that have grown to be recognised and respected. Sontag daringly challenges Marxian and Freudian theories, claiming they are "aggressive and impious". Brandon Robshaw of The Independent later observed, "This classic collection of essays and criticism from the 1960s flatters the reader's intelligence without being intimidating." He added, " the essays are unfailingly stimulating. Though they bear the stamp of their time, Sontag was remarkably prescient; her project of analysing popular culture as well as high culture, the Doors as well as Dostoevsky, is now common practice throughout the educated world. And the artists and intellectuals she discusses – Nietzsche, Camus, Godard, Barthes etc – demonstrate that she knew which horses to back." In their introduction to Critique and Postcritique (2017), Rita Felski and Elizabeth S. Anker argue that the title essay from Sontag's collection has played an important role in the field of postcritique, a movement within literary criticism and cultural studies that attempts to find new forms of reading and interpretation that go beyond the methods of critique, critical theory, and ideological criticism.