Кіріспе
BBC-нің бұрынғы бас директоры Джон Бирт, Барон Бирт (1944 жылдың 10 желтоқсанында туған) – британдық теледидар басшысы және кәсіпкер. Ол 1992–2000 жылдары BBC-нің бас директоры қызметін атқарған. «Гранада Телевидениесінде» және кейін «Лондон демалыс теледидарында» коммерциялық теледидарда сәтті мансаптан кейін, 1987 жылы Бирт ағымдағы оқиғалар саласындағы сарапшылығы үшін BBC бас директорының орынбасары болып тағайындалды. Тэтчер үкіметінің қысымымен бас директор Аласдер Милннің жұмыстан кетуіне байланысты, жоғары лауазымда, әсіресе BBC-ден тыс, редакторлық және өндірістік тәжірибесі бар біреу қажет болды (Милннің орнына бухгалтер Майкл Чекланд тағайындалды). Бас директор ретінде қызмет еткен кезеңінде Бирт көптеген ішкі қарсылықтарға қарамастан BBC-ді қайта құрылымдады. Дегенмен, басқалар оны корпорацияны мемлекеттік жекешелендіруден сақтап, цифрлық хабар тарату дәуіріне дайындағанын айтады. BBC-ден кеткеннен кейін, 2001 жылдан 2005 жылға дейін премьер-министр Тони Блэрдің стратегиялық кеңесшісі болды. 2015 жылы «CPA Global» компаниясының төрағасы болып тағайындалды.
John Birt, Baron Birt (born 10 December 1944) is a British television executive and businessman. He is a former Director General (1992–2000) of the BBC. After a successful career in commercial television, initially at Granada Television and later at London Weekend Television, Birt was appointed Deputy Director General of the BBC in 1987 for his expertise in current affairs. The forced departure of Director General Alasdair Milne after pressure from the Thatcher government required someone near the top, preferably from outside the BBC, with editorial and production experience (Milne had been summarily replaced by Michael Checkland, an accountant). During his tenure as Director General, Birt restructured the BBC, in the face of much internal opposition. However, others have credited him with saving the corporation from possible government privatisation, and say he prepared for the era of digital broadcasting. After leaving the BBC, Birt was Strategic Advisor to Prime Minister Tony Blair from 2001 to 2005. He was appointed Chairman of CPA Global in 2015.
Ерте өмір және теледидардағы мансабы
Бирт Ливерпульде католик әкесі, Firestone шина компаниясының менеджері және протестант анасының отбасында дүниеге келді. Ол католик дінінде тәрбиеленді, Ливерпульдің жанындағы Кросбидегі Сент-Мэри колледжінде білім алды және Оксфорд университетін инженерлік мамандық бойынша үшінші санатты дипломмен бітірді. 1966 жылдан 1971 жылға дейін Бирт «Granada Television» телеарнасында жұмыс істеді, онда ол «Nice Time» журналын ойлап тапты және шығарды, содан кейін «Granada» телеарнасының «World in Action» ағымдағы оқиғалар сериясына қосылды. Бирт есірткі сақтағаны үшін Брикстон түрмесінде үш түн өткізген Мик Джаггерді 1967 жылы «World in Action» бағдарламасына қатысуға көндірді, онда Джаггер «The Times» газетінің редакторы (Уильям Рис Могг) және Вулвич епископы (Джон А. Т. Робинсон) сияқты адамдармен әңгімелесті. Бұл «ұрпақтар арасындағы диалог» деп мақталып айтылды. Гас Макдональдпен бірге 1969 жылы «World in Action» журналының бірлескен редакторы болды. Бирт 1971 жылы «Granada» телеарнасынан Лондонның «London Weekend Television» (LWT) телеарнасына ауысты. LWT-де ол «Weekend World» бағдарламасының негізін қалаушы редакторы және атқарушы продюсері болды. Ол LWT-де ағымдағы оқиғалар бөлімінің басшысы болды, кейін функциялық бағдарламалар мен ағымдағы оқиғалардың бақылаушысы болды. «Weekend World» бағдарламасын жүргізуші Питер Джеймен бірге Бирт тележурналистика тақырыбында «The Times» газетіне үш мақаладан тұратын серия жазды. Олар көптеген теледидарлық жаңалықтар мен ағымдағы оқиғаларда «түсінуге қарсы көзқарас» бар екенін айтты: суреттер талдаудан жоғары қойылған. Олар оның орнына «түсіндіру миссиясын» жақтады. Жаңалықтар мен деректі фильмдер жасаушылар өздерінің аяқталған өнімдерін камералық топпен шығар алдынан жазба түрінде сипаттауға тиіс болды. Мұндай пікір баршаға бірдей қабылданбады. Көп жылдар өткен соң, 2006 жылы, бұрынғы BBC бас директоры Аласдер Милн Бирттің «түсінуге қарсы көзқарас» аргументінің мағынасыз екенін айтты. 1970 жылдардың ортасында ол LWT-ден демалып, Дэвид Фросттың АҚШ-тың бұрынғы президенті Ричард Никсонмен сұхбаттарын дайындады. 1977 жылғы сұхбатты 45 миллион адам тамашалады, онда Никсон өзінің орнынан кетуіне әкелген дау-дамалдағы рөлін мойындады. Бирт 1982 жылы LWT-ге бағдарламалар директоры болып оралды. Осы кезеңде ол өзінің ескі досы, Ливерпуль әншісі Силла Блэктің мансабын жаңартты, ол кейіннен Ұлыбритания теледидарындағы ең көп жалақы алатын әйел орындаушысы болды. Бирт LWT-дегі басшысы Майкл Грейдпен тығыз қарым-қатынас орнатты, бірақ кейін екеуі де BBC-де жұмыс істегенде бұл қарым-қатынас уыстасып кетті.
Би-би-си мансабы
Бирттің LWT-дегі жетістігі BBC басшыларын 1987 жылы оны Майкл Чеклендтің бас директор орынбасары етіп тағайындауға итермеледі. Бирт сонымен қатар осы кезеңде BBC-нің жаңалықтар және ағымдағы оқиғалар директоры болып қызмет етті. Бирттің 1992 жылы бас директорлыққа тағайындалуына қатысты дау пайда болды, себебі ол жеке кеңесші ретінде жұмыс істегені белгілі болды. Саяси және қоғамдық қысымға ұшыраған Бирт BBC қызметкеріне айналды. Ол LWT-дегі үлестерін сатуға мәжбүр болды, 1994 жылы Гранада компаниясы сатып алған кезде миллиондаған фунтты құрайтын үлкен пайдадан айырылды. The Sunday Times кейін Бирттің тағайындалған кезде Лейборист партиясының мүшесі болғанын жариялады, бұл консерваторлардың ұйымдағы солшыл көзқарасқа қатысты алаңдаушылығын күшейтті. Бас директор ретінде Бирт әлемдік телерадио хабарларын таратудағы қарқынды техникалық, мәдени және экономикалық өзгерістер кезінде BBC-нің болашағын қамтамасыз етуге міндеттелді. Бирт жеті жыл ішінде корпорацияны қайта құрылымдап, жаңғыртты, оны «ең тиімді басқарылатын мемлекеттік сектор ұйымы» етуді көздеді. Бирт өзгерістердің арқасында BBC жылдамдық пен бәсекеге қабілеттілікке ие болып, дәстүрлі қызметтерінен тысқары кеңейе алатынын, бірақ лицензиялық төлемдерді сақтай алатынын мәлімдеді. Ол үздіксіз жаңалықтар ағынын ұйымдастырудың бастамашыларының бірі болды және 24 сағаттық жаңалықтар арнасын қаржыландыру және интернетте даму үшін дәстүрлі қызметтерден көп қаржы жұмсады. Алайда, мұндай жобалар көптеген адамдар тарапынан BBC-нің негізгі бағдарламаларына зиян келтіретіні үшін сынға ұшырады. Бирт өзгерістері болмаған жағдайда, BBC-нің жұмыс шарты 1990 жылдары жаңартылмауы мүмкін екенін айтты. Бирттің жақтастары журналистер Джон Ллойд, Джон Симпсон және Поли Тойнби болды. Бирттің түсініксіз терминологияны қолдануы «Биртспек» деп аталды, бұл құбылыс сатирикалық Private Eye журналында Бирттің кішкентай Далек карикатурасымен пародияланды. Бұл салыстыру драматург Деннис Поттерден бастау алды, ол 1993 жылғы тамызда Эдинбург халықаралық теледидар фестивалінде өткен MacTaggart лекциясында Биртті «қарауытты дауысты Далек» деп атады. BBC-нің пост-өндіріс бөлімі Биртті Далектердің басшысы Даврос рөлінде сомдаған Рождестволық таспа жасады, бұл бұрынғы директор Дэвид Малонидің BBC DVD-де Далектердің Жаратылысы туралы түсіндірмесінде көп жылдардан кейін еске түсірілді. Журналист Марк Лоусон сол кезде Поттердің «назарсыз, өзін-өзі тексеруге бейімдігі және шулы өзіндік талдауы BBC-нің зиянды қызметкерлеріне оңай жеңілуге мүмкіндік берді» деп жазды. Бирт өзінің сыншыларының сол кездегі BBC-ге қатысты бейнесімен келіспеді, бірақ драма алаңдаушылық тудыратынын мойындады. «Алпысыншы жылдардағыдай шығармашылық жоқ», - деді ол. Бирттің алдыңғыларының бірі Аласдер Милн Бирттің BBC-ге интернет-қызметін құрудан басқа ешқандай пайдасы болмағанын айтты және корпорацияны қайта құру үшін консультанттарға үлкен ақы төлегені үшін сынады. Радио хабаршысы Джон Данн Бирттің билігі кезінде мораль нашар болғанын сендірді, ал Дэвид Аттенборо продюсерлердің Бирт реформаларының нәтижесінде ақша туралы уайымдауға көп уақыт жұмсайтынын айтты. Бирттің BBC-ге келуі атқарушы Билл Коттонның кетуін жеделдетті, ол оның билігін BBC үшін «қорқынышты» деп сипаттады. Биртті BBC-ге тағайындаған Мармадук Хасси кейін өкініш білдірді. Бирттің кейбір өзгерістері оның ізбасарлары Грег Дайк және Марк Томпсон тарапынан ішінара бұзылды. Алайда, продюсер Тони Гарнет 2009 жылы Бирттің «тоталитарлық микробасқару» мұрасы содан бері BBC-де сақталғанын мәлімдеді. 1998 жылы Бирт Питер Мандельсонның жеке өмірін атаған BBC материалдарына тыйым салды. Бұл бұйрық Newsnight бағдарламасының бір санында Маттью Паррис Мандельсонның гомосексуал екенін айтқаннан кейін қабылданды.
Тони Блэрдің кеңесшісі
Бірт мемлекеттік саясаттың негізгі салалары бойынша үкіметтің ұзақ мерзімді стратегиясын әзірлеуге жетекшілік ету үшін No10 қызметіне шақырылды. Тони Блэр одан қылмысқа қарсы шешімдер туралы есеп дайындауды сұрады және ол 2000 жылдан 2001 жылға дейін Қылмыстық әділет жөніндегі кеңесші болып қызмет етті. Ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес агенттігін (SOCA) құру идеясы бастапқыда Біртке тиесілі болды. 2001 жылы Бірт Блэрдің жалақысыз стратегиялық кеңесшісі болып тағайындалды, бұл "көк аспан ойлау" деп аталды және вице-премьер Джон Прескотттың пікірінше, "әрбір центіне лайық" болды; Блэр дәстүрлі Уайтхоллдық ойлаудан тыс кеңес алуды қалады – ол Біртті 1980-жылдардан бері білген және оның талдамалық тәсілдерін жақсы көрген. Блэрдің бас жеке хатшысы Джереми Хейвуд: "Оған Джонның деректерге терең бойлап, дәлелдерді түсінуге және жағдайды мүлдем басқаша шешуге болатынына нақты көзқарасқа ие болуға дайындығы ұнады" деді. Дегенмен, Бірттің ұсыныстары кейбір министрлердің наразылығын тудырды, ал Блэрдің қылмыс туралы "жеке" есеп сұрауы Джек Строу мен Ішкі істер министрлігін ашуландырды. 2002 жылы ол жол ағдақтарының мәселесін шешу үшін жарнамалы екінші тас жол желісін ұсынды. Көптеген адамдар Бірттің үкіметтегі рөлін даулы деп санады, себебі ол мемлекеттік қызметкер емес, арнайы кеңесші ретінде, Палаталардың комиссияларының сұрақтарына жауап беруге міндетті болған жоқ. 2002 жылдың қазан айында үкімет одан ұзақ мерзімді көлік стратегиясын басқарған кезде көлік комиссиясының алдында сөйлемеуін сұрады. Блэр 2005 жылғы сайлаудан кейінгі кезеңге нақты жоспарлар жасау үшін ішкі саясаттың басымдықтарын анықтауға оның көмегін сұрады. Бірт 2003 жылы "бес жылдық жоспарлар" идеясын алғаш ұсынған еді және енді үшінші мерзімдік жоспарды бақылауға жауапты болды. Бұл жалпы саяси бағдарламаны, үкіметтік құрылымдағы өзгерістерді және заңнамалық кестеге қатысты. Үшінші мерзімді әзірлеуге арналған арнайы жобалық топты Бірт пен Тернбулл басқарды және ол премьер-министрге үнемі есеп берді. Бірттің командасы саясатты қалай жүзеге асыру керектігін нақты көрсететін егжей-тегжейлі ұсыныстар жасады. Сонымен қатар, Бірт 2000 жылдан 2005 жылға дейін McKinsey & Company компаниясының жаһандық медиа практикасында кеңесші болып жұмыс істеді. Оның үкіметпен және McKinsey-мен арадағы қарым-қатынасы кейбір дауларды тудырды, өйткені McKinsey Ұлыбритания үкіметінің түрлі мемлекеттік және қорғаныс салаларындағы департаменттерімен күшті жұмыс істеді. Бірт 2005 жылдың желтоқсанына дейін жалақысыз кеңесші ретінде No10-да қалды, содан кейін ол Terra Firma Capital Partners жеке капиталдық компаниясына кеңесші ретінде қосылды. The Financial Times 2005 жылдың шілде айының басында No 10 Downing Street-тегі Бірт кеңсесінің төбесі құлап түскенін хабарлады. Алайда, Бірт зардап шекпеді.
Кейінгі іскерлік мансап
2006 жылдан 2010 жылға дейін ол Capgemini консалтингтік фирмасында стратегиялық мәселелер бойынша кеңесші болды, назары мемлекеттік секторға және телекоммуникация, медиа және ойын-сауық саласына шоғырланды. Бірт 2000 жылдан 2004 жылға дейін Lynx New Media (кейін Lynx Capital Ventures) компаниясының төрағасы қызметін атқарды. Ол Waste Recycling Group компаниясының төрағасы болды, содан кейін жаңартылатын қуатты өндіруші Infinis компаниясының басқарма мүшесі болды. Сондай-ақ ол 2007 жылдан 2010 жылға дейін Maltby Capital компаниясының төрағасы болды. Бірт 2004 жылы басқармаға кіргеннен кейін 2010 жылдан 2014 жылға дейін PayPal Europe компаниясының төрағасы болды. Кейін ол Host Europe Group (2013–2017 жж.) және CPA Global (2015–2017 жж.) компанияларының төрағасы қызметін атқарды. Қазіргі таңда ол Eutelsat компаниясының вице-төрағасы, 2006 жылы тәуелсіз директор ретінде басқармаға қосылды.
Құрметтер мен марапаттар
1995 жылы Берт халықаралық теледидарға сіңірген еңбегі үшін «Эмми» сыйлығымен марапатталды. Оған рыцарь атағы берілді, ал 2000 жылдың 11 ақпанында ол Мерсисайд графтығындағы Ливерпуль бароны, Берт лорды ретінде өмір бойына Лордтар палатасының мүшесі атанды. 2000 жылдың наурыз айында ол Лордтар палатасында тәуелсіз депутат ретінде отырды.
Лордтар палатасының депутаты
Бірт Лордтар палатасының белсенді мүшесі, 2011 және 2012 жылдары үкімет ұсынған Денсаулық сақтау және әлеуметтік қамқорлық туралы заң жобасын қолдаған. Бірттің ерекше қызығушылықтары: БАҚ/Радио/Коммуникация индустриясы, Климаттың өзгеруі/Қоршаған орта, Қылмыстық әділет және Білім беру.
2013 жылы Бірт Лордтар палатасында Гейлер некесі туралы заң жобасы бойынша пікір білдірді: «Бұл заң жобасы толыққанды және гей жұптарына, егер олар қаласа, неке жариялайтын махаббат пен адалдық туралы қуатты мәлімдеме жасауға құқық береді. Егер гомосексуалдар мұндай мүмкіндікті қаласа, оларға осы мүмкіндік берілуі керек». 2014 жылы Бірт Лордтар палатасындағы пікірсайында, қатысушылар тең бөлінген көмекпен өлу туралы заңға қолдау көрсетті. 2014 жылғы Шотландия референдумы алдында Бірт Шотландияның тәуелсіздігі Би-би-си-ге зиян келтіретінін айтты. 2015 жылы ол BBC-нің 75 жастан асқан азаматтарға теледидар лицензиясын қаржыландыру туралы шешімін сынап, оны «өте таңғаларлық жаңалық» деп атады.
Телерадиоарнадағы мансабы туралы кейінгі ойлар
2005 жылғы 26 тамызда өзінің бұрынғы мансабына оралған Бирт Эдинбург халықаралық теледидар фестивалінде екінші Мактаггарт лекциясын оқыды. Ол өзінің телехабар таратушы ретіндегі кәсіби өмірін қарастырып, интеллектуалдық мәселелердің "таблоидтануына" сын көтерді. "Халыққа қызмет көрсетуді" сақтау үшін Channel 4 қаржылық көмек алуы керек екенін айтты, бұл BBC-нің лицензиялық төлемдерін Channel Four-пен бөлісуді қолдау ретінде қабылдады, бұл "жоғарғы тілімдеу" деп аталды. Ол сондай-ақ Майкл Грейдпен ұзақ жылдар бойы созылған жанжалы шешілгенін мәлімдеді, бірақ бұл сөйлеу индустрияның көптеген өкілдеріне ұнамады. 2012 жылдың қарашасында Бас директор Джордж Энтвистлдің отставкасынан кейін Джеймс Пурнелл жаңа Бас директордың "Бирт дәуірінен сабақ алуы керек" деді, оның айтуынша, BBC-ді құтқарған Бирттің "батылдығы" болды. Қателіктерден сақтанудың орнына, Бирт контентті өзгертіп, интернетті қабылдады, сондай-ақ үкіметпен, бизнеспен және қоғаммен қарым-қатынасты жаңартты. Бирттің бұрынғы әріптесі және досы Стив Хьюлетт 2012 жылы BBC-ге "Бирт 2.0" енгізу уақыты келгенін ұсынды. Хьюлетт Бирттің көптеген реформаларының танымал болмағанын мойындады, бірақ оларсыз "Би-Би-Си қазіргідей қабілетті және бәсекеге қабілетті формада болуы немесе көрермендердің үлкен құрметіне ие болуы күмәнді".
Танымал мәдениетте
Биртті Николас Гливс "The Crown" сериалының бесінші маусымында бейнелейді.