Бірінші дүниежүзілік соғыстағы британдық құпия агент Сара Ааронсон
Sarah Aaronsohn
Сара Ааронсон (1890-1917) – Бірінші дүниежүзілік соғыста британдықтарға тыңшылық еткен еврей ұйымы "Нили" мүшесі, "Нилі қаһарманы". Тарих, соғыс, тыңшылық.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бірінші дүниежүзілік соғыста британдықтарға жұмыс істеген еврей тыңшысы (1890–1917)
Jewish spy working for the British in World War I (1890–1917)
Сара Ааронсон (; 5 қаңтар 1890 – 9 қазан 1917) – Бірінші дүниежүзілік соғыста британдықтарға жұмыс істеген еврей тыңшыларының «Нили» желісінің мүшесі және агроном Аарон Ааронсонның қарындасы. Ол көбінесе «Нилидің қаһарманы» деп аталады.
Sarah Aaronsohn (; 5 January 1890 – 9 October 1917) was a member of Nili, a ring of Jewish spies working for the British in World War I, and a sister of agronomist Aaron Aaronsohn. She is often referred to as the "heroine of Nili."
Өмірбаян
Сара Ааронсон сол кезде Осман империясының Сириясына қарасты Зихрон Яков қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы Румыниядан келген сионистер еді, олар Османдық Палестинаға Бірінші Алияның алғашқы қоныс аударушыларының бірі болып келген және Ааронсон туған мошаваның негізін қалаушылар болған. Ағасы Ааронның ынталандыруымен ол тілдерді оқыды, еврей, идиш, түрік және француз тілдерін еркін меңгерді, араб тілін жақсы білді және өзіндік күшпен ағылшын тілін үйренді. Ол қысқа мерзімге ағасымен Стамбулда тұрды, бірақ неке бақытсыз болды және 1915 жылдың желтоқсан айында Зихрон Яковқа қайтып оралды. Стамбулдан Хайфаға жолда келе жатып, Ааронсон армян геноцидінің бір бөлігін көрді. Ол жүздеген армян еркектерінің, әйелдерінің, балаларының және нәрестелерінің денелерін көргенін, ауру армяндарды вагондарға тиегенін, өлгендерді тастап, олардың орнына тірілерді салғанын айтты. Хайфаға сапардан кейін армяндар туралы кез келген айту оны қатты мазалады.
Sarah Aaronsohn was born in Zichron Yaakov, which at the time was part of Ottoman Syria. Her parents were Zionists from Romania who had come to Ottoman Palestine as some of the first settlers of the First Aliyah and were founders of the moshava where Aaronsohn was born. Encouraged by her brother Aaron, she studied languages and was fluent in Hebrew, Yiddish, Turkish and French, had reasonable command of Arabic and taught herself English. and lived briefly with him in Istanbul; but the marriage was an unhappy one and she returned home to Zichron Yaakov in December 1915. On her way from Istanbul to Haifa, Aaronsohn witnessed part of the Armenian genocide. She testified to seeing hundreds of bodies of Armenian men, women, children, and babies; sick Armenians being loaded onto trains; with the dead being tossed out and replaced by the living. After her trip to Haifa, any allusions to Armenians upset her greatly.
Британдықтарға қарсы шұғыл әрекет
Аронсон, оның қарындасы Ривка Аронсон және оның ағалары Аарон Аронсон мен Александр Аронсон, сондай-ақ олардың досы (және Ривканың күйеуі) Авшалом Файнберг бірге Нили тыңшы ұйымын құрып, басқарды. Аронсон Палестинадағы тыңшы желісінің операцияларын қадағалап, офшордағы британдық агенттерге ақпарат жеткізді. Кейде ол Осман империясының аумағында британдықтарға пайдалы ақпарат жинап, тікелей Мысырға жеткізді. 1917 жылы оның ағасы Александр оны британдықтар бақылауындағы Мысырда қалуға шақырды, Осман билігінен қарсылық күтіп. Бірақ Аронсон Нили қызметін жалғастыру үшін Зихрон Якобқа оралды. Нили Орта Шығыстағы ең ірі британдық тыңшы желісіне айналды, құрамында шамамен 40 тыңшы болды. Оны Дамаскқа тағы да азаптау үшін жібермес бұрын, ол Зихрон Якобтағы үйіне барып, қанға батқан киімдерін ауыстыруға рұқсат сұрады. Сол жерде ол ванна бөлмесіндегі плитка астына жасырылған пистолетпен өзін-өзі атты. Скотт Андерсонның «Лоуренс Арабияда» кітабында Аронсон 1917 жылғы 5 қазанда аузына оқ жолап өлгені айтылады. «Осы да Сара Аронсонның азаптарын тоқтатпады. Оқ оның аузын жарып, омыртқасын қиып тастады, бірақ миын зақымдамады. Ол төрт күн бойы қатты азап шекті». «Палестинадағы тыңшылар» еңбегінде Джеймс Сродес доктор Хиллель Яффе күнделігінен цитата келтіріп, Сара оған: «Құдай үшін, өмірімді аяқтап беріңіз. Өтінемін, өлтіріңіз, мен бұдан артық шыдамаймын» деп жалбарынып айтқанын жазады. Оның орнына доктор Яффи морфин берді. Ол 1917 жылғы 9 қазанда қайтыс болды. Соңғы хатында ол Нилидегі қызметінің Ерец Исраилде еврейлердің ұлттық үйін құруға жақындатуына үміттенгенін білдірді. Еврейлердің өзіне-өзі қол жұмсауға қатысты көзқарастарына байланысты Аронсонға еврей зиратында дәстүрлі жерлеу рәсімі жасалмады. Бірақ оны еврей зиратына жерлемеуге көпшілік наразылық білдірді. Келісім ретінде оның қабірінің айналасына зиратта кішкентай қоршау орнатылды (символикалық түрде оның қабірін айналасындағы қасиетті жерден шығарып тастады).
Aaronsohn, her sister Rivka Aaronsohn, and her brothers Aaron Aaronsohn and Alexander Aaronsohn, with their friend (and fiancé of Rivka) Avshalom Feinberg formed and led the Nili spy organization. Aaronsohn oversaw operations in Palestine of the spy ring and passed information to British agents offshore. Sometimes she travelled widely through Ottoman territory collecting information useful to the British, and brought it directly to them in Egypt. In 1917, her brother Alexander urged her to remain in British controlled Egypt, expecting hostilities from Ottoman authorities; but Aaronsohn returned to Zichron Yaakov to continue Nili activities. Nili developed into the largest pro British espionage network in the Middle East, with a network of about 40 spies. Unreliable source: date=May 2018 Before she was to be transferred to Damascus for further torture, she asked permission to return to her home in Zichron Yaakov to change her blood stained clothes. While there, she managed to shoot herself with a pistol concealed under a tile in the bathroom. According to Scott Anderson, in his book Lawrence in Arabia, Aaronsohn shot herself in the mouth on Friday 5 October 1917. "Even this did not end the torment of Sarah Aaronsohn. While the bullet destroyed her mouth and severed her spinal cord, it missed her brain. For four days she lingered in agony." In Spies in Palestine, James Srodes quotes the diary of Dr. Hillel Yaffe as saying that Sarah pleaded with him, "For heaven's sake, put an end to my life. I beg you, kill me I can't suffer any longer ." Instead, Dr. Yaffee administered morphine. She died on 9 October 1917. In her last letter, she expressed her hope that her activities in Nili would bring nearer the realization of a national home for the Jews in Eretz Israel. Because of the Jewish views on suicide, Aaronsohn was denied a traditional burial in a Jewish cemetery. However, refusing a Jewish burial for her was unpopular. As a compromise, a small fence was placed around her grave in the cemetery (symbolically removing her grave from the surrounding hallowed ground).
Мұра
Аронсон – еврей сионистік әйелдің ұлт үшін дінге қарсы, белсенді түрде шейіт болуының тұңғыш мысалы болды, бұл Палестинада қалыптасқан сионистік дәстүрде де, діни шейітдікте де бұрынғыдан-жаңғырған жағдай еді.
Aaronsohn was the first example of a "secular, active death of a Jewish Zionist woman for the nation, unprecedented in both religious martyrdom and in the Zionist tradition established in Palestine."