Кіріспе

Израильдік коммандос (1934–2014)

Мейр Хар-Цион (25 ақпан 1934 – 14 наурыз 2014) – израильдік әскери коммандос. 101-ші бөлімнің маңызды мүшесі ретінде, ол Бас штаб бастығы Моше Даяннан жоғары баға алды, ол оны "біздің коммандос сарбаздарының ең жақсысы, Израиль қорғаныс күштерінде (IDF) пайда болған ең үздік сарбаз" деп сипаттады. Ариэль Шарон оны "элитаның ішіндегі элита" деп атады. Оның үш жылдық әскери қызметі (1954–1956) жауынгерлік жарақаттар салдарынан тоқтатылды, бірақ ол 1967 және 1973 жылдардағы соғыстарға қайта қатысты. Леон Уристің "Экзодус" романындағы Ари Бен Канаан кейіпкерінің Мейр Хар-Ционға негізделгені бар деп саналады.

101 бірлік

1953 жылы ол 101-ші бөлімнің құрылтайшыларының бірі болды. 1953 жылдың тамыз айының соңында бөлімнің алғашқы операциясына қатысты. 16 адам екі джип, екі командалық машина және барлау ұшағымен әл-Ауджадағы құдықтар маңындағы "Азазме" бедуин лагерлеріне шабуыл жасады. Олардың шатырлары өртеліп, құдыққа жетуге тырысқандар атылып өлтірілді. 1953 жылдың 14-15 қазан түнінде 101-ші бөлімнен 65 шамасындағы адамдар Израиль қорғаныс күштерінің (IDF) үлкен күштерімен бірге Қибия ауылына шабуыл жасады, бұл оқиға Қибия қырғыны ретінде белгілі болды. Хар-Сион Нилин, Будрус және Шуқбадан келген күштерді тоқтатуға жіберілген үш отрядтың біріне қолбасшылық етті. 1953 жылдың 18-19 желтоқсанында түнгі шабуыл кезінде Хар-Сион басқарған 101-ші бөлімнің екі тобы Бейтлехем-Хеброн тас жолында бір машинаға шабуыл жасады. Араб легионында қызмет еткен ливандық дәрігер Мансур Авад қаза тапты. Израиль премьер-министрі Моше Шарет шабуыл туралы бұрын хабарланбағанына наразылық білдірді. Үш күннен кейін Хар-Сион төрт адамнан тұратын отрядты Хебронның шетіне дейін 21 шақырымдық қашықтыққа жетеледі. Хар-Сион қатысқан басқа да операцияларға "Қара жебе" және "Элкаям" операциялары кірді.

890-шы десант батальоны

Келесі жылы, 1954 жылдың 26 мамырында Хар-Сион жаңа құрылған 890-шы десантшы батальонының он адамнан тұратын жасағының құрамында болды. Жасаққа командир Ариэль Шарон жетекшілік етті. Олар Хебронның оңтүстік-батысындағы Хирбет Жинба маңында шабуыл жасады. Оқиға кезінде екі Ұлттық гвардияшы, екі шаруан және екі түйе қаза тапты. Шаретт тағы да хабардар етілмегеніне наразылық білдірді және Қорғаныс министрі Пинхас Лавонмен де кеңес жүргізілмегенін күдіктенді. 1954 жылдың 27-28 маусымында Хар-Сион майор Ахрон Давиди басқаратын жеті адамнан тұратын жасақта болды. Олар Қалқилиядан шығысқа қарай 13 шақырым жердегі Азундағы Араб легионының лагеріне күтпеген шабуыл жасады. Үш легионер және фермер Рафиа Абдель Азиз Омар қаза тапты, оны Хар-Сион дабыл қағуын болдырмау үшін пышақтап өлтірді. Израильдік шепке қайтқанда, жасақтың жараланған сержанты Ицхак Джибли қалып қойды. Сержант Джибли тұтқынға алынғанын білген штаб бастығы Моше Даян бірнеше барымтаға алу операциясын мақұлдады. 1954 жылдың 31 шілдесі мен 1 тамызында Хар-Сион он шабуылшыдан тұратын топқа жетекшілік етті. Олар Женин маңындағы екі полицейге шабуыл жасап, біреуін тұтқынға алды. Қайтып келе жатқанда, олар өз егісін күзетіп тұрған шаруаны өлтірді. 1954 жылдың 30-31 тамызында Хар-Сион «Беньямин-2» операциясына қатысты. Бұл операцияны премьер-министр Моше Шарет мақұлдады және Ариэль Шарон басқарды. Шабуылшылар төрт топқа бөлінді. Бірінші топ Бейт Ликия ауылындағы мектепке шабуыл жасады. Қалған үш топ күшейту күштерінің келуіне тосқауыл қойды. Тек Хар-Сион тобы ғана сәттілікке жетті. Олар жолға сым тартып, екі жағына бензинге толы ыдыстарды орналастырды. Араб легионының сарбаздарымен толы көлік тұзаққа түсті. Екі сарбаз қаза тауып, біреуі жараланды, ал үшеуі тұтқынға алынды. Сержант Ицхак Джибли 1954 жылдың 29 қазанында, жараланғаннан және тұтқынға алынғаннан кейін төрт ай өткен соң босатылды.

Хар-Сион ісі

1955 жылдың ақпан айының ортасында Хар-Сионның әпкесі Шошана және оның жігіті Одед Вегмейстер Дегания Беттен, екеуі де 18 жаста, Иордания аумағында Яһуда шөлін заңсыз кезіп бара жатқанда, Вади аль-Гар (иврит тілінде Нахал Аругот деп аталатын өзеннің орталық бөлігі, Эйн-Гедиде аяқталады) аймағындағы бедуин тайпалары тарапынан ұсталып, зорлыққа ұшырап, өлтірілді. Оның өлімі туралы естіген Хар-Сион өте қайғырып, кек алуға ант берді. 4 наурызда ол 890-шы батальонның үш бұрынғы мүшесімен бірге Иорданиямен жасалған келісім сызығына барды. Шекарадан 9 шақырым қашықтықтағы Вади аль-Гарда Джахалин және 'Азазме тайпаларынан алты бедуин тұтқынға алынды. Тұтқындар сұраққа тартылып, бесеуі өлтірілді – төртеуі пышақпен, ал бесіншісі оқтан өлді. Мәйіттердің бірі 16 жаста болды. Алтыншысы өз тайпасына оқиғаны баяндау үшін қайтарылды. Бұл адамдар Хар-Сионның қарындасын өлтіруге қатысы болмаған, тек қана қылмыс жасағандармен бір тайпаға жатқан болуы мүмкін. Дэвид Бен-Гурион кабинетке Израильдің әскерінің араб тілін жеткілікті білмейтіндігіне байланысты тұтқындардың не айтқанын түсіне алмағанын мәлімдеді. Шарон бұл "бедуиндер жақсы түсінетін дәстүрлі кек алу рәсімі еді. Бірақ Хар-Сионның іс-әрекеттерінің салдары ХХ ғасырға тән болды. Иордания БҰҰ-ға ресми шағым түсірді". Қайтып келген Хар-Сион мен оның үш серігі 20 күнге қамауға алынды. Олар өздерінің және әскердегі әріптестерінің көмегімен және жасыру арқасында айыптаусыз босатылып, жақын арада бұрынғы бөлімдеріне қайта оралды. Шарет Даянның шабуыл туралы бұрыннан білгенін күдіктеніп, мұндай әрекеттерге наразылық білдіріп, күнделігіне: "Нахалал мен 'Эйн Хародтың ұлдарында Киелі кітаптың қараңғы рухы қайта жанданды" деп жазды.

Еңбек жолының аяқталуы

Бәсеке יהונתן (1956), 11–12 қыркүйек 1956 ж., екі десантшы ротасының Хеброн–Беер-Шеба жолындағы Хирбет ар-Рахва полиция бекінісіне жасаған жауап шабуылы болды. Бұл шабуылда 20-дан астам иордандық солдат пен полиция қызметкері қаза тапты. Ұрыс барысында Хар-Цион мойны мен қолынан жараланды. Оның өмірін әскери дәрігер құтқарып қалды, ол атыс кезінде қалта пышағымен трахеотомия жасады. Алған жарақаттары Хар-Ционға әскери қызметін жалғастыруға мүмкіндік бермеді. Ол Батылдық медалімен марапатталды. Ол капитан шеніне жеткен еді.

1967 және 1973 жылдардағы соғыс

1967 жылғы алты күндік соғыс кезінде Хар-Сион резервте капитан болып шақырылды және бір қолы ғана болғанмен, Иерусалимнің ескі қаласы үшін шайқасқа парашютистермен бірге қатысты. Шайқастың бір маңызды эпизодында Израильдің шабуылын тоқтатып тұрған иордандық снайперді өлтірді: ол снайперді шатырдың үстінен іздеп тауып, қол гранаталарымен жойды. Хар-Сион Йом-Киппур соғысында Голан фронтында, жау шебінде жарақат алған сарбаздарды құтқарып, қайтадан капитан қызметін атқарды.

Өмірінің соңғы жылдары мен өлімі

Өмірінің соңғы кезеңінде ол Ахзат Шошанада "Шошананың фермасы" деп аталатын, 6500 дунамдық фермада өмір сүрді. Бұл ферма Иордан алқабынан жоғары, Исашар платосының ішіндегі Кавкаб ал Хаваның ("Рухтар тауы") төбесінде салынған. Ол Бейт Альфа кибуцының солтүстігінде, көрінетін жерде орналасқан және Бельвуар Ұлттық саябағындағы (Кочав хаЯрден саябағы) крестшілердің Бельвуар бекінісінің қиратылыстарының қасында жатыр. Хар Сион 2014 жылғы 14 наурызда 80 жасында табиғи себептерден өз фермасында қайтыс болды. Хар-Цион Кочав Хайарден саябағында жерленді. Оның жерлеу рәсіміне премьер-министр Беньямин Нетаньяху, президент Шимон Перес, қорғаныс министрі Моше Яалон және басқа да министрлер мен саяси қайраткерлер қатысты.