Кіріспе
Норвегиялық жазушы Александр Ланге Киелланд (18 ақпан 1849 – 6 сәуір 1906) – 19 ғасырдағы норвегиялық реалистік жазушы. Ол Норвегия әдебиетінің «Төрт ұлы» деп аталатын төрт ең ірі жазушысының бірі, Хенрик Ибсен, Бьёрнстерн Бьёрнсон және Йонас Лимен қатар саналады.
the Norwegian writer
Alexander Lange Kielland (; 18 February 1849 – 6 April 1906) was a Norwegian realistic writer of the 19th century. He is one of the so called "The Four Greats" of Norwegian literature, along with Henrik Ibsen, Bjørnstjerne Bjørnson and Jonas Lie.
Өмірбаян
Норвегияның Ставангер қаласында бай саудагер отбасында дүниеге келді және өсті. Ол консул Йенс Зетлиц Киелландтың ұлы және Габриэль Шанче Киелландтың (1760–1821) шөбересі болды. Киелланд норвегиялық пейзаж суретшісі Китти Ланге Киелландтың кіші інісі еді. Оның отбасына ұлы Йенс Зетлиц Киелланд (1873–1926), ағасы Джейкоб Отто Ланге (1833–1902), ағайындысы Аксель Кристиан Зетлиц Киелланд (1853–1924), немересі Йенс Зетлиц Монрад Киелланд (1866–1926), ағайындысы Андерс Ланге (1904–1974) және үлкен немересі Джейкоб Кристи Киелланд (1897–1972) кірді. Оның үлкен шөбересі Аксэлиан Кристиан Зетлиц Киелланд (1916–1995) Агнар Майклға (1915–1994) үйленді.
Мансап
Ол бай болып туғанына қарамастан, жұмысшыларына жақсы қараған, зауыт иесі болған кезде, жағдайы төмен адамдарға шын жүректен сүйіспеншілік танытқан. Ол өзінің жазушылық өмірінде әлсіздердің қорғаушысы және қоғамның сыншысы болды. Оның ең танымал пьесалары – сатирикалық комедиялар «Тре Пар» (1886) және «Профессорлар» (1888). Ол қысқа әңгімелерімен де кеңінен танымал болды. Оның ең белгілі туындылары – «Дарын» (1883), «Кейіпкер» (1882) және «Гарман мен Жаман» (1880) романдары. «Дарын» (ағылшын тілінде «Poison» деп жарияланған) – «Фортуна» (1884) және «Сент-Ганс Фесті» (1887) қамтитын трилогияның бірінші кітабы. Бұл трилогияда Киелланд Норвегия дін қызметкерлерінің жеңілтектегін сатиралық тұрғыдан көрсетеді. «Дарын» романында Киелланд өз заманындағы норвегиялық мұғалімдердің латын тіліне артықшылық беруі туралы ойын білдіреді. Оқиғада өлім төсегінде жатқан Мариус есімді жас бала латын грамматикасын қайталап жатыр. 1889 жылдан 1890 жылға дейін Киелланд «Stavanger Avis» газетінде журналист болып жұмыс істеді. Киелланд 1891 жылы көркем әдебиет жазуды тоқтатты және тек бұрын жарық көрген әңгімелерін жариялады. 1891 жылы ол туған қаласы Ставангердің мэрі болып тағайындалды, 1902 жылға дейін Море-ог-Ромсдал аймағының губернаторы ретінде Молдеге көшіп барды. Киелландтың жазушылық мансабын неге осылай ерте аяқтағаны талқыланды. Кейбіреулер оның реалист болғандықтан, 19 ғасырдың соңындағы норвегия әдебиетінің неоромантикалық тенденцияларына төтеп бере алмады деп санайды. Бірақ, оның саяси мансабына ден қоюы ықтимал. Тор Обрестадтың Александр Л. Киелландқа арналған өмірбаянында Киелландтың семіздіктен қайтыс болғаны туралы пікірлер келтірілген. 1880-жылдардың ортасынан бастап Киелландтың тынысы ауырып, бірнеше рет жүрек талмасына ұшырады, үнемі салмақ қосып, тамаққа деген құштарлығын баяндау қиын болды.